Perikardit (Kalp Zarı İltihabı) Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

perikardit kalp zarı iltihabı

Şiddetli keskin bir göğüs ağrısı nefes almanızı engeller, tabiri caizse bıçak saplanır gibi hissedersiniz. Sırtüstü yatmak hatta yutkunmak bile ağrınızı şiddetlendirir. Ama dik durduğunuzda veya hafif öne eğildiğinizde ağrının azaldığını hissedersiniz. Bu şikayetleri bulunan kişiler “acaba kalp krizi mi geçiriyorum?” diyerek acil servise başvururlar. Kendilerine “perikardit” diğer adıyla kalp zarı iltihabı oldukları söylenir.

Perikardit (Kalp Zarı İltihabı) Nedir?

Kalbi çevreleyen iki adet zar(perikard) bulunmaktadır. Sinirden zengin oldukları için ağrıya duyarlı olan bu zarların arasında sürtünmeyi engelleyecek seviyede hafif miktarda (10-50 ml) sıvı bulunur. Çeşitli nedenlerle bu zarlarda iltihaplanma gelişirse göğüs ağrısı başta olmak üzere bir dizi belirti görülür.

Kadınlarda daha az görülen bu hastalık daha çok genç ve orta yaş (<50yaş) erkeklerde görülür.

Perikardit Neden Olur?

Kalp zarı neden iltihaplanır? Kalp zarı iltihaplanması olan kişilerin bir kısmında neden bulunamaz. Nedenin bulunamadığı bu durumlar “idiopatik” olarak adlandırılır. Bilinen nedenleri sıralayalım.

Virüsler

Perikarditin en sık nedeni virüslerdir. Özellikle virüs salgınlarının arttığı ilkbahar ve sonbahar aylarında artış olur. Son günlerde ateşli bir hastalık geçirmeniz, grip veya ishal olmanız  önemlidir. En sık etkenler şunlardır: koksaki virüs (coxacki), ekovirüs, EBV(Ebstein-Barr), grip etkeni olan influenza virüsü, su çiçeği, zona etkeni olan varisella, kabakulak virüsü(rubulavirüs), AIDS etkeni olan HIV, Hepatit B virüsü, adenovirüs, CMV…

Bu virüsler kalp zarlarının iltihaplanmasına neden olabilirler.

Bakteriler

Bakterilere bağlı perikarditin virüslere nazaran tedavisi daha zor ve yan etki gelişme olasılığı daha yüksektir. Özellikle tüberküloz (verem) etkeni olan m.tubercilosis isimli bakterinin neden olduğu kalp zarı iltihabının tedavisi oldukça zordur.

Kalp zarı iltihabının düzelmediği ve dirençli olduğu durumlarda kalp zarının bir kısmını ameliyat ile çıkarmak(perikardiyektomi) gerekebilir. Perikardite neden olan bakteriler şunlardır:

  • Faranjitin en sık nedenlerinden A Grubu streptokoklar.
  • Deri, yumuşak doku,kemik, idrar yolları, boğaz, akciğer enfeksiyonu gibi neredeyse her dokuda enfeksiyon yapabilen stafilokokus aureus.
  • Zatürre etkeni olan Pnomokok.
  • Verem etkeni olan mikobakterium tuberkülozis.

Otoimmün Perikardit

Vücuda virüs, bakteri gibi yabancı bir organizma girdiğinde savunma hücreleri çoğalarak bu organizmaları yok etmeye çalışır. Savunma sistemi normalde vücuttaki sağlıklı hücrelere saldırmaz. Ancak savunma sistemi aşırı yanıt gösterip vücuttaki sağlıklı hücrelere saldırır ve onları tahrip ederse otoimmün hastalıklar gelişir.

Savunma sisteminin kalp zarına saldırdığı ve kalp zarında iltihaplanmaya neden olduğu hastalığa otoimmün pankreatit denir. Özellikle romatizmal hastalığı olanlarda bu tip kalp zarı iltihaplanmaları daha sık görülür. En sık şu hastalıklarla birlikte görülür:

Tümöre Bağlı Perikardit

Nadir olsa da kalp zarı iltihabı bir tümöre bağlı meydana gelebilir. Genellikle başka organlardan metastaz yapmış (yayılmış) kanserler buna neden olur. Akciğer, göğüs ve lenf kanseri (lenfoma) bunlara örnektir. Daha nadir olarak kalp zarının kendisinden kaynaklı tümörler (perikardiyal mezotelyoma) bu duruma neden olabilirler.

