Hastalıklar

Zika Virüsü Nedir? Belirtileri Nelerdir ve Nerelerde Görülür?

zika virüs belirtileri

Zika virüs son yıllarda insanlar için korkutucu bir hastalık olmaya başlamıştır. Tarihte ilk kez 1947 yılında Afrika’da tespit edilmiş olan bu virüs 2007 yılına kadar gündemde yokken, bu tarihten itibaren büyük salgınlara neden olmuştur. Zika Virüsü sivrisinek ile bulaşan bir RNA virüsüdür. Güneydoğu Asya, Güney Asya, Pasifik Adaları ve en son Amerika’da salgınlara neden olmuştur.

Zika Virüs Belirtileri Nelerdir?

Zika virüsü ile enfekte olanların yaklaşık %80’ninde herhangi bir belirti görülmez. Geriye kalan %20’lik dilimde şu belirtiler görülür:

  • Hafif ateş
  • Rash(deriden kabarık bir döküntü çeşidi)
  • Eklem veya kas ağrıları
  • Baş ağrısı
  • Konjuktivit: Gözün beyaz kısmında kızarma ve iltihaplanma olmasıdır.  Genellikle ‘kırmızı göz’ olarak bilinir.

Daha seyrek olarak görülebilen belirtliler:

  • Halsizlik, yorgunluk
  • İştah kaybı
  • Mide barsak rahatsızlıkları
  • Retro-orbital ağrı, yani göz arkasında ağrı

Görüldüğü gibi zika virüsüne özgü bir belirti bulunmamaktadır. Saydığımız belirtiler grip gibi birçok viral hastalıkta görülebilir.

Zika virüsü ile enfekte olan çoğu insan yaklaşık bir hafta içinde tamamen iyileşir. Bu hastalıkta ölüm ise oldukça nadir görülür.

Virüsü taşıyan sivrisineklerin ısırıkları ile bulaşan hastalık, ısırıktan yaklaşık 3-12 gün sonra belirti vermeye başlar.

Ne zaman doktora gitmeli: Eğer salgınların olduğu bölgeler seyahat ettiyseniz ve yukarıdaki şikayetlerden biri veya birkaçı sizde varsa lütfen doktorunuza başvurun.

Zika Virüsü Nasıl Bulaşır?

Zika virüsü  Aedes türü sivrisineğin ısırığı ile bulaşır. Aedes türü sivrisinekler dünyada oldukça yaygın bulunurlar. Bundan dolayı salgınlar yeni bölgelere yayılabilir.

Zika virüsünün bulaşması için en büyük risk faktörü salgınların olduğu bölgelere seyahat etmiş olmaktır. Salgınlar özellikle Orta, Kuzey ve Güney Amerikanın bir bölümü, Pasifik bölgesi, Batı Afrika’ya yakın adalarda gelişmiştir.

Ayrıca cinsel yolla da bulaşabilir. Virüsün görüldüğü bölgelerde korunmasız cinsel ilişkide bulunanlar risk altındadır. Bu virüs insan kanında yaklaşık 1 hafta yaşayabiliyorken , spermde 93 güne kadar yaşayabilir. Ayrıca idrar ,tükürük ve diğer insan salgılarında da bulunur.

Zika virüsünün çok hızlı yayılmasının ve salgınlara yol açmasının başlıca nedenleri:

  • Zika virüsünün çoğu zaman belirti vermeden yayılması
  • Virüsün taşıyıcısı olan Aedes türü sivrisineklerin tüm dünyada yaygın olarak bulunması
  • Zika virüsü ile enfekte olmuş birisi, virüsü taşımayan bir sivrisinek tarafından ısırılırsa, sivrisinek hasta kişiden bu virüsü kapıp başkalarına yayabilir. Bu da insandan sivrisineğe geçişe neden olur. Virüsü kapmış kişi kanında virüs dolaştığı sürece hastalığı istemeden de olsa sivrisinekler yoluyla yayar. Bu da uzak mesafelere hastalığın sıçramasını kolaylaştıran bir durum.

Zika Virüsünün Zararları Nelerdir? Zika Virüsü Neden Tehlikelidir?

Zika virüsünün en korkulan özelliği gebelerde ciddi doğumsal kusurlara neden olmasıdır. Bu virüs gebelerde düşüğe, çocuğun baş çevresinin küçük kalmasına (mikrosefali) ve ölümcül beyin anomalileri ile doğmasına neden olabilir.

Ayrıca farklı nörolojik bozukluklara da neden olabildiği gösterilmiştir(Guillain Barre gibi). Salgın bölgelerinde Guillain Barre(sinirleri tutan bir hastalık) sendromunun anlamlı derecede arttığı gösterilmiştir.

Özellikle Brezilya’daki salgın ile gündeme gelen zika virüsünün bu salgınla birlikte bir çok etkisi tespit edilmiştir. Özellikle gebelerde mikrosefali gelişmesinde ciddi derecede artış saptanmıştır.

Mikrosefali Nedir?

