Tahliller

Troponin Nedir ve Neden Yükselir? Normal Değeri Kaçtır?

troponin t ve I

Troponin, kalp kasına özgü bir proteindir. Kalp kası hasarlandığında veya kalp hücresi öldüğünde kastan kana karışır. Özellikle kalp krizinin tespit edilmesinde sıkça kullanılmaktadır.

Kan tahlillerinde ölçülebilen, troponin I ve troponin T adında iki farklı türü vardır. Her iki tür aynı amaçla kullanılsa da troponin T’nin duyarlılığı daha yüksektir.

Normal Değerleri (Referans Aralığı)

  • Troponin T (TnT) : <2 ng/mL
  • Troponin I (TnI): < 0.03 ng/mL 

Not: Referans aralığı laboratuvara göre farklılık gösterebilir.

Troponin Testinin Önemi

Göğüs ağrısı gibi kalp hastalıklarını düşündüren bir belirti ile acil servise başvurulduğunda ilk yapılan testlerden birisidir. Bu gibi durumlarda EKG normal olsa bile kişi kalp krizi geçiriyor olabilir. Bunu ayırt etmek için belli aralıklarla (3-4 saat) kandaki troponinin seviyesine bakılır. Hastalar bazen 8 saat hatta 12 saat hastanede tutularak aralıklı tahliller yapılabilir. Ölçümler sonucunda :

  • Troponinler yüksek çıkar veya sonradan yükselirse kalp krizi lehine yorumlanır. Kalp hasarına neden olabilecek farklı bir durum da buna neden olabilir. Bu test ne kadar yüksekse hasarlanan bölgenin o kadar büyük olduğu düşünülür. Hafif yükseklikler genellikle küçük damar tıkanıklıklarını düşündürür.
  • Sonuçlar normal çıkar ve yükselme görülmezse kalp hasarı olmadığı düşünülür. Böylece kalp krizinden uzaklaşılmış olur.

Peki neden tek tahlil yeterli değil?

Çünkü kalp hasarından belli bir süre sonra bu testler yükselmeye başlar. Yani bu proteinlerin kana geçmesi zaman alır. Bu süre kimisinde 3 saat kimisinde 8-10 saattir. Bundan dolayı riski azaltmak adına belli aralıklarla test yapılır.

Bu testin normal olması kişinin kalp damarlarının normal olduğu anlamına gelmez.  Bu test o an için kalp krizi gibi acil bir durumun olmadığını düşündürür. Eğer kişide şüpheli belirtiler ve bulgular varsa, test normal olsa bile ileri inceleme (efor testi, anjio gibi) yapılabilir.

Göğüs ağrısından 2 saat sonra yapılan testin duyarlılığı yaklaşık %33’tür. Yani 100 kişiden 33’ünde ilk iki saatte yükselir. Göğüs ağrısından 8 saat sonra yapılan testin duyarlılığı ise neredeyse %100’dür. Yani 8. saatten sonra bakılan kan tahlili kalp krizi olanların neredeyse tamamını gösterir.*

Troponin Yüksekliği

Kalp kası hasarlandığı zaman kandaki seviyeleri yükselir.

  • Troponin T yüksekliği (TnT): Kalpte hasar gelişmedikçe kanda bulunması beklenmez. Kalp hasarı geliştikten yaklaşık 1-3 sonra yükselmeye başlar ve 10-14 gün boyunca yüksek seyreder. Yani kalp krizi geçiren birinin 1 hafta sonra bakılan tahlillerinde yine bu testin yüksek çıkması beklenir. TnI’ya göre daha duyarlı bir testtir.
  • Troponin I yüksekliği (TnI): Kalp krizinden veya kalp hasarından yaklaşık 2-6 saat sonra yükselir ve ortalama 7 gün boyunca yüksekliğini korur.

Yüksekliğe neden olabilen hastalıklardan bazıları şunlardır.

Kalp krizi

Kalp damarında tıkanma sonucunda kalp kası beslenemez ve ölür. Yani kalp kasında hasar gelişir. Böylece kalbe özgü olan bu protein kana geçer ve kan seviyeleri yükselir. En sık şu belirtiler eşlik eder:

  • Göğüs ağrısı: Özellikle göğüste yeri tam tarif edilemeyen baskı tarzında, ezici veya yanma tarzında ağrı görülür. Ağrı kola, sırta, boyuna ve çeneye yayılabilir.
  • Ağrıya eşlik eden nefes darlığı
  • Kolda, boyunda veya çenede ağrı
  • Sırt ağrısı
  • Mide ağrısı
  • Ağrıya eşlik eden terleme, bulantı ve kusma
  • Bayılma

Kalp krizi geçiren herkeste bu belirtiler görülmeyebilir. Örneğin şeker hastaları ağrı olmadan da kalp krizi geçirebilirler. (Bkz: Kalp krizi nedir?)