Diğer Perikardit Nedenleri

  • Parazit veya mantar enfeksiyonları (nadir)
  • Kronik böbrek yetmezliğine bağlı kalp zarı iltihabı görülebilir (üremik perikardit).
  • Tiroid bezinin çalışmadığı ve buna bağlı gelişen miksödem komasında
  • Kalp krizi sonrasında
  • Radyasyon hasarı (radyoterapi sonrası)
  • Göğüse alınan delici yaralanma sonrası
  • Nadir olarak ilaçlara bağlı kalp zarı iltihabı görülebilir. Neden olabilecek ilaçlardan bazıları şunlardır: penisilinler, fenitoin, hidralazin, prokainamid, doksorubisin.

Perikardit Belirtileri

Belirtiler iltihaba neden olan duruma göre değişiklik gösterebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Göğüs ağrısı: Genellikle saatler ve günler içinde gelişen keskin, saplayıcı tarzda şiddetli göğüs ağrısı görülür. Ağrı sırtüstü yatınca, nefes alınca, öksürünce ve yutkununca şiddetlenebilir. Genellikle oturma ve öne eğilme ile hafifler. Ağrı bazen sırta (kürek kemiği seviyesine), boyuna ve omuza vurabilir.
  • Ateş: Genellikle 38 dereceyi geçmeyen hafif ateş görülür. Eğer yüksek seyreden dirençli ateş varsa bakteriyel perikarditten şüphe edilir.
  • Hafif kuru öksürük
  • Hızlı nefes alıp verme (takipne)
  • Çarpıntı
  • Nefes darlığı
  • Halsizlik, yorgunluk
  • Bacaklarda, ayaklarda şişkinlik

Kişiyi en çok rahatsız eden ve en temel bulgu göğüs ağrısıdır. Kalp zarı iltihabına bağlı göğüs ağrısı oldukça ayırt edici olsa da her zaman görülmeyebilir.

Kalp Zarı İltihabı Nasıl Anlaşılır?

Kalp zarı iltihabının anlaşılabilmesi için, belirtiler ile birlikte bir dizi test yapmak gerekebilir. Doktorunuz uygun gördüğünde şu testlerden birkaçını isteyebilir.

  • EKG: Perikarditte EKG değişikliği görülür (ST elevasyonu, PR çökmesi gibi). Bu EKG değişikliği bazen kalp krizi ile karışabilir.
  • Akciğer grafisi
  • Kan Tetkikleri: Kalp zarı iltihabında troponin isimli kalp kası enzimlerinde yükseklikler görülebilir. Eğer yükseklik çok fazlaysa kalp kası iltihabından şüphelenilir. Troponin kalp krizinde de yükselmektedir. Bunun dışında böbrek yetmezliğini dışlamak ve enfeksiyon parameterelerine bakmak için tahliller istenir (üre,  kreatinin, sedim, CRP, lökosit gibi).,
  • Ekokardiyografi: Kalbe bir ultrason cihazı ile bakılmasıdır. Perikardit olan kişide oldukça önemli bir tetkiktir. Hem EKG değişikliği hem de troponin yüksekliği nedeniyle kalp krizi ile karıştırılabilen bu hastalığın ayırt edilmesine yardımcı olur. Ayrıca kalp zarları arasında biriken sıvının miktarı tespit edilebilir.
  • Bunun dışında perikarditin nedenini araştırmak amacıyla tüberkülin deri testi (tüberkülozu araştırmak için), HIV testi, tiroid testleri, romatizmal durumları dışlamak için romatoid faktör ve antinükleer antikoru gibi tahliller yapılabilir.

Kalp zarı iltihabı, şikayetler ile birlikte tahlillerin yorumlanması sonucu anlaşılır.

Perikardit Tedavisi

Perikardit tedavisi iltihaba neden olan duruma göre değişmektedir. Nedeni bilinmeyen veya virüslere bağlı gelişen iltihaplar genellikle sınırlayıcı olup tamamen iyileşirler. Bu tip kalp zarı iltihaplarında uzun süreli yüksek doz ibuprofen ve buna ek olarak kolşisin başlanır. Ancak bazı kişilerde aylar sonra bu durum tekrarlayabilir. Eğer neden bakteriler ise uygun antibiyotik tedavisi eklenir.

