Nedir

Karaciğer Enzimleri Neden Yükselir? Tehlikeli Midir?

karaciğer enzimleri neden yükselir

Yükselmiş karaciğer enzimleri, karaciğerde iltihaplanmanın olduğunu veya hasarın geliştiğini düşündürür. Karaciğer hücresinde yüksek oranda bulunan bu enzimler, hücreler hasarlanınca daha fazla kana geçerler. Bunun sonucunda kan seviyeleri yükselir. Karaciğer enzimleri neden yükselir? sorusuna geçmeden önce bu enzimleri tanıyalım.

En Yaygın Kullanılan Karaciğer Enzimleri

Karaciğer enzimleri denildiğinde akla ilk AST ve ALT gelir. Şikayeti olmayan kişilerde yapılan rutin kan tetkiklerinde bu testlerin hafif yüksekliğine sık rastlanır. Geçici hafif yükseklikler çoğu zaman ciddi bir karaciğer hastalığını göstermez. Ancak uzun süren yükseklikler ciddi karaciğer hastalıklarına sebep olabilir.

Karaciğer Enzimleri Neden Yükselir?

Karaciğerde iltihaplanmaya veya karaciğer hasarına neden olan her durum bu testlerin yükselmesine neden olur.

En sık nedenler:

  1. İlaçlar: Sık kullanılan ağrı kesici ilaçlar bu testlerin yükselmesine neden olabilir. Ağrı kesicilerin sık ve yüksek dozda alınması riski arttırır. Örn: asetaminofen, ibuprufen, naproksen gibi… Karaciğer enzimlerini yükselten diğer ilaçlar: kolesterol ilaçları (statinler), bazı antibiyotikler, mantar ilaçları, bazı antidepresanlar (trisiklikler).
  2. Karaciğer yağlanması (Hepatosteatoz): Hareketsiz yaşam tarzı, aşırı fruktozlu gıdalar (mısır şurubu) ve dengesiz beslenme alışkanlıkları bu hastalığın sıklığını arttırmaktadır. Hiçbir şikayete neden olmadan karaciğer enzimlerini yükseltebilir. Uzun seneler devam ettiğinde siroza kadar ilerleyebilir. Ayrıntılı bilgi için Hepatosteatoz Nedir? isimli yazımıza bakabilirsiniz. Tedavi için ise Karaciğer yağlanmasının tedavisi ve önleme yöntemleri nelerdir? isimli yazımıza okumanızı öneririz.
  3. Alkol: Uzun süre alkol alımı karaciğer hasarına ve testlerde yükselmeye neden olabilir. Alkol alımına devam edilirse süreç siroza kadar ilerleyebilir.
  4. Hepatitler: Erişkinlerde Hepatit B ve C, çocuklarda ise Hepatit A daha sık görülür.
  5. Otoimmün hepatit: Bağışıklık sisteminin karaciğer dokusuna saldırdığı ve iltihaplanmasına neden olduğu bir hastalıktır.
  6. Zehirlenmeler: Zehirli maddelerin çoğunun ilk uğradığı ve işlendiği organ karaciğerdir. Özellikle mantar zehirlenmeleri ciddi karaciğer hasarına neden olabilir.
  7. Hemokromatozis: Karaciğer başta olmak üzere birçok dokuda demir birikimi ile giden genetik bir hastalıktır. Karaciğerde birikten demir iltihabi süreci başlatır.
  8. Bitkisel ilaçlar: Her bitkisel ilaç zararsızdır görüşü oldukça yanlıştır. Bazı bitkisel ürünler karaciğere ciddi zarar verebilir.
  9. Polimiyozit: Kas güçsüzlüğüne neden olan iltihabi bir hastalık.
  10. Kalp yetmezliği
  11. Karaciğer kanseri
  12. Obezite
  13. Enfeksiyonlar: EBV, CMV gibi
  14. Wilson hastalığı
  15. Çölyak hastalