Tansiyon Düşmesi Neden Olur? Tansiyon Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?

tansiyon düşmesi, tansiyon düşüklüğü, hipotansiyon

Yaşamın devamı için kalbin kan pompalaması ve şüphesiz bu kanın damarlarda dolaşması gerekir. Kanın damarlarda dolaşırken damar çeperlerine yaptığı basınca tansiyon veya kan basıncı adı verilir. Organların ve dokuların sağlıklı kalabilmesi ve beslenebilmesi için kan basıncının belli aralıklarda tutulması gerekir. Tansiyon düşmesi (hipotansiyon) diyebilmek için büyük tansiyonun 90’ın küçük tansiyonun 60’ın altında olması gerekir.

Büyük tansiyon (sistolik kan basıncı) nedir?

Kalp kasıldığında, kanı hızla ana damara atar. Kalbin kasıldığı yani kanı pompaladığı andaki kan basıncına denir.

Küçük tansiyon (diyastolik kan basıncı) nedir?

Kalp kasıldıktan yani kanı pompaladıktan sonra gevşeme evresine geçer. Kalbin gevşediği esnada, kanın damar çeperlerine yaptığı basınca denir.

Normal Tansiyon Değerleri:

  • Büyük tansiyonun (sistolik) 140 ile 90 mm/Hg arasında (ideal tansiyonun 120 ile 90 arasında) olması gerekir.
  • Küçük tansiyonun (diyastolik) 90 ile 60 mm/Hg arasında olması gerekir.

Tansiyon Düşmesi Neden Tehlikelidir?

Organların ve dokuların beslenebilmesi için tansiyonun belli sınırların üzerinde olması gerekir. Eğer bu sınırların altında olursa organlara yeterli kan akımı sağlanamaz. Beyin, böbrek, kalp gibi hayati organların kanlanması ve beslenmesi bozulur.

Hafif tansiyon düşüklüğü kimisinde hiçbir belirtiye neden olmazken kimisinde baş dönmesi ve bayılma gibi durumlara neden olur. Ciddi ve uzun süren tansiyon düşmesi hayati organların beslenmesini bozar ve ölümcül olabilir.

Tansiyon Düşüklüğü Nedenleri

Birisi için ciddi belirtiler veren kan basıncı seviyesi bir başkası için hiçbir belirtiye neden olmayabilir. Örneğin kan basıncı ortalaması 90/60 olan birisi ile 130/90 olan bir başkasını kıyaslayalım. İki bireyinde tansiyonu 80/50 seviyesine düşerse, ikinci birey (tansiyonu 130/90 olan) bundan daha fazla etkilenecek ve bu kişide daha aşikar belirtiler görülecektir. Peki tansiyon neden düşer?

Kalp Hastalıkları

Hem kalbin kendisinden hemde kalp kapağından kaynaklı hastalıklar tansiyon düşmesi yapabilirler. Bu hastalıklardan başlıcaları:

  • Kalp krizi: Kalbi besleyen damarların tıkanıklığı sonucu gelişir. Ani tansiyon düşüklüğü ile birlikte göğüs ağrısı beklenir. (bkz: Kalp krizi nedir, neden olur?)
  • Ritim bozukluğu: Kalp hızının aşırı düştüğü veya kalbin çok hızlandığı durumlarda kan basıncı düşebilir.
  • Kalp kapağında daralma: Kalbin kanı pompaladığı ana damara aort damarı denir. Aort damarındaki kapakta ciddi daralma olursa, damara yeterli kan atılamaz. Tansiyonlar düşer ve kişi bayılabilir.
  • Kalp kapağında yetmezlik: Aort kapağı yeterince kapanamaz ve kalbin damara attığı kan kalbe geri kaçar. Özellikle küçük tansiyon düşer. Büyük tansiyonun yüksek, küçük tansiyonun düşük ölçülmesi bu hastalığı düşündürür.
  • Kalp yetmezliği: Kalp vücudun ihtiyacı olan kanı pompalayamaz ve tansiyon düşmesi görülebilir. (bkz: Kalp yetmezliği neden olur?)
  • Kalp tamponadı: Kalbi çevreleyen zarlar arasında aşırı sıvı birikmesidir. Sıvı kalbi çevreler ve kalbe baskı yapar. Kalp kanı pompaladıktan sonra yeterli gevşeyemez ve yeterli kanla dolamaz. Tansiyon düşmesi hemen her zaman görülür. Acil müdahale gerektiren hayati bir durumdur.

Sıvı kaybı (dehidratasyon)

Vücudun aşırı sıvı (su) kaybı sonrası tansiyon düşmesi görülebilir. Yaz aylarında oruç tutan kişilerde (özellikle yaşlılarda) daha sık görülür. Kişi sıvı alamadığı gibi aşırı sıcaktan fazla miktarda terler ve su kaybeder. Belli seviyeden sonra kan basıncı düşebilir.

