Progesteron Nedir? Yüksekliği veya Düşüklüğü Neden Olur?

progesteron nedir

Progesteron, yumurtalıklar tarafından üretilen bir hormondur. Aylık adet döngülerinin ortasından itibaren artan bu hormon, gebeliğin oluşumu ve devamı için gereklidir.

Hipofiz bezinden (bkz: hipofiz bezi nedir?) salgılanın LH hormonu kadınlarda yumurtalıkları uyararak progesteron üretilmesini sağlar.

Progesteronun görevleri:

  • Rahmi gebeliğe hazırlar,
  • Döllenmiş yumurtanın rahime yapışmasını kolaylaştırır,
  • Rahim ağzı salgılarını azaltır ve bu salgıların yoğunluğunu arttırır,
  • Rahim kasılmalarını azaltır. Böylece döllenmiş yumurta rahime daha kolay yapışır.
  • Östrojen hormonunun etkilerini azaltır,
  • Solunumu uyarır,
  • Vücudun tuz ve su tutmasını sağlar,
  • Vücut sıcaklığını arttırır,
  • Meme dokusunda değişikliklere neden olur.

Bu hormon bir aylık menstrual döngü (adet döngüsü) içinde dalgalanmalar gösterir. Adet kanamasını takip eden ilk 14 günlük süreçte düşük seyrederken, ayın ortasından itibaren yükselir. Gebeliğin oluşabilmesi için bu dalgalanma gereklidir.

28 gün arayla adet gören birinde kanamanın başladığı ilk gün, 28 günlük döngünün 1. günü olarak kabul edilir.Kanama başladıktan yaklaşık 14 gün sonra yumurta çatlar ve sarı cisim (korpus luteum) oluşur. Sarı cisim yüksek miktarda progesteron hormonu üretir. Yumurta çatladıktan (ovülasyon) sonra iki durum gelişebilir:

  1. Eğer yumurta döllenirse yani gebelik gelişirse progesteron yüksekliği devam eder. Bu yükseklik gebeliğin devamını sağlar.
  2. Eğer yumurta döllenmezse yani gebelik gelişmezse sarı cisim geriler, östrojen ile birlikte progesteronun seviyesi de düşer. Rahim iç tabakası yıkılır ve adet kanaması gelişir. Bu şekilde yeni bir adet döngüsü başlamış olur.

Progesteron hormonu normal değerleri*:

  • Erişkin erkekte: 0.3 – 1.2 ng/mL
  • Kadınlarda:
    • Foliküler faz : 0.1 – 1.13 ng/mL
    • Luteal faz :  0.9 – 21 ng/mL
    • Menopoz: < 1 ng/mL
  • Gebelerde:
    • 1. trimester (ilk 3 ay) : 7.25 – 44 ng/mL
    • 2. trimester (3 -6. aylar arası) : 19.5 – 82.5 ng/mL
    • 3. trimester (6-9. aylar arası) : 65 – 229 ng/mL

Not: Referans aralıkları laboratuvara göre farklılık gösterebilir. Test sonuçlarını değerlendirirken kendi laboratuvarınızın referans aralığını göz önünde bulundurunuz.

Progesteron testi neden yapılır?

  • Yumurtlama döneminin belirlenmesinde
  • Sarı cisim (korpus luteum) fonksiyonunun değerlendirilmesinde
  • Erken doğum riski taşıyan gebelerin değerlendirilmesinde
  • Gebelikte plasental fonksiyonların değerlendirilmesinde
  • Gebe kalamayan kişilerin değerlendirilmesinde kullanılmaktadır.

Progesteron Yüksekliği

Bu hormon normal adet döngüsünün yumurtlamadan sonraki döneminde (luteal faz) yüksek seyreder.  Yüksekliğe neden olan diğer durumlar şunlardır:

  • Gebelik: Bu hormon hamileliğin devamı için gereklidir ve hamilelikte yüksek seyreder. Gebelerdeki hormon seviyelerinde düşme olursa, düşük yapma riski gelişir.
  • Luteal yumurtalık kistleri
  • Yumurtalık tümörleri
  • Böbrek üstü bezi tümörleri
  • Böbrek üstü bezlerinde hormon üretiminin doğuştan bozuk olduğu kalıtsal hastalıklar; konjenital adrenal hiperplazi.
  • Molar gebelik (Üzüm gebeliği)

Progesteron Düşüklüğü

Düşüklük nedenleri:

  • Adet olmama
  • Düşük riski (gebelerde)
  • Plasental yetersizlik
  • Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi)
  • Yumurtalıkların gelişmemiş olması (gonadal agenezi)
  • Yumurtalık yetmezliği, yumurtalıkların normal çalışmıyor olması
  • Bebeğin anne karnında ölmüş olması
  • Kısa luteal faz sendromu

Progesteron düşüklüğü belirtileri:

  • Anormal adet kanaması
  • Düzensiz adet olma veya adet olamama
  • Sık düşük yapma (abortus)
  • Gebelikte karın ağrısı ve lekelenmelerin olması
  • Baş ağrısı
  • Duygusal değişiklikler, anksiyete, depresyon

Progesteronu düşük kadınların gebe kalmaları daha zordur. Bu hormonun düşük olması gebelik için uygun ortamın gelişmesini, rahmin gebeliğe hazırlanmasını engeller. Bu hormonu düşük olduğu halde gebe kalanlar ise düşük yapma (abortus) riski taşırlar.

Doktorunuz bu testle birlikte LH, FSH, estradiol, prolaktin, testesteron gibi hormonların seviyesine bakmak isteyebilir.

Referanslar

*Hekimler ve Hemşireler İçin Laboratuvar ve Tanısal Testler Prof.Dr.M.Kemal ERBİL sayfa: 489

webmd.com

hormone.org

healthline.com

fertilityauthority.com

yourhormones.info

Yorum Yap