Kurşun Zehirlenmesi Belirtileri ve Tedavisi

kurşun zehirlenmesi kaynak dumanı

Kurşun, doğada yaygın olarak bulunan ve özellikle endüstride yaygın kullanılan bir metaldir. Kurşun zehirlenmesi 2000 yıldan uzun süredir bilinen ve daha çok kronik maruziyeti ile kendini gösteren bir durumdur.

Kurşun, bir yandan araç egzozlarından havaya salınarak, diğer yandan su ve gıda gibi temel maddelerin içerisinde bulunarak hayatımızın her anına girmiştir.Bundan dolayı ne şehirde ne de kırsalda kurşundan kaçmak pek mümkün görünmüyor.

En temel yaşam kaynaklarında kurşunun bulunuyor olması, zehirleneceğimiz anlamına gelmez. Kurşun zehirlenmesi diyebilmek için belli seviyelerin üzerinde bir maruziyet gereklidir. Zehirlenme açısından en riskli grup, endüstride kurşuna uzun süre maruz kalan işçilerdir.

Kurşun en fazla nerelerde bulunur hep birlikte bakalım.

Kurşun Nerelerde Kullanılır?

Kurşun maruziyetine neden olan kaynaklar 

  • Kaynak dumanı: Kaynak ve lehim işi ile uğraşanlar, buharlaşan kurşunu soluyarak maruz kalırlar.
  • Akümülatör levhaları: Bu levha yapımında buharın solunması sonucu kurşun zehirlenmesi meydana gelebilir.
  • Boya maddeleri: Bina boyaması,duvar kağıdı yapıştırma işlerini yapan kişiler, boyalı araçların sökümü veya kaynaklanması ile uğraşanlar yüksek kurşun miktarına maruz kalabilirler.
  • Seramik sanayideki sır boyası: Sır boyalık seramik kaplara konan asitli yiyecekler ve içecekler, vücudumuza yüksek dozda kurşun girmesine neden olabilir.
  • Kurşun ve çinko arama madenciliği
  • Pil üretim fabrikaları
  • Maden arıtma
  • Otomobil tamir dükkanları
  • Silahlı yaralanma sonucu vücutta kalan kurşun mermiler

Kurşunun kullanıldığı diğer alanlar;

  • Kauçuk ve lastik sanayi
  • Plastik madde yapımı
  • Cam yapımı
  • Böcek ilacı yapımı
  • Kurşun borularda,levhalarda
  • Kurşun mermi ve saçmalarda
  • Kurşun tel ve kablo kılıflarında
  • Kurşunlu benzinde  

Kurşun Vücuda Nasıl Girer?

Kurşununu vücuda girişi daha çok solunum yolu ile akciğerlerden olur.  Ağızdan alınan kurşunun %20’sinin emilip vücuda girmesinden dolayı yüksek miktarlarda alındığı taktirde kurşun zehirlenmesi yapabilmektedir. Ayrıca organik kurşun ciltten de emilmektedir.

Kurşun  Zehirlenmesi Belirtileri

Kurşunun ağızdan yüksek miktarda alınması sonucu ani zehirlenmelere nadir rastlanır. Daha çok uzun süreli maruziyet sonrası zehirlenme belirtileri kendini göstermektedir.

Kurşunun zararlı etkisi çocuklarda 5 mcg/dL, erişkinlerde 10 mcg/dL üzerindeki kan kurşun seviyelerinde görülmeye başlar. Kurşun zehirlenmesi belirtileri maruz kalınan kurşun miktarına göre değişmektedir.

 Kurşun Zehirlenmesi Belirtileri;

  • Ağızda metalik tat
  • Kabızlık ve karın ağrısı
  • Baş ağrısı
  • Huzursuzluk ve sinirlilik
  • Yorgunluk
  • Kişilik değişikliği
  • Sabah uykusunda bozulma
  • Erkeklerde cinsel istekte azalma, sperm  sayısı ve işlevinde azalma, kısırlık,iktidarsızlık.
  • Kadınlarda adet düzensizliği, düşük tehditi, erken doğum riskinde artış, ölü doğum riskinde artış
  • Kansızlık
  • Eklem ağrıları
  • Sinir felçleri; özellikle eli uyaran sinirlerde felçler
  • Diş etlerinde mor çizgi(burton)
  • Tansiyon yüksekliği ve kalp hastalıkları riskinde artış.

