Hastalıklar

Malign Melanom Nedir? Belirtileri, Risk Faktörleri ve Tedavisi

malign melanom

Malign melanom agresif seyreden bir cilt kanseridir. Melanosit adı verilen hücrelerden köken alır. Diğer cilt kanserlerine nazaran daha az görülse de daha kötü seyirlidir. Erkeklerde en sık sırtta kadınlarda ise alt uzuvlarda (bacaklarda) görülür.

Melanositler, cilde rengini veren madde (pigment) olan melanini üretirler.

Erken teşhis aldığında ameliyat ile tedavi edilebilen bu kanserin belirtileri hakkında bilgi sahibi olmak hayat kurtarıcı olabilir.

Malign Melanom Risk Faktörleri ve Nedenleri

En önemli risk faktörü şüphesiz ki güneş ışığı ve özellikle de ultraviyole(UV) ışınlardır.  Diğer nedenler:

  • Ailede deri kanseri öyküsünün olması (melanom veya diğer deri kanserleri)
  • Genetik yatkınlık ve mutasyonlar (p16/CDKN2A gibi)
  • Açık cilt rengine sahip olmak, kırmızı veya sarı saç rengine sahip olmak, mavi veya yeşil gözlü olmak
  • Benler (nevüs): Özellikle bazı benlerin (displastik nevüs) kansere dönüşme riski yüksektir.
  • Güneş gören bölgelerde çillerin olması
  • Güneş ışınlarına uzun süre ve yüksek seviyede maruz kalmak. Yani güneşlenirken bronzlaşmadan daha çok yanma (güneş yanığı) eğiliminde olmak.
  • Ekvatora yakın veya yüksek bölgelerde yaşamak. Her iki durumda da ultraviyole ışığa daha fazla maruz kalınır.

Güneş ışığı risk faktörü olsa da güneş görmeyen bölgelerde de gelişebilir. Bu kanser sadece deride gelişmez. Deri dışında gelişebileceği bölgeler:

  • Tırnak altında, tırnak yatağında
  • Gözde (genellikle uvea denilen göz beyazı altındaki tabakada)
  • Ağız, yemek borusu, sindirim sistemi, üretra (idrar kanalı) gibi mukozal yüzeylerde

Malign Melanom Belirtileri ve Tipleri

Deri ile aynı seviyede veya deriden kabarık koyu renkli lekeler şeklinde görülürler. Çoğu insan bunu ben (nevüs) ile karıştırır. Genellikle kahverengi tonlarında bir gürünüme sahip olsalar da siyah ve mavi renkte de görülebilir.

Malign melanomun benlerden gelişebiliyor olması teşhisin gecikmesine neden olabilir.

Daha önce bilinen bir benin renginin, büyüklüğünün veya şeklinin değişiyor olması dikkate alınmalı ve bir uzman taradından değerlendirilmelidir.

Kaba görüntüsü itibariyle benler ile karışırlar. Yeterli ışıkta ve dikkatli bir şekilde incelendiklerinde benden ayırt edilebilirler.

Malign melanom düşündüren belirtiler:

  • Düzensiz kenarlı olması
  • Asimetrik olması
  • Kısmen deriden kabarık olması
  • Renk değişikliği olması. Dikkatli bakıldığında, rengin farklı tonlarını içerdiği (heterojenite) görülür.
  • 6 milimetreden büyük olması

Şüphe uyandıran bu belirtiler her zaman görülmeyebilir.

Teşhis:

Hastalığın kesin teşhisi biyopsi ile konulmaktadır. Malign melanom karaciğer ve akciğer başta olmak üzere birçok organa yayılabilir. Diğer organlara yayıldığından şüphelenilirse karaciğer testleri (LDH, AST, ALT), akciğer röntgeni, tomografi ve gerekirse PET gibi tetkikler istenebilir.