  • Aşırı sıvı kaybına neden olan ishaller, kusmalar
  • Güneşte fazla kalma
  • Aşırı terleme
  • Yüksek ateş

İlaçlar

Bazı ilaçlar tansiyon düşüklüğü yapabilirler. Başlıcaları şunlardır:

  • İdrar söktürücüler: Vücuttan aşırı miktarda sıvı attırarak kan basıncını düşürebilirler. Örn: furosemid ve hidroklorotiyazid içeren ilaçlar.
  • Tansiyon ve kalp ilaçları: Alfa ve beta blokörler, ACE inhibitörleri gibi..
  • Dil altı ilacı (nitrat) : Kalp hastalığı olanlara verilen bu ilaç hızlı bir şekilde tansiyonu düşürebilir.
  • Erkeklerde sertleşme sorunu için verilen ilaçlar: Günümüzde sıkça kullanılan bu ilaçlar tansiyon düşüklüğü yapabilirler. Bu ilaçların dil altı ilaçlar ile birlikte kullanılması tansiyonda ciddi düşüklüklere ve ölümlere neden olabilir.
  • Bazı depresyon ilaçları (trisiklikler)
  • Uyuşturucu maddeler ve alkol
  • Parkinson hastalığında kullanılan bazı ilaçlar: pramipeksol ve levodopa içeren ilaçlar gibi.

Bu listede yer almayan birçok ilaç kan basıncını düşürebilir.

Diğer Tansiyon Düşmesi Nedenleri

  • Hormonal bozukluklar: Böbrek üstü bezlerinin yeterli hormon üretemediği durumlarda (adrenal yetmezlik), kan şekeri düşüklüğünde, paratiroid hastalıklarında, tiroid hormonu yetersizliğinde görülebilir. Aşırı yüksek kan şekeri vücuttan su atılmasına ve tansiyonların düşmesine neden olabilir.
  • Akciğere pıhtı atması: Akciğer atılan pıhtı büyük damarları tıkarsa tansiyon düşüklüğü, bayılma ve hatta ani ölüm görülebilir. (bkz: Akciğere pıhtı atması neden olur?)
  • Kan kaybı: Mide kanaması, bağırsaklardan kanama, iç kanama geçirme yada gözle görülür bir kanamada tansiyon düşmesi görülebilir. Kan kaybı arttıkça kan basıncı daha da düşer ve kişi şoka girebilir.
  • Şiddetli alerji (anaflaktik şok): İlaç alımı veya arı sokması sonrasında daha sık görülür. Kişide kaşıntı, nefes darlığı, yüz ve boğazda şişme ve düşük tansiyon görülebilir. Acil müdahale gerektiren tehlikeli bir durumdur.
  • Kan zehirlenmesi (septik şok): Vücudun herhangi bir bölgesindeki enfeksiyondan kana geçen bakteriler kan zehirlenmesine neden olur. Kandaki bakterilerin ürettiği toksinler kan basıncını yaşamı tehdit edecek seviyede düşürebilir. Örneğin idrar yolları enfeksiyonu, akciğer enfeksiyonu sonrası gelişebilir.
  • Gebelik: Gebeliğin ilk 24 haftasında kan basıncı düşüklüğüne sık rastlanır.
  • Kansızlık: B12 vitamini ve folik asit eksikliklerine bağlı gelişen kansızlıklarda görülebilir.
  • Deli bal: Ülkemizde deli bal olarak bilinen balın yenilmesi sonrası kalp hızında yavaşlama, tansiyon düşüklüğü ve baygınlık görülebilir.
  • Vazovagal senkop
  • Ciddi omurilik yaralanmaları
  • Bazı böbrek hastalıkları
  • Akciğere hava kaçağı
  • Kadınlarda adet döneminde aşırı kan kaybı
  • Sıcak çarpması
  • Pankreas iltihabı
  • Büyük yanıklara bağlı aşırı sıvı kaybı
  • Karaciğer hastalığı, karaciğer yetmezliği
  • Soba zehirlenmesi (Karbonmonoksit zehirlenmesi)
  • Çeşitli ilaç ve gıda zehirlenmeleri
  • Hipofiz bezi yetmezliği

Tansiyon Düşmesi Belirtileri

Özellikle ani tansiyon düşmesi durumlarında bariz belirtiler ortaya çıkar.

