Sarkoidoz Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

sarkoidoz hastalığı

Sarkoidoz nedeni tam olarak bilinmeyen, akciğer başta olmak üzere birçok organı tutabilen sistemik bir hastalıktır. Yaklaşık %90 oranında akciğerleri tutan bu hastalık, hiçbir belirti vermeden gerileyebileceği gibi organ yetmezliklerine ilerleyerek ölümcül de seyredebilir.

Her yaşta görülebilen sarkoidoza 20-40 yaşlarında daha sık rastlanır. Kadınlar bu hastalığa erkeklere göre daha fazla yakalanırlar.

Sarkoidoz Neden Olur?

Sarkoidoz, granülomlar ile seyreden bir hastalıktır. Peki granülom nedir?

Granülom, savunma hücrelerinin(makrofajların) çeşitli tetikleyiciler nedeniyle, bir araya gelerek dev hücre yapılarına dönüşmesine denir. Temel olarak savunma sisteminin verdiği bir yanıttır. Bazı mikroplara(verem mikrobu gibi) yada vücuda girmiş bir yabancı cisime karşı bu yanıtın oluşması beklenir. Sarkoidozda ise bu durumun neden oluştuğu ve neden tetiklendiği tam olarak bilinmemektedir.

Sarkoidozun asıl nedeni bilinmese de suçlanan ve hastalık riskini arttırdığı düşünülen bazı etkenler bulunmaktadır. Bunlar:

  • Yaşanılan ortamda yada işyerinde küf ve küf kokusuna uzun süreli maruziyet
  • Tarım işçiliği ve kullanılan böcek öldürücü(pestisid) ilaçlar
  • Bazı mikrobik enfeksiyonlar
  • Genetik faktörler

Sarkoidoz Belirtileri

Sarkoidozun en sık tuttuğu organlar başta akciğer olmak üzere deri ve gözdür. Hastalığın tuttuğu organa göre belirtileri değişir. Bazı kişilerde hiçbir belirti olmadan akciğer grafisinde görülen anormal bulgular sonucunda tehşis konulur.

Belirtilerin görüldüğü kişilerde genellikle yorgunluk, halsizlikgece terlemeleri ve kilo kaybı gibi genel şikayetler bulunur.

Sarkoidoz hastalığı belirtileri:

  • Akciğer tutulumuna bağlı en sık görülen belirtiler nefes darlığı ve kuru öksürüktür.
  • Hafif ve müphem göğüs ağrısı olabilir.
  • Ateş
  • Lenf bezi büyümesi
  • Daha az sıklıkla burun tutulumuna bağlı koku alamama, gırtlak tutulumuna bağlı ses kısıklığı ve yutma güçlüğü görülebilir.
  • Cilt tutulumuna %25-35 oranında rastlanır. Cilt tutulumunda birçok deri lezyonu (makül, papül, plak, döküntülü lezyonlar gibi) görülebilir.
  • Cilt tutulumunda deriden kabarık, menekşe rengi bir lezyon olan lupus pernio sarkoidoz hastalığına özgüdür. Aşağıdaki resimde lupus pernio görülmektedir.

lupus pernio

  • Gözde konjunktiva, gözyaşı bezleri ve gözün diğer kısımlarını tutabilir. Üveite neden olması sonucunda gözde ağrı, batışma, yaşarma, kızarma ve ışığa hassasiyet görülebilir.
  • Kalbi tutarak ritim bozukluklarına ve fonksiyon bozukluklarına neden olur.
  • Sinir sistemini tutarak yüz felcinden işitme kaybı ve kasılmalara kadar birçok belirtiye neden olabilir.
  • Karaciğer ve dalağı tutarak karın ağrısı, ateş, sarılık gibi sarkoidozda nadir görülen belirtilere neden olabilir.
  • Eklem ağrıları ve eklem iltihabı yapabilir. Özellikle ayak bileği ve diz gibi büyük eklemleri tutar.

Bazı kişilerde, sarkoidoz hastalığı sonucu gelişen granülomlarda, D vitamininin aktif forma dönüşümü gerçekleştirilir. Yani aktif D vitamini artar ve buna bağlı barsaklardan kalsiyum emilimi artar. İdrarda kalsiyum atılımı da artacağından böbrek taşlarına sık rastlanır. Sonuçta bazı kişilerde kanda ve idrarda kalsiyum yüksekliği gelişir.

Sarkoidoz Tanısı Nasıl Konur?

Tehşis için yukarıdaki belirtiler ile birlikte uyumlu radyolojik (akciğer grafisi, tomografi,PET gibi) bulguların görülmesi gerekir. Ayrıca kesin tanı için biyopsi örneğinde nonkazeifiye granülomun görülmelidir. Kısacası belirtiler, radyolojik bulgular ve biyopsi sarkoidozun tanısını koymayı sağlar.

Sarkoidoz hastalığı, çeşitli labaratuvar testlerinde yüksekliğe neden olabilir. Kalsiyum yüksekliği, idrarda kalsiyum atılımında artış, anjiyotensin dönüştürücü enzim(ACE) yüksekliği gibi… Bu yükseklikler sarkoidoza özgü değillerdir ve tanı koymaya yetmezler.

Sarkoidozun Tedavisi

Sarkoidozun tedavisinde kullanılan temel ilaçlar, prednizon ve diğer bazı kortikosteroidlerdir. Bunların yetersiz kalması durumunda immünsüpresif ilaçlar(savunma sistemini baskılarlar) kullanılabilir.

Sarkoidoz Hastalığının Gidişatı Nasıldır?

Hastalığın gidişatı tutulan organa ve hastalığın yaygınlığına göre değişir. Hastaların üçte ikisinde yıllar içinde hastalık gerilemekte, üçte birinde ise ilerleyip organ fonksiyonlarını bozmaktadır. Toplamda hastaların %5’inden azında ölüm görülür.

Yorum Yap