Kist Nedir? Neden Olur?

kist nedir

Kist Nedir?

Kist, içerisinde sıvı, gaz veya yarı-katı formda çeşitli maddeler barındıran kapalı bir cep veya kese şeklindeki anormal oluşumdur. Kistin temel özelliklerinden birisi kapalı bir cep veya kese şeklinde olması, diğeri ise bir kapsül ile sarılmış olmasıdır. Bu kapsülün içinde ise kistin çeşidine göre çeşitli sıvılar, gazlar, salgılar ve yarı katı maddeler bulunur. Eğer kese irin ile doluysa buna abse denir.

Kistler neredeyse vücuttaki her dokuda oluşabilirler. Çok küçük olabilecekleri gibi iç organları yerinden oynatabilecek büyüklüklere de ulaşabilirler.

Kist Neden Olur?

Her yaşta ve her ırkta görülen kistler, birçok nedene bağlı oluşabilirler. Başlıca nedenleri şunlardır;

  • Genetik durum, kalıtsal hastalıklar
  • Tümörler
  • Enfeksiyonlar
  • Anne karnındaki gelişimsel sorunlar nedeniyle
  • Hücresel bozukluklar
  • Uzun süren iltihabi durumlara bağlı (kronik inflamasyon)
  • Sıvı birikimine neden olan vücuttaki herhangi bir kanal tıkanıklığı
  • Parazitler
  • Yaralanmalara bağlı kist oluşumu görülebilir.

İyi Huylu Mu, Kötü Huylu Mu?

Kistler genellikle iyi huylu olup kanser gibi yayılmaz. Ancak bazı kist türleri kanserlerle birlikte görülebilir, kanser hücreler içerebilir veya kötü huylu bir yapıya (kanserlere) dönüşebilirler.

Kist Çeşitleri

Yüzlerce farklı kist türü bulunmakta olup neredeyse her dokuda oluşabilirler. Bazı kist türleri;

  • Yağ(sebase) kisti: Ciltteki yağ bezlerinin tıkanması sonucu oluşur. Tıkanıklık sonucunda sebum isimli salgı birikerek kisti meydana getirir. Ciltte şişlik şeklinde farkedilir. İyi huylu bir oluşumdur.
  • Meme Kistleri: Kadınlarda sık görülen içi sıvı dolu keseciklerdir. Bu tür kistlerin doktor tarafından değerlendirilip takip edilmesi gerekebilir.
  • Gangliyon (sinoviyal) kisti: El bileğinin dış yüzünde daha sık görülen içi sıvı dolu şişliklerdir. İyi huylu bir durum olup kendiliğinden gerileyebilir.
  • Baker Kisti: Diz arkasında gelişen ve içerisinde eklem sıvısının biriktiği şişliktir. Ağrıya neden olabilir. Dizin tamamen bükülmesi veya uzatılması ile şiddetlenir.
  • Araknoid kist: Beyin veya omurilikte araknoid membrandan köken alan içi sıvı dolu yapıdır. İyi huylu bir oluşum olup, büyüyüp beyine baskı yaptığında çeşitli şikayetlere neden olabilir.
  • Yumurtalık kisti: Kadınlarda yumurtalıklarda görülen genellikle iyi huylu kistlerdir.
  • Şalazyon Kisti:Göz kapağında şişlik neden olur? isimli yazımızda da anlattığımız, göz kapağı bezlerinde tıkanıklık sonucu oluşan şişliktir.
  • Kist Hidatik: Echinococcus granulosus isimli parazitin neden olduğu ve en sık karaciğerde görülen kistdir. Genellikle köpeklerden bulaşan bu parazit yıllarca hiçbir belirti vermeyebilir. Tedavide kist ameliyat ile çıkartılır.
  • Karaciğer kistleri: Büyük çoğunluğu iyi huylu olan içi sıvı dolu keselerdir.
  • Böbrek kistleri: İçi sıvı dolu ve kapsül ile çevrelenmiş yapılardır. Bazıları doğuştandır(Polikistik böbrek).
  • Pankreas kistleri: Pankreasta içi sıvı dolu keselerdir.
  • Tiroid kistleri: Sıvı yada yarı katı içerikle dolu, çoğunlukla iyi huylu yapılardır. Tiroid nodülleri olarak da bilinen bu yapılarda kötü huylu hücrelerde görülebilir.

Kist Belirtileri Nelerdir?

İç organlarda bulunan küçük kistler genellikle belirti vermezler. Ciltte gelişen kistler ise genellikle ağrısız şişlikler şekliden kendini gösterirler. Bu şişlikler yumuşak veya sert karekterde olabilir. Bazen bu şişliklerin boyutunda artış görülebilir.

Kistler çok büyüyüp organlara bası yaparlarsa, bulundukları organlar göre çeşitli belirtilere neden olurlar. Örneğin beyindeki kist aşırı büyürse baş ağrısı, bulantı, kusma ve baş dönmesi gibi şikayetlere neden olabilir. Karaciğer kistinin aşırı büyümesi sonucu karında şişlik, dolgunluk veya ağrı görülebilir.

Tedavi kistlerin çeşidine göre değişmektedir. Bazı basit kistler hiçbir tedavi gerektirmez. İyi huylu olsa da ciddi derecede büyüyüp belirtilere neden olan kistler, ameliyatla çıkartılır veya boşaltılırlar. Kötü huyluya dönme potansiyeli olan kistlerde yerine göre ameliyatla çıkarılabilir.

Yorum Yap