Perikardit (Kalp Zarı İltihabı) Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

perikardit kalp zarı iltihabı

Şiddetli keskin bir göğüs ağrısı nefes almanızı engeller, tabiri caizse bıçak saplanır gibi hissedersiniz. Sırtüstü yatmak hatta yutkunmak bile şiddetlendirir ağrınızı ama ne zaman dik dursanız yada hafif öne eğilseniz rahatladığınızı hissedersiniz. “Acaba kalp krizi mi geçiriyorum?” diye acil servise başvurursunuz ve size “perikardit” diğer adıyla kalp zarı iltihabı olduğunuz söylenir. Peki nedir bu perikardit, neden olur ve nasıl tedavi edilir?

Perikardit (Kalp Zarı İltihabı) Nedir?

Kalbi çevreleyen iki adet zar(perikard) bulunmaktadır. Sinirden zengin oldukları için ağrıya duyarlı olan bu zarların arasında sürtünmeyi engelleyecek seviyede hafif miktarda (10-50 ml) sıvı bulunur. Çeşitli nedenlerle bu zarlarda iltihaplanma gelişirse göğüs ağrısı başta olmak üzere bir dizi belirtiye neden olur.

Kadınlarda daha az görülen bu hastalık daha çok genç ve orta yaş (<50yaş) erkeklerde görülür.

Perikardit Neden Olur?

Kalp zarı neden iltihaplanır? Kalp zarı iltihaplanması olan kişilerin bir kısmında neden bulunamaz. Nedenin bulunamadığı bu durumlar “idiopatik” olarak adlandırılır. Bilinen nedenler şunlardır;

Virüsler

Perikarditin en sık nedeni virüslerdir. Özellikle virüs salgınlarının arttığı ilkbahar ve sonbahar aylarında artış olur. Son günlerde ateşli bir hastalık geçirmeniz, grip olmanız ve ishal olmanız  önemlidir ve doktorunuz tarafından sorgulanır. En çok etkenlerde şunlardır; koksaki virüs (coxacki), ekovirüs, EBV(Ebstein-Barr), grip etkeni olan influenza virüsü, su çiçeği ve zona etkeni olan varisella, kabakulak virüsü(rubulavirüs), AIDS etkeni olan HIV, Hepatit B virüsü, adenovirüs, CMV…

Bakteriler

Bakterilere bağlı perikarditin virüslere nazaran hem tedavisi daha zor hem de yan etki gelişme olasılığı daha yüksek. Özellikle tüberküloz (verem) etkeni olan m.tubercilosis’in neden olduğu kalp zarı iltihabı tedavisi zor ve uzun süren bir hastalıktır. Kalp zarı iltihabının azalmadığı ve dirençli olduğu durumlarda bazen kalp zarının bir kısmını ameliyat ile çıkarmak(perikardiyektomi) gerekebilir.  Perikardite neden olan bakteriler şunlardır;

  • Faranjitin en sık bakteriyel etkenlerinden A Grubu Streptokoklar
  • Deri, yumuşak doku,kemik, idrar yolları, boğaz, akciğer enfeksiyonu gibi neredeyse her dokuda enfeksiyon yapabilen Stafilokokus Aureus,
  • Zatürre etkeni olan Pnomokok,
  • Verme etkeni olan Mikobakterium Tuberkülozis

Otoimmün Perikardit

Vücuda virüs, bakteri gibi bir yabancı girdiğinde savunma hücreleri çoğalarak bunları yok etmeye çalışır. Normalde savunma sistemi vücuttaki sağlıklı hücrelere saldırmaz. Ancak savunma sistemi aşırı yanıt gösterip vücuttaki sağlıklı hücrelere saldırır ve onları tahrip ederse “otoimmün hastalık” gelişir. Savunma sistemi kalp zarına saldırdığında tahribat ve iltihabi bir durum oluşur. Özellikle romatizmal hastalığı olanlarda bu tip kalp zarı iltihaplanmaları görülebilir. En sık şu hastalıklarla birlikte görülür;

  • Lupus Hastalığı
  • Romatoid Artrit (iltihaplı romatizma)
  • Sjögren sendromu
  • Behçet hastalığı
  • Sarkoidoz

Tümöre Bağlı Perikardit

Nadirde olsa kalp zarı iltihabı bir tümöre bağlı meydana gelebilir. Genellikle başka organlardan metastaz yapmış(yayılmış) kanserler buna neden olur. Akciğer, göğüs ve lenf kanseri(lenfoma) bunlara örnektir. Daha nadir olarak da kalp zarının kendisinden kaynaklı tümörler (perikardiyal mezotelyoma) bu duruma neden olabilir.

Diğer Perikardit Nedenleri

  • Parazit veya mantar enfeksiyonuna bağlı (nadir)
  • Kronik böbrek yetmezliğine bağlı kalp zarı iltihabı görülebilir (üremik perikardit).
  • Tiroid bezinin çalışmadığı ve buna bağlı gelişen miksödem komasında
  • Kalp krizi sonrası
  • Radyasyon hasarı; radyoterapi sonrası
  • Göğüse alınan delici yaralanma sonrası
  • Nadir olarak da ilaçlara bağlı kalp zarı iltihabı görülebilir. Neden olabilecek ilaçlardan bazıları: penisilinler, fenitoin, hidralazin, prokainamid, doksorubisin

Perikardit Belirtileri

Belirtiler iltihaba neden olan duruma göre değişiklik gösterebilir.

