Belirtiler

Nefes Darlığı Neden Olur?

nefes darlığı neden olur

Nefes darlığı, nefes alamama ya da nefes daralması olarak ifade edilen bir hava açlığı durumudur. Tıpta dispne olarak bilinen bu durum, başta akciğer ve kalp hastalıkları olmak üzere birçok nedene bağlı gelişebilir.

Nefes darlığı bazen uzun yıllar hafif seviyelerde seyrederken bazen de aniden başlayarak ölümcül olabilir. Nefes darlığının nedenlerini ortaya çıkış hızına göre akut, subakut ve kronik şeklinde ayırabiliriz.

En sık görülen nefes darlığı nedenleri:

  • Astım
  • Zatüre
  • KOAH(Kronik Tıkayıcı Akciğer Hastalığı)
  • Kalp krizi
  • Dekondisyon; uzun süre istirahat eden kişilerin küçük eforlarda nefes darlığı çekmesidir.

Ani Başlayan Nefes Darlığı Neden Olur?

Ani başlangıçlı(akut) nefes darlığı dakikalar içerisinde gelişen, kişide ciddi kaygıya ve korkuya neden olan bir durumdur. Bazen hayati bir  duruma bağlı gelişebilir. Göz ardı edilemeyecek ve ertelenemeyecek kadar şiddetli olabilir. Nedenlerin büyük çoğunluğu kalp ve akciğer kaynaklıdır.

Akciğer Kaynaklı Nedenler

Pnömotoraks: Akciğerin bir kısmının sönmesi anlamına gelir. Akciğere hava kaçağı olarak da bilinir. Ani başlayan keskin (bıçak saplar tarzı) göğüs ağrısı ve nefes darlığına neden olur. Nefes almaya çalıştıkça keskin ve batıcı bir ağrı kişinin nefesini keser.

Travma sonrası gelişebileceği gibi kendiliğinden (spontan) de meydana gelebilir. Kendiliğinden gelişenler genellikle uzun boylu, zayıf gençlerde ve uzun süre sigara içmiş bireylerde görülür.

Astım ve hava yolları darlığı: Kendiliğinden veya bir uyarana (soğuk, alerji, egzersiz, grip..) bağlı hava yollarında spazm (kasılma) gelişir ve hava yolları daralır. Akciğerlerde hışıltı ve ıslık sesi benzeri sesler duyulabilir. Nefesini yeterince alamama, göğüste tıkanıklık hissi şeklinde de ifade edilen bu durum, doktorun akciğeri dinlemesi ile büyük ölçüde anlaşılır.

Astım

Astımda Daralmış Hava Yolları

Zehirli Gazların Solunması: Banyo ve tuvalet gibi küçük hacimli mekanları temizlemek isterken kullanılan kimyasalların solunması sonucu gelişen nefes darlığıdır. Genellikle çamaşır suyu ve kireç çözücülerin karıştırılması sonucu ortaya çıkan kimyasal gazlar solunur. Yüksek miktarda maruz kalınırsa bulantı, kusma ve başka belirtiler ortaya çıkabilir.

Soba zehirlenmesi yani karbonmonoksit zehirlenmeleri, nefes darlığına neden olan ve ölümcül seyredebilen bir durumdur.

Pulmuner Emboli: Ani başlangıçlı hayatı tehdit eden bir akciğer hastalığıdır. Çeşitli nedenlerden dolayı, akciğer damarlarına pıhtı atması ve damarın kısmi yada tam tıkaması sonucu gelişir. Göğüs ağrısı, bayılma, kan tükürme gibi şikayetler eşlik edebilir. Tanısı zor bir hastalıktır. Akciğere pıhtı atması olarak da bilinir. (Bkz: Akciğere pıhtı atması nedir?)

Yabancı Cisimin Hava Yollarına Kaçması: Genellikle küçük çocuklarda görülen bir durumdur. Ani gelişen nefes alamama ve buna eşlik eden öksürük, stridor ve morarma görülebilir.  Acil müdahale gerektiren bir durumdur. Kısa sürede müdahale edilmezse ölümcül olabilir.

Stridor büyük hava yollarının tıkanması sonucu ,daha çok nefes almakla ortaya çıkan, yüksek ve kaba ıslığa benzeyen bir sestir.

Kalp Kaynaklı Nedenler

Kalp Krizi: Daha çok göğüs ağrısının ön planda olduğu kalp krizinde, nefes darlığı da görülebilir. Kola, omuza yayılan sıkıştırıcı göğüs ağrısı en tipik belirtisidir. Nadir olsa da ağrısız sadece nefes darlığı ile kendini gösterebilir. (bkz: Kalp krizi nedir, neden olur?)

Akciğer Ödemi: Her ne kadar isminde akciğer geçse de asıl sorun kalptedir. Kalp nedeniyle akciğerde sıvı birikmesi sonucu gelişen oldukça ciddi bir durumdur. Asıl nedenin genellikle kalp yetmezliği olduğu bu hastalık, yüksek tansiyon gibi nedenlerle tetiklenebilir. Kişi dakikalar içerisinde kötüleşir. Hızlı müdahale gerektirir.

Çarpıntı: Kalp hızının çok yüksek olduğu bazı hastalar çarpıntılarını hissedemez, ancak nefes almada zorlandıklarını söylerler.