Malign Melanom Tipleri:

  • Yüzeyel melanom: En sık görülen(%70) tiptir. Vücudun her bölgesinde görülebilir.
  • Lentigo maligna: Yaşlıların güneş gören vücut bölgelerinde sık görülür. Melanomun en iyi tipidir.
  • Nodüler melanoma: Deriden kabarık, hızlı büyüyen, genellikle mavi veya siyah tonlarında olan melanomun en kötü formudur.
  • Akral lentigünöz: Avuç içi, ayak tabanları ve tırnak altında görülebilen tipidir. En az görülen formudur.
  • Mukozal lentigünöz: Ağız boşluğu, yemek borusu, vajina, üretra gibi mukozal yüzeylerde görülen tipidir.

Hastalığın Gidişatı (Prognoz) ve Beklenen Yaşam Süresi

Hastalığın gidişatını belirleyen en önemli faktör tümörün derinliğidir. Tümörün ne kadar dikine (vertikal) büyüyorsa yani derinse gidişatta o kadar kötüdür. Tümörün kalınlığı arttıkça başka organlara yayılma riski de artmaktadır. Hastalığın gidişatında önemli bazı faktörler:

  • Tümörün derinliği (Breslow kalınlığı): Tümörün derinliği ile beklenen yaşam süresi arasında ilişki kurulmuştur. Derinliği 1 milimetreden az olan tümörlerde 10 yıllık sağ kalım oranı %80-90’dır.  Derinliğin 4 milimetreyi geçmesi durumunda ise sağ kalım oranı %40-50 seviyelerine inmektedir.
  • Dikey büyüme göstermeyen tümörlerde, gidişatı belirleyen en önemli kriter lenf bezlerinin tutulumdur.
  • Ülser (yara) olması: Melanomun üzerinde ülser (yara) veya kanama olması hastalığın ilerlemiş olduğunu düşündürür. Ülser kötü gidişatı düşündürür.
  • Tümörün hızlı çoğalması
  • Diğer organlara yayılması kötü gidişatı gösterir.

Tümörün ince olması (<1mm), erken evrede olması (evre 1-2), lenf bezlerine veya başka organlara yayılmamış olması iyi gidişatı düşündürür. Genç yaş, kadın cinsiyet ve tümörün uzuvlarda olması iyi gidişatı düşündürür.

Malign Melanom Tedavisi ve Korunma

Erken evrede tespit edilirse ameliyat ile tedavisi mümkündür. Yapılacak ameliyatın genişliği, tümörün derinliği ve lenf bezi yayılımına göre değişir.

Yine hastalığın evresine göre kemoterapi ve radyoterapi verilebilir. Verilecek tedavi hastaya ve hastalığın evresine göre belirlenir.

Korunma:

  •  Öğlen saatlerinde güneşe aşırı maruz kalmamak
  • Güneş yanıklarına neden olabilecek derecede maruziyetten kaçınmak
  • Solaryum gibi aşırı ultraviyole ışınlara maruz bıraktıran uygulamalardan kaçınmak
  • Özellikle güneş gören bölgelerdeki benleri bir uzmana kontrol ettirmek. Sonraki süreçte ise bu benlerin yapısını takip etmek gerekir. Benlerin yapısındaki herhangi bir değişim ciddiye alınmalıdır.

Güneş koruma ürünlerinin malign melanom riskini azalttığı bildirilmiştir. Güneş koruma faktörü 15 veya üstü olan ürünlerin kullanımı önerilmektedir.

Yazar Hakkında

Dr Cömert Arıcı

Dr Cömert Arıcı

19 Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu, tıp doktoru. 2011 yılında tıp fakültesinden mezun olduktan sonra 6 yıl Ordu Devlet Hastanesi acil servisinde görev yaptı. Şu an özel bir hastanede meslek hayatını devam ettirmekte.

error: Kopyalamak yasak! İçeriği çalan hırsızlara karşı ufak bir önlem. Anlayışınız için teşekkürler.