  • Göğüs ağrısı: Genellikle saatler ve günler içinde gelişen keskin, saplayıcı tarzda şiddetli göğüs ağrısı görülür. Ağrı sırtüstü yatınca, nefes alınca , öksürünce ve yutkununca şiddetlenebilir. Genellikle oturma ve öne eğilme ile hafifler. Ağrı bazen sırta (kürek kemiği seviyesine), boyuna ve omuza vurabilir.
  • Ateş: Genellikle 38 dereceyi geçmeyen hafif ateş görülür. Eğer çok daha yüksek seyreden dirençli ateş varsa bakteriyel perikarditten şüphe edilir.
  • Hafif kuru öksürük
  • Hızlı nefes alıp verme (takipne)
  • Çarpıntı
  • Nefes darlığı
  • Halsizlik, yorgunluk
  • Bacaklarda, ayaklarda şişme

Kişiyi en çok rahatsız eden ve en temel bulgu göğüs ağrısıdır. Kalp zarı iltihabına bağlı göğüs ağrısı oldukça ayırt edici olsa da her zaman görülmeyebilir.

Kalp Zarı İltihabı Nasıl Anlaşılır?

Kalp zarı iltihabının anlaşılabilmesi için belirtiler ile birlikte bir dizi test yapmak gerekebilir. Doktorunuz uygun gördüğünde şu testlerden birkaçını isteyebilir.

  • EKG: Perikarditte EKG değişikliği görülür (ST elevasyonu, PR çökmesi gibi). Bu EKG değişikliği nedeniyle bazen kalp krizi ile karıştırılabilir.
  • Akciğer grafisi
  • Kan Tetkikleri: Kalp zarı iltihabında troponin isimli kalp kası enzimde hafif yükseklik görülebilir. Eğer yükseklik çok fazlaysa kalp kası iltihabından şüphelenilir. Troponin kalp krizinde de yükselmektedir. Bunun dışında böbrek yetmezliğini dışlamak ve enfeksiyon parameterelerine bakmak için tahliller istenir (Üre,  kreatinin, sedim, CRP, lökosit gibi).,
  • Ekokardiyografi: Kalbe bir ultrason cihazı ile bakılır. Perikardit olan kişide oldukça önemli bir tetkiktir. Hem EKG değişikliği hem de troponin yüksekliği nedeniyle kalp krizi ile karıştırılabilen bu hastalığın ayırt edilmesine yardımcı olur. Ayrıca kalp zarları arasında biriken sıvının miktarına bakılır.
  • Bunun dışında perikarditin nedenini araştırmak amacıyla tüberkülin deri testi (tüberkülozu araştırmak için), HIV testi, tiroid testleri, romatizmal durumları dışlamak için romatoid faktör ve Antinükleer Antikoru gibi tahliller yapılabilir.

Kalp zarı iltihabı şikayetler ve tahlillerin yorumlanması ile anlaşılır.

Perikardit Tedavisi

Perikardit tedavisi iltihaba neden olan duruma göre değişmektedir. Nedeni bilinmeyen veya virüslere bağlı iltihaplar genellikle sınırlayıcı olup tamamen iyileşirler. Bu tip kalp zarı iltihaplarında uzun süreli yüksek doz ibuprofen ve buna ek olarak kolşisin başlanır. Ancak bazı kişilerde aylar sonra bu durum tekrarlayabilir. Eğer neden bakteriler ise uygun antibiyotik tedavisi eklenir.

Çok inatçı durumlarda ve bazı kalp zarı iltihaplarında bu zarın bir kısmının ameliyatla çıkarılması gerekebilir.

Perikardit Yan Etkileri

Kalp zarı iltihabı olan kişilerde istenmeyen bazı yan etkiler gelişebilir.

  1. Kardiyak tamponad: Kalp zarları arasında sıvı birikmesi sonucu oluşan bir durumdur.Kalp zarları esnekliği çok fazla değildir. Zarlar arasına sıvı birikince kalbe basınç yaparak sıkıştırır ve kalbin genişlemesi engellenir. Dolayısı kalbe yeterince kan dolamaz ve kan pompalayamaz. Hayatı tehdit eden bu durum acil tedavi gerektirir. Bu sıvı bir iğne ile boşaltılır.
  2. Konstriktif Perikardit: Kalp zarları iltihaba bağlı birbirine yapışır, sertleşir ve elastikiyetini tamamen kaybederler. Kalbi zırh gibi sararak kalbin genişlemesini dolayısıyla yeterli kan pompalamasını bozarlar.

Yan etkilerin sıklığı neden olan etkene göre değişmektedir. Konstriktif perikardit özellikle tüberküloz ve radyasyona bağlı gelişir.

Yorum Yap