Vaskülit Nedir? Çeşitleri, Nedenleri ve Belirtileri Nelerdir?

vaskülit

Vaskülit, kan damarlarında iltihaplanma ile seyreden bir grup hastalığa verilen isimdir. Bundan dolayı “damar iltihabı” olarak da bilinir. Damar duvarında gelişen yıkıcı iltihaplanma, damar yapısını ve buna bağlı olarak da dokuların beslenmesini bozar. Vücutta tuttuğu damara göre farklı şikayetlere neden olur.

Vaskülit Neden Olur?

Vaskülitlerin nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Genel olarak vücut savunma sisteminin çeşitli nedenlere kendi dokularını harap etmesi sonucu gelişir. Bundan dolayı bulaşıcı bir hastalık grubu değildir. Olayı başlatan ve tetiği çeken mekanizmalar henüz açığa kavuşmamıştır.

Vaskülitlerin gelişmesinde genetik faktörler ve çevresel etmenlerin etkili olduğu düşünülmekte. Bazı vaskülit formları bölgesel olarak daha sık görülmektedir. Örneğin Kuzey Amerika’da Behçet hastalığına az rastlanırken, ülkemizde çok daha sık görülmektedir.

Damar iltihabı ile seyreden bu hastalıklar farklı yaş gruplarında yoğunlaşmaktadır. Örneğin Kawasaki Hastalığı genellikle beş yaş altı çocuklarda görülürken, Temporal Arterit 50 yaş üstünde görülür. Bu guruptaki bazı hastalıkların kadınlarda bazıları ise erkeklerde daha sık rastlanmaktadır.

Vaskülit Çeşitleri ve Sınıflandırması

Vaskülitler daha çok tuttulan damar büyüklüğüne göre sınıflandırılmaktadır. Büyük, orta veya küçük damarları tutanlar şeklinde üç grup altında sınıflandırılırlar .

Genellikle Büyük Damarları Tutanlar

  • Takayasu arteriti: Kalpten çıkan ana damar olan aort ve onun dallarını tutar. Akciğer damarları ve kolları besleyen damarlar etkilenir. Kırk yaş altı kadınlarda çok daha sık görülür.
  • Temporal (Dev Hücreli) Arterit: Özellikle şakak bölgesinden geçen atardamarı (a.temporalis süperficialis) tutar. Bunun yanında gözü besleyen oftalmik arteri de tutabilir. 50 yaş üstü kişilerde ve kadınlarda sık görülür.
  • Behçet Hastalığı: Büyük, orta ve küçük olmak üzere her boy damarı tutabilen bir vaskülit türüdür.

Genellikle Orta Büyüklükteki Damarları Tutanlar

  • Poliarteritis Nodosa (PAN): En sık böbrek, kalp, karaciğer damarlarını tutar. Ayrıca pankreas, testis, deri, sinir sistemi ve barsakların damarlarını da tutabilir.
  • Kawasaki Hastalığı: Çocuklarda kalbi besleyen kroner damarları tutar.
  • Buerger Hastalığı: Sigara bağımlısı kişilerde görülen bu hastalık en sık kol (a.radialis) ve bacaklardaki (a.tibialis) damarları tutmaktadır.

Genellikle Küçük Boyutlu Damarları Tutanlar

  • Henoch Shönlein Purpurası: Deri, barsak ve böbrekteki küçük damarların tutulduğu çocukluk çağı hastalığıdır.
  • Wegener Granülomatozu: Akciğer ve böbrekteki küçük damarları tutmaktadır.
  • Mikroskobik PAN: Genellikle deri, akciğer, beyin, kalp, barsak ve böbrekteki küçük damarları tutar.
  • Churg Straus Sendromu: En sık akciğer, kalp, sinir ve derideki küçük damarları tutar.

Bu hastalıkların hepsinin ortak özelliği damarlarda iltihaplanma ile seyretmeleridir.

Vaskülit Belirtileri

Daha önce de belirttiğimiz üzere her vaskülit tuttuğu damara göre farklı belirtilere neden olur. Ancak bu hastalıklarda ortak olarak halsizlik, kırgınlık gibi özgün olmayan belirtiler görülebilir.

  • Temporal arteritte baş ağrısı, görme bulanıklığı ve yorgunluğun yanında omuz, sırt ve kalça ağrıları görülebilir.
  • Takayasu arteriti kollarda zayıflık, yorulma, nabızların zayıf alınması (veya alınamaması), görme sorunları ve bayılmalara neden olabilir.
  • Behçet hastalığı tekrarlayan ağız aftları, genital ülserler ve göz iltihabına (üveit) neden olur.
  • Henoch Schönlein Purpurası çocuklarda tipik döküntüsünün yanında eklem iltihaplanması, karın ağrısı, bulantı ve kusmaya neden olabilir.
  • Buerger hastalığı uzuvlarda şiddetli ağrı ve gangrenlere neden olabilir.
  • Kawasaki hastalığı çocuklarda yüksek ateş, gözlerde kızarıklık, döküntü, eklem ağrısı ve lenf bezi şişliği gibi belirtilere neden olabilir.

Görüldüğü üzere her vaskülit farklı belirtiler ile kendini göstermektedir.

Vaskülit Tedavisi: Her vaskülit farklı şekilde tedavi edilmektedir. Hatta aynı hastalığa sahip iki kişide bile tedavi farklılık gösterebilir.  Genellikle steroid tedavisi ve savunma sistemini düzenleyici ilaçlar seçilmektedir. Ancak bazı hastalıklarda tedavi değişebilmektedir. Tedavi hastalığa, kişiye ve hastalığın şiddetine göre doktorunuz tarafından belirlenecektir.

Yorum Yap