Görülmesi muhtemel belirtiler şunlardır:

  • Baş dönmesi, sersemlik hissi
  • Göz kararması, aniden gözlerinin önüne siyah perde inmesi
  • Mide bulantısı
  • Soğuk terleme, cildin soğuk ve nemli olması
  • Dikkat kaybı
  • Ani susama hissi ve ağız kuruluğu
  • Çarpıntı (bkz: Çarpıntı neden olur?)
  • Nabızların zayıf alınması: Tansiyon düşüklüğü belirtileri arasında kişinin nabızlarının dolgun alınamaması da yer alır..
  • Hızlı nefes alıp verme
  • Solukluk: Dudaklar, eller ve ayaklarda solukluk ve soğukluk görülür.
  • Baygınlık geçirme, bayılma

Bazı Tansiyon Düşüklüğü Çeşitleri

  • Ayağa kalkınca tansiyon düşmesi (ortostatik hipotansiyon): Ayağa kalkınca ani tansiyon düşmesi görülür. Normalde de ayağa kalkın tansiyonda hafif düşüklük olabilir. Ancak büyük tansiyonun 20’den küçük tansiyonun 10’dan fazla düşmesi ortostatik hipotansiyon olarak adlandırılır.
  • Ayakta uzun süre bekleyince tansiyon düşmesi (Nöral kaynaklı senkop): Kan basıncının belli aralıklarda tutulabilmesi için beyin ile kalp arasında sağlıklı bir iletişim gerekir. Bazı durumlarda bu iletişim geçici olarak bozulur. Bu da tansiyonu dengede tutan reflekslerin işlememesine, tansiyonun düşmesine ve bayılmaya neden olur. Örnek: Ayakta uzun süre kalınca bayılma, kötü bir haber alınca veya nahoş bir durumda gelişen bayılma, duygusal stres altında kalınca bayılma gibi… Öksürük, hapşırık ve işeme sonrası tansiyon düşmesi de bu mekanizma ile olur.
  • Kalp kaynaklı tansiyon düşmesi (kardiyak senkop): Yazının başında bahsettiğimiz kalp hastalıklarına bağlı gelişir.

Teşhis ve Testler

Tansiyon düşüklüğü belirtileri olan ve ölçümlerde kan basıncı düşük tespit edilenlerde bazı testler yapılır. Bu testlerle düşük tansiyonun nedenleri araştırılır. Doktorunuz şüphelendiği hastalığa yönelik testleri ister.

  • Kan testleri: Kan değerleri, elektrolitler, hormonlar gibi birçok kan testi yapılabilir. Doktorunuz şüphe ettiği hastalığa göre kan testlerini isteyecektir.
  • EKG (kalp grafisi): Kalp hastalıkları ve ritim bozuklukları hakkında bilgi verir.
  • Holter: Ritim bozukluğu şüphesi olanlara yapılabilir.
  • Ekokardiyografi (Kalp ultrasonu): Kalp kapakları, yapısı ve fonksiyonları hakkında bilgi verir.
  • Efor testi: Diğer testler normal olduğu halde kişide kalp damar hastalığı şüphesi olanlarda yapılabilir.
  • Eğik masa testi (Tilt testi): Ayağa kalkınca gelişen tansiyon düşüklüğünü (ortostatik hipotansiyonu) tespit etmek için yapılır.
  • Doktorun şüphesi üzerine farklı birçok test istenebilir.

Tansiyon düşmesi tedavisi nedene göre yapılır. Yani öncelikle bu duruma neden olan hastalık tesbit edilir. Daha sonra hastalığa yönelik tedavi verilir.

14 Yorum

    • Tansiyonunuz düşük. Kimisinde yapısal olarak alt sınırlarda olabilir. Burda önemli olan tansiyon düşüklüğü belirtilerinin olup olmadığıdır. Eğer belirti varsa kardiyoloji doktorunun değerlendirmesi gerekir.

  • Ben yüksek tansiyon hastasıyım 2 gündür merdiven çıkarken baş dönmesi ve yorgunluk dolayısıyla bir süre dinlenip evime çıktım tansiyonumu ölçüldüğünde 90/60 çıktı bu normal birsey mi?

  • Normalde tansiyonum 10/6 dir. Fakat sicak havalarda terleyince yorulunca 8 e 5 oluyor. Halsizlik uyku hali basdonmesi.. normal mi acaba?

    • Aşırı sıcak, terleme sıvı kaybına ve tansiyonun düşmesine neden olabilir. Söylediğiniz şikayetlerde bundan kaynaklanabilir. Yine de doktora başvurmanız sizin faydanıza olacaktır.

  • Benim ara ara tansiyonum 10/5′ e düşüyor …aşırı uyku hali ,sersemlik,dikkat dağınıklığı,odaklanma sorunu, ayağa kalkınca başım dönüyor ve gözlerimin önü kararıyor , sanki içim çekiliyor,bütün enerjim bitiyor gibi oluyorum, hemen orada uyumak istiyorum… Buarada yaşım 60….Bayanım….

  • Bende uyku halinde bayıldım ve tansiyonum aşırı derecede düşmüştü zor kendime geldim neden acaba tiroid hormonunda sıkıntı olduğunu biliyorum.

  • Benim oturuken oluyo aniden bayilcak gibi oluyo kafamı masaya koyduğum zaman. Sonra baş ağrısı ve uyku hali geliyo uyunca kendime geliyorum bu neye işarettir hangi uzmana gorunmem gerekir teskkurler.

Yorum Yap