Diğer Nedenler

Psikolojik Nedenler: Kişinin psikolojik durumuna, stresine bağlı gelişir ve altta herhangi bir organik neden bulunamaz. Panik atak veya anksiyete bozukluğunda nefes alamama, nefesin yetmemesi ve nefesin duracakmış gibi hissedilmesi görülebilir. Hem doktor muayenesi hem de kan oksijen seviyeleri (oksijen saturasyonu) normaldir. Kişinin çok hızlı nefes alıp vermesi sonucunda dudaklarda ve ellerde uyuşma şikayetleri de eşlik edebilir. Kişiler bazen çarpıntı hissedebilirler.

Diyafram Paralizi: Travma sonrası aniden başlar. Diyaframı uyaran sinirin tahrip olması sonucu gelişir. Düz yatarken kişideki nefes darlığı artar.

Subakut Nefes Darlığı

Aniden gelişmese de saatler ve günler içinde kendini gösteren nefes darlığıdır. Hem akciğere hem de kalp kaynaklı olabilir.

Zatürre (Pnömoni):  Ek olarak öksürük, balgam, ateş gibi şikayetler görülür. Özellikle koyu renkli balgam olması şüphe uyandırır.

Kalp damarlarında daralma (Anjiana): Özellikle efor esnasında göğüste sıkıntı hissi, göğüs ağrısı ve nefes daralması şikayetleri görülür. Ağrı tipik olarak sol kola, omuza, sırta ve çeneye vurabilir. Dinlenince ağrı tamamen geçse de oldukça ciddi ve dikkate alınması gereken durumdur. Yıllar içinde de gelişebilen bu durum bazen daha hızlı şekilde kendini gösterir.

Kalp zarı arasında sıvı birikmesi: Perikardiyal efüzyon adı verilen bu durum nefes darlığına neden olabilir. Tansiyonlar düşebilir. Kalbin çevresindeki sıvı fazla olursa kalbi sıkıştırır. Böylece kalp yeterince gevşeyemez ve içerisine yeterince kan dolmaz. Bazen ölümcül olabilir.

Kronik Nefes Darlıkları

Günler-yıllar içinde yavaş yavaş kendini gösteren nefes darlıklarıdır. Nedenleri:

Tıkayıcı Akciğer Hastalığı: Nam-ı diğer KOAH. Büyük çoğunluğu uzun süre sigara içen kişilerde gelişen bu hastalık, zamanla artarak devam eden ilerleyici bir nefes darlığı sebebidir. Ülkemizde de sık rastlanan bu hastalık daha çok orta ileri yaşlarda kendini gösterir.

koah

Sigarayı bırakmak hastalığın ilerleyişini yavaşlatır ve ilk yapılması gerekendir.

İntersitisyel Akciğer Hastalıkları: Birçok akciğer hastalığı bu başlık altında toplanmıştır. Eforla meydana gelen nefes darlığının yanında kuru öksürük, kilo kaybı ve halsizlik görülür. Mesleki olarak zararlı tozlara veya gazlara maruz kalma, sigara, bazı ilaçlar ve bazı romatizmal hastalıkların sonucunda gelişir.

Restriktif Akciğer Hastalıkları

Akciğerde Sıvı Birikmesi (Plevral efüzyon): Akciğerde su toplaması olarak da bilinen bu durumda, bazen tek bazen de her iki akciğerde sıvı birikebilir. Kalp yetmezlikleri, zatürreler, bazı kanserler ve bazı romatizmal hastalıklarda gelişebilir. Genellikle akciğer filminde bu sıvı tespit edilir. (Bkz: Akciğerde su toplaması nedir, neden olur?)

Kalp Yetersizliği: Genellikle geçirilmiş bir kalp hastalığı zemininde gelişir. Sırt üstü yatmakla artan nefes darlığına bacaklarda şişlik eşlik edebilir. Kişiler uyuduktan bir süre sonra nefes alamadıkları için uyanabilirler. Genellikle bu kişilerin efor kapasitesi düşüktür yani erken yorulurlar. Böyle kişiler kısa yürüyüşlerle nefes alamadıklarını ve tıkandıklarını söylerler. (bkz: Kalp yetmezliği nedir, neden olur?)

Kansızlık (anemi): Özellikle kan değerlerinde ciddi düşüklük varsa eforla nefes darlığı ve çarpıntı hissedilir. Kansızlık arttıkça, nefes alamama şikayeti de artar.  Kişiler eforla nefeste tıkanıklık yaşadıklarını söylerler.

Zinde Olmamak: Sürekli istirahat halinde, hareketsiz yaşayan kişilerin efor kapasitesi düşer. Efor, bu kişilerde nefes darlığına neden olur.

Kalp damarlarının zamanla daralması da yıllar içinde ilerleyici nefes darlığı ve göğüs ağrısına neden olur. Bu şikayetler hemen her zaman eforla ortaya çıkarken dinlenmekle geçer.

Diğer Nefes Darlığı Nedenleri

  • Obozite: tek başına nefes almakta zorlanmaya neden olabilir.
  • Akciğer kanserleri
  • Verem (tüberkiloz)
  • Sarkoidoz
  • Guillain Barre Sendromu
  • Epiglotit

Darbe ve travma sonrası gelişen kaburga kırıkları ve akciğere kanama da nefes alamamaya neden olabilir.

error: Kopyalamak yasak! İçeriği çalan hırsızlara karşı ufak bir önlem. Anlayışınız için teşekkürler.