Kalp kası veya kalp zarı iltihabı (Myokardit ve Perikardit)

Hem EKG hem de kan sonuçlarından dolayı bazen kalp krizi ile karıştırılabilen bir durumdur.  Kalp krizinin aksine gençlerde de sık görülür.

Kalp kasının veya zarının virüslerle, bakterilerle veya nedeni bilinmeyen bir mekanizmayla iltihaplanmasıdır. En sık neden virüslerdir. Genellikle kısa süre önce geçirilen grip benzeri bir hastalık öyküsü vardır. En sık görülen belirtiler:

  • Bıçak saplar veya iğne batar tarzda göğüs ağrısı görülür. Kalp krizinde görülen ağrıdan farklıdır. Ağrı öne eğilince azalır, sırtüstü yatarken veya nefes alırken artar.
  • Hafif ateş
  • Nefes darlığı
  • Çarpıntı hissi

Bu iltihabi süreç kalp kasında hasara neden olursa troponin yüksekliği görülür. (bkz: Perikardit nedir?)

Kalp Yetmezliği

Kalbin vücudun ihtiyacı olan kanı pompalayamamasıdır.  Bazı kalp yetmezliklerinde kalp kasına aşırı yük biner ve bunun sonucunda hasar gelişir. Bu troponin testinin yükselmesine neden olur. Kalp yetmezliğinde ön planda olan şikayet nefes darlığıdır. (bkz: nefes darlığı neden olur?) En sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Nefes darlığı: En önemli ve en sık rastlanan kalp yetmezliği belirtisidir. Genellikle sırt üstü yatmakla nefes darlığı şiddetlenir. Bundan dolayı genellikle yüksek yastıklar veya birden çok yastıkla uyurlar.
  • Bacaklarda şişlik: Kalp yeterli kan pompalayamazsa vücut su tutmaya başlar. Önce ayak ve ayak bileğinde gelişen ödem zamanla yukarılara doğru çıkar.
  • Erken yorulma: Kişi daha önce yapabildiği günlük işlerini yapamaz ve erken yorulur.

Troponin yüksekliğe yapabilecek diğer nedenler

  • Kalp duvarının yakılması olarak bilinen ablasyon ve kalp pili uygulaması sonrası
  • Kalp ameliyatları sonrası
  • Uzun süren tansiyon düşüklüğü
  • Anjio ve stent uygulaması sonrası
  • Elektrik çarpması
  • Kalp kasına zarar verebilen bazı ilaç zehirlemelerinden sonra
  • Soba zehirlenmesi (karbonmonoksit zehirlenmesi)
  • Akciğere pıhtı atması durumunda
  • Ana atardamarda yırtılma (Aort diseksiyonu)
  • Aort kapağının hastalıklarında
  • Uzun süren çarpıntıda
  • Kalp şoku (defibrilasyon) verildikten sonra
  • Hipertrofik kardiyomiyopati adı verilen kalp kası hastalığında
  • Akciğer damarlarındaki tansiyonun yüksek olduğu durumlarda (Pulmuner hipertansiyon)
  • Ciddi böbrek hastalığında
  • Kalp travmasında (ciddi trafik kazası gibi)

Kalp kasında ve kalp hücresinde hasar gelişmedikçe kan troponin seviyelerinde yükselme beklenmez. Göğüs ağrısı geliştikten 12 saat sonra kan testlerinde yükseklik yoksa kalp krizi olmadığı düşünülür.

Referanslar

Hekimler ve Hemşireler İçin Laboratuvar ve Tanısal Testler, Prof Dr M.Kemal Erbil Sayfa: 567-568

*Wallach’ın Tanıda Laboratuvar Testlerinin Yorumlanması 9.baskı Sayfa: 366-367

https://medlineplus.gov/ency/article/007452.htm

University of Rocherster Medical Center 

healthline web site

https://emedicine.medscape.com/article/2073935-overview#showall

error: Kopyalamak yasak! İçeriği çalan hırsızlara karşı ufak bir önlem. Anlayışınız için teşekkürler.