Tahliller

Lipaz Neden Yükselir? Normal Değeri Kaçtır?

lipaz

Lipaz, pankreas bezi hastalıklarının araştırılması ve teşhisinde kullanılan bir tetkiktir. Özellikle pankreas iltihabı (pankreatit) şüphelenilen kişilerde, amilaz ile birlikte değerlendirilir.

Lipaz Nedir?

Lipaz, besinlerle alınan yağları parçalayan (hidroliz) ve bu sayede sindirilmesini sağlayan bir enzimdir. Gıdalarla alınan yağların barsaklardan emilebilmesi için parçalanmaları gerekir.

Bu enzim temel olarak pankreas bezi tarafından üretilip, bir kanal aracılığıyla oniki parmak bağırsağına salınmaktadır. Pankreas dışında mide, bağırsak, karaciğer ve dil gibi birçok organda da üretilmektedir.

Lipaz Testi Neden Yapılır?

  • Başta pankreas iltihabı (pankreatit) olmak üzere pankreas hastalıklarının araştırılmasında kullanılır.
  • Pankreas iltihabı geçirenlerde, tedavinin işe yarayıp yaramadığını değerlendirmede kullanılır.

Pankreas iltihabı için amilaza göre hem daha duyarlı hem de daha özgündür. Genellikle bu iki test birlikte değerlendirilmektedir. Pankreas iltihabında 4-8 saat içinde artmaya başlar ve 24 saat içinde kandaki en yüksek seviyesine ulaşır.

Lipaz Normal Değerleri

  • 0 – 50 U/L olmalıdır. *

Referans değerleri laboratuvara göre farklılık gösterebilir.

Lipaz Yüksekliği

Pankreas hastalıkları kadar, pankreası oniki parmak barsağına bağlayan kanalın tıkanıklıklarında da yükselmektedir. Yüseldiği durumlar;

  • Pankreatit: Pankreasın iltihabı.
  • Pankreas bezi kanserleri
  • Pankreas kistleri
  • Safra kesesi iltihabı (akut kolesistit)
  • Ana safra kanalı iltihabı (akut kolanjit)
  • Böbrek yetmezliğinde genellikle 2-3 kat kadar artış görülebilir.
  • Barsak tıkanıklıkları
  • Barsak dokusunun ölümüne (enfarktüs) neden olan durumlar. Barsakları besleyen damarlarda tıkanıklık olması gibi…
  • Tükürük bezi iltihapları veya tümörleri
  • Mide ülserleri (özellikle pankreasa penetre olanlarda)
  • Pankreas salgılarını oniki parmak barsağına taşıyan kanalın çeşitli nedenlerle(taş gibi) tıkanması.
  • ERCP (Endoskopik Retrograde Kolanjiopankreotografi) işlemi sonrası. Bu işlemde ağızdan mideye salınan bir cihaz aracılığı ile ana safra kanalı görüntülenir ve tıkanıklık varsa müdahale edilir. İşlem sonrası pankreatit sık görülür.
  • Alkolizm
  • Morfin, kodein gibi bazı ilaçlar pankreas kanalı çıkışını kasarak tıkanıklığa, dolayısıyla lipazın yükselmesine neden olabilir.
  • Siroz gibi kronik karaciğer hastalıklarında
  • Bazı beyin kanamalarında bilinmeyen nedenlerle yükseliği görülmüştür.
  • Şeker koması (Diyabetik ketoasidoz) durumunda
  • Chron ve Ülseratif Kolit gibi iltihabi barsak hastalıklarında
  • Kistik fibrozis
  • Mide, barsak delinmelerinde
  • Mide kanseri
  • Lenfoma (lenf kanseri)

Eşlik Eden Belirtiler

Bu testi yüksek olan kişilerde en önemli belirti karın ağrısıdır. Karın ağrısı, bulantı, kusma gibi şikayetler pankreas iltihabında, safra kesesi iltihabında, safra kanalı tıkanıklıklarında  ve barsak tıkanıklıklarında görülmektedir. Özellikle pankreas iltihabında karın ağrısı dayanılmaz seviyelerde olabilir. Bunların yanında iştahsızlık, sarılık , ateş, terleme gibi farklı belirtiler de görülebilir. Ayrıca belirti vermeksizin yükseklik de görülebilir.

Lipaz yüksekliği hastalığın şiddeti hakkında bilgi vermez. Yüksekliğinin nedenleri araştırılırken AST, ALT, amilaz, LDH, Alkalen fosfataz ve bilirubin gibi diğer kan tetkikleri ile birlikte değerlendirilir.

Yazar Hakkında

Dr Cömert Arıcı

Dr Cömert Arıcı

19 Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu, tıp doktoru. 2011 yılında tıp fakültesinden mezun olduktan sonra 6 yıl Ordu Devlet Hastanesi acil servisinde görev yaptı. Şu an özel bir hastanede meslek hayatını devam ettirmekte.

error: Kopyalamak yasak! İçeriği çalan hırsızlara karşı ufak bir önlem. Anlayışınız için teşekkürler.