Tedaviye dirençli durumlarda veya bazı kalp zarı iltihaplarında kalp zarının bir kısmının ameliyatla çıkarılması gerekebilir.

Perikardit Komplikasyonları

Kalp zarı iltihabı olan kişilerde istenmeyen bazı etkiler gelişebilir.

  1. Kardiyak tamponad: Kalp zarları arasında aşırı sıvı birikimi sonucu oluşan hayati bir durumdur. Kalp zarları esnekliği çok fazla değildir. Zarlar arasına sıvı birikince kalbe basınç yaparak sıkıştırır ve kalbin genişlemesi engellenir. Dolayısı kalbe yeterince kan dolamaz ve kan pompalayamaz. Hayatı tehdit eden bu durum acil tedavi gerektirir. Bu sıvı bir iğne ile boşaltılır.
  2. Konstriktif Perikardit: Kalp zarları iltihaba bağlı birbirine yapışır, sertleşir ve elastikiyetini tamamen kaybederler. Kalbi zırh gibi sararak kalbin genişlemesini dolayısıyla yeterli kan pompalamasını bozar.

Yan etkilerin sıklığı neden olan etkene göre değişmektedir. Konstriktif perikardit özellikle tüberküloz (verem) ve radyasyona bağlı gelişir.

9 Yorum

  • Kalp iltihabı her soğuk algınlığında yada böyle her hangi bi virüsle her karşılaşıldığında kendini tekrarlama riski nedir? Tedavi edildikten sonra tekrar karşılaşılan bir durum olduğunu söylemişsiniz ama bunun kesin bi tedavisi yok mudur?

  • Annemde kalpte su toplaması var akciğerde de var .Yoğun bakıma yatıyo su aldık diyar çıkarıyorlar bi sure sonra gene oluyor. Hangi hasteneye götürsek götürelim hep birbirilerine gönderiyorlar. Kalpte sıvıyı alamıyorlar koltuk altında da varmış. 2 haftadır hastanede yatıyordu yine çıkarmışlar başka yere git demişler oraya gidiyoz onlarda biz yapamıyoruz diyolar artık çok bunaldık ne yapabiliriz?

    • Çok geçmiş olsun. Sizlere nasıl yardımcı olabiliriz bilemiyoruz. Doktorlar sizleri bunun yapılabileceği kapsamlı bir hastaneye yönlendirebilirler. Üniversite hastanesi gibi 3.basamak bir merkeze götürebilirsiniz.

      • 2 kere ameliyat oldu annem ikincisinde kalp zari soyuldu kalp zari iltihapli oldugu ocin ve suyu bosaltialr ama 1 ay sonra gene 1.5 cm sivi goruldu .ne yapacagimiz bilmiyoz takip. Edilecek diyorrlar tekrar amleiyat olmasida zormus sivi arttarsa ne olcak bilemiyoruz.

  • Göğüs ağrısıyla başlayan hastalığım nedeni akciğer mantar enfeksiyonu teşhisi konuldu. Kalbin su toplama sonucu yarım litre sıvı alındı akciğer den 2 litre sıvı alındı. 3 ay antibiyotik tedavisi oldum 2 ameliyat oldum şu an çok iyiyim Mersin tıp fakültesi Hastanesi’ne ve doktorlarına Gülden ve Anıl hocalarıma çok teşekkür ediyorum herkese acil şifalar diliyorum.

  • Annemde kalpte sıvı toplanmasi oldugu soylendi sıvı kanlıymış bosaltıldı. Tekrar doldu tekrar bosaltıcaz bir kac gün bosaltıma devam ediceğiz aralıksız dendi. Nedenini anlamak için tahliller yaptık, sonuçlanması zaman alır dediler. Dahiliye bizlik hersey normal dedi. Tüberkulozu da yok kalbinde sıkıntı yokmuş böbreklerde sıkıntı yok geçmezse en son ameliyat dediler. Neden olabilir bu hastalik bu durum gecici bi durum mudur? Bu sağlığına kavuşur mu bilgilendirirseniz sevinirim.

    • Kalpte sıvı toplanmasının birçok nedeni var. Bu hem kalp hem de kalp dışı hastalıkların sonucunda gelişebilir. Enfeksiyonlar, romatizmal hastalıklar, tümörler, metabolik bozukluklar, ilaçlar… Bu ayrımı yapabilmek için tetkik sonuçların beklemek gerekir. Tüm tetkiklere rağmen bazen neden bulunamayabilir…

Yorum Yap