Mikrosefali baş çevresinin yaş ve cinsiyete göre olması gereken ortalamanın altında olduğu gelişimsel ve nörolojik bir bozukluktur. Mikrosefali şunlara sebebiyet verebilir; gelişim geriliği, zeka geriliği, konuşma geriliği, nöbet geçirme, hiperaktivite …

Zika virüsünün gebeler üzerindeki etkisini anlamak için mikrosefali olgularının ne kadar arttığına bakalım:

  • 2001-2014 arasında her yıl Brezilya’da gebeliklerde 163 mikrosefali tespit ediliyorken,
  • Salgın dönemi eylül 2015 – şubat 2016 arası gibi 6 aylık kısa bir sürede 5909 mikrosefali(baş çevresinin küçüklüğü) bildirilmiştir.
  • Bunlara ek olarak salgın sonrası yeni doğanlarda göz anomalilerine rastlanmıştır.
  • Ayrıda salgında Guliane Barre(sinirleri tutan bir hastalık) olgularında önemli derecede artış gözlenmiştir.

Zika Virüs Tanısı Nasıl Konur?

Tanı için en önemli şey riskli bölgelere yapılan seyahat öyküsüdür. Ne kadar süre önce nereye seyahat ettiğinize göre şüphelenilebilir.

Şüpheli durumlarda hastalığın kesin tanısı kanda  veya vücut salgılarında virüsün izole edilmesi ile konur.

Zika Virüs Tedavisi Nedir?

Zika virüs enfeksiyonunda özel bir tedavi yöntemi yoktur. Şikayetlere göre tedavi verilebilir.Ağrısı ve ateşi olanlara parasetomol verilmesi önerilirken, aspirin gibi diğer ağrı kesici ve ateş düşürücülerin verilmesi önerilmez. Şikayetleri olanların dinlenmeleri ve bol sıvı almaları önerilmektedir.

İnsanlar için geliştirilmiş bir aşı olmamasına rağmen, zika virüsü için maymunlar üzerinde yapılan aşılamada başarılı sonuçlar alınmıştır.

Zika Virüs için Alınacak Önlemler

Zika virüsü temel olarak sivrisinek ile bulaştığından asıl amaç sivrisineklere önlem almaktır. Salgın olan bölgelere seyahat ederken dikkatli davranıp, daha kapalı giysiler giyilmelidir.

Sivrisinek ısırıklarına karşı koruyucu olan veya sivrisinekleri sizden uzak tutacak losyonlar sipreyler kullanılmalıdır. Salgın alanlarında mümkün olduğunca az dışarı çıkılmalıdır.

Gebe kişilerin mümkün olduğunca salgın bölgelerine seyahat etmemeleri önerilir.

Hangi ülkelerde zika virüsü salgını var? Nerelere giderken dikkatli olmalıyım?

Amerika’da bulunan Hastalıklar Kontrol ve Önleme Merkezi(CDC) riskli bölgeleri tanımlamış ve gebelerin bu bölgelere seyahat etmemesini önermiştir. 3 Mayıs 2018 tarihinde virüsün bulaşma riskinin olduğu ülkeler şunlardır.

Zika virüsünün görüldüğü ülkeler;

Güney Amerika: Arjantin, Bolivya, Brezilya, Kolombiya, Ekvador, Fransız Guyanası, Guyana, Paraguay, Peru, Surinam, Venezuela

Pasifik Adaları: Fiji, Papua Yeni Gine, Samoa, Solomon Adaları, Tonga

Kuzey Amerika: Meksika

Orta Amerika: Belize, Kosta Rika, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nikaragua, Panama

Asya: Bangladeş, Burma (Myanmar), Kamboçya, Hindistan, Endonezya, Laos, Malezya, Maldivler, Pakistan, Filipinler, Singapur, Tayland, Doğu Timor (Doğu Timor), Vietnam

Afrika: Angola, Benin, Burkina-Faso, Burundi, Kamerun, Cape Verde, Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Kongo (Kongo-Brazzaville), Fildişi Sahili, Kongo Demokratik Cumhuriyeti (Kongo-Kinshasa), Ekvator Ginesi, Gabon , Gambiya, Gana, Gine, Gine-Bissau, Kenya, Liberya, Mali, Nijer, Nijerya, Ruanda, Senegal, Sierra Leone, Güney Sudan, Sudan, Tanzanya, Togo, Uganda

Karayipler: Anguilla, Antigua ve Barbuda, Aruba, Barbados, Bonaire, İngiliz Virgin Adaları, Küba, Curacao, Dominik Cumhuriyeti, Grenada, Haiti, Jamaika, Montserrat, Porto Riko Topluluğu, Saba, Saint Kitts ve Nevis, Saint Lucia, Aziz Martin, Saint Vincent ve Grenadinler, Sint Eustatius, Sint Maarten, Trinidad ve Tobago, Turks ve Caicos Adaları, Amerika Birleşik Devletleri Virgin Adaları

Yukarıdaki ülkelere seyahat edecek gebe kadınların zika virüs konusunda dikkatli olmaları gerekir.

Referanslar

2 Yorum

Yorum Yap

error: Kopyalamak yasak! İçeriği çalan hırsızlara karşı ufak bir önlem. Anlayışınız için teşekkürler.