Metanefrin ve Normetanefrin Testi Nedir? Yüksekliği Neden Olur?

metanefrin-ve-normetanefrin-testi

Metanefrin ve normetanefrin, böbrek üstü bezlerinde gelişen “feokromasitoma” isimli tümörün teşhisinde kullanılan testlerdir. Böbrek üstü bezlerinde oluşan bu tümör kişide tansiyon yüksekliği, çarpıntı gibi belirtilere neden olabilir.

Feokromasitoma Nedir?

Böbrek üstü bezlerinden gelişen genellikle iyi huylu bir tümördür. Bu tümör, adrenalin (epinefrin) ve noradrenalin (norepinefrin) gibi hormonları aşırı miktarda üreterek çeşitli belirtilere neden olur.

Adrenalin ve noradrenalin normal şartlarda kanda düşük seviyelerde bulunur. Ancak korku, heyecan, telaş gibi duygular, bu hormonların miktarını arttırır. Artan bu hormonlar vücutta bir dizi değişikliğe neden olarak kişinin tehlike karşısında tetikte olmasını sağlar.

Feokromasitoma hastalığında ise kandaki bu hormonlar, normalde olması gerektiğinden fazladır. Dolayısıyla vücut sürekli bu hormonların etkisine maruz kalır. Bu da başta tansiyon yüksekliği olmak üzere bir çok belirtiye neden olur.

Adrenalin ve noradrenalin gibi hormonların vücutta yıkılması sonucu metanefrin ve normetanefrin adı verilen maddeler (metabolitler) ortaya çıkar. Bu maddeler idrarla atılarak vücuttan uzaklaştırılır.

Metanefrin veya normetanefrin miktarının yüksek olması, vücutta aşırı miktarda adrenalin ve noradrenalin üretildiğini göstermektedir. Hem idrar hem de kanda bu maddelerin miktarına bakılabilmektedir.

Metanefrin ve Normetanefrin Normal Değerleri

İdrardaki Normal Değerleri
YaşMetanefrin (mcg/gün)Normetanefrin (mcg/gün)
<3 ay5.9 – 3747 – 156
4-6 ay6.1 – 4231 – 111
7-12 ay8.5 – 10123 – 103
1-3 yaş6.7 – 5232 – 118
4-5 yaş11 – 9950 – 111
6-12 yaş54 – 19847 – 176
13-15 yaş39 – 24353 – 290
15 yaş üstü52 – 34188 – 444

Not: Normal değerler laboratuvara göre farklılık gösterebilir.

Kandaki (Plazmada) Normal Değerleri
 MetanefrinNormetanefrin
Tansiyonu Normal Yetişkin1.7 – 9.33.4 – 16.6
Tansiyonu Yüksek Yetişkin1.7 – 10.44.1 – 30.7
Tansiyonu Normal Çocuk1.9 – 10.14.7 – 13.1

Metanefrin ve Normetanefrin Yüksekliği

Genellikle feokromasitoma teşhisi ve taraması için istenen bu tetkikler bazı diğer durumlarda da yüksek çıkabilir. Yüksekliklerinin görüldüğü durumlar şunlardır:

  • Feokromasitoma: Yukarda da bahsettiğimiz üzere böbrek üstü bezlerinde bulunan ve hormon üreten genellikle iyi huylu bir tümördür.
  • Adrenalin ve noradrenalin üretebilen diğer tümörler: ganglionoroma ve noroblastoma.
  • Tansiyon yüksekliği (esansiyel): Hafif derecede artış görülebilir.
  • Aşırı streste hafif artış görülebilir.
  • Aşırı fiziksel aktivitede yine hafif yükseklikler görülebilir.
  • İlaçlar: Bazı antidepresanlar (trisiklik antidepresanlar) ve bazı kalp ilaçları (labetolol, sotalol) metanefrin seviyelerini yükseltebilir.
  • Çay, kahve gibi kafeinli ürünlerin aşırı tüketimi test sonucunda yüksekliğe neden olabilir.

Kan metanefrin testi feokromasitomayı dışlamak için yapılacak en iyi testtir. Testin duyarlılığı %99, özgüllüğü ise % 89 – 94 arasındadır. Yani bu test hasta olanların neredeyse tamamında yüksek çıkmaktadır.

Feokromasitoma taramasında ve teşhisinde kullanılan vanilmandelik asit testi, duyarlılığı düşük olduğundan dolayı yerini metanefrin testine bırakmıştır.

Metanefrin ve Normetanefrin Yüksekliği Belirtileri

Bu testlerin yüksekliği feokromasitomada da görülebilen şu belirtilere neden olur.

  • Yüksek tansiyon ve baş ağrısı: Özellikle ataklar halinde seyreden yüksek tansiyon olması feokromasitomayı düşündürür.
  • Çarpıntı: Yüksek adrenalin ve noradrenalin seviyeleri tıpkı korku anında olduğu gibi kişide çarpıntıya neden olabilir.
  • Aşırı terleme, yüzde kızarıklık
  • Bazen göğüs ağrısı, nefes darlığı, bulantı gibi belirtiler bu duruma eşlik edebilir.

Bu belirtilerin birkaç saat süren ataklar şeklinde olması oldukça önemli bir bulgudur. Ancak her zaman ataklar halinde seyretmek zorunda değildir.

Metanefrin ve normetanefrin seviyelerine hem kanda hem de idrarda bakılabilmektedir. Kan testi daha duyarlı bir test olduğu için hastalığı atlama şansı daha düşüktür.