Hafif  kurşun zehirlenmelerinde yorgunluk, karında hafif rahatsızlık, konsantrasyonda hafif azalma görülür.

Orta derecede zehirlenmelerde eklemlerde ağrı, yorgunluk, baş ağrısı, ciddi konsantrasyon güçlüğü, titreme, kabızlık, kusma, şiddetli karın ağrısı görülür

Ciddi Kurşun Zehirlenmelerinde sinirlerde felçler, nöbet geçirme, bilinç değişikliği ve koma durumu görülebilir.

Çocuklarda Kurşun Zehirlenmesi Belirtileri

Çocuklarda erişkinlere göre daha düşük dozlarda zararlı etkiler başlamaktadır.

  • Zeka geriliği ve öğrenme bozukluğu
  • Gelişim geriliği
  • Agresif davranış bozuklukları
  • İnatçı kusma
  • Nöbet geçirme

Kurşun Zehirlenmesi Tedavisi

Tüm zehirlenmelerde olduğu gibi ilk yapılması gereken kurşun kaynağından uzaklaştırmaktır. Kişinin kurşuna maruz kaldığı yer tespit edilip kişi bu alandan uzaklaştırılmalıdır.  Eğer kişide belirti yoksa ve alınan kan örneklerinde kandaki kurşun miktarı 50 mcg/dL ‘nin üzerinde ise, kişinin kurşun kaynağından uzaklaştırılması kan kurşun miktarında anlamlı düşüş sağlayacaktır.

Belirtileri olan kişilerin kan kurşun seviyeleri 60 mcg/dL’nin üzerinde ise şelasyon tedavisi önerilmektedir.

Şelasyon tedavisi nedir?

Şelasyon tedavisi, vücutta biriken metallerin ve minerallerin atılması ayrıca bu maddelerin bağırsaklardan emilmesini azaltılmasını amaçlayan bir tedavi yöntemidir.Şelatör madde ağır metallere bağlanarak atılımını sağlar veya bağırsaklardan emilimini azaltır. Aleminyum, arsenik, demir ve civa zehirlenmesi şelasyon tedavisinin kullanıldığı alanlardan bazılarıdır. Şelasyon tedavisi şu şekilde verilir;

  • Belirti olmayıp sadece kan kurşun seviyeleri yüksekse, EDTA isimli şelatör madde verilerek seviyeler düşürülür.
  • Kurşun zehirlenmesi belirtileri olup kan kurşun seviyeleri yüksekse, EDTA + dimerkaprol veya EDTA+BAL(British Antilewisite) şelasyon tedavisi verilir.
  • Çocuklarda kurşun zehirlenmesi tedavisi için kullanılan şelatör süksimer‘dir. Süksimer çocuklarda kan kurşun miktarı 45 mcg/dL’nin üzerine çıktığında başlanır.

Kana geçen kurşunun %90’ından fazlası kemik ve dişte birikir. Kronik hastalıklar, stres, gebelik, uzun süreli hareketsizlik gibi durumlar kemikte depolanmış kurşunun kana geçmesine neden olarak kan kurşun miktarını arttırır.  Şelasyon tedavisi kan ve yumuşak doku kurşun seviyelerini düşürse de kemikteki birikmiş kurşunun atılmasında etkili değildir.

Referanslar

Goldman’s cecil medicine 24.baskı”  sf:88-89

Tanı Testleri Diana Nicoll,Chuanyi Mark Lu s:199

Lange Güncel Tıbbi Tanı ve Tedavi 2016 s:1568

The Merck Manual 17.Baskı s:2275-2279

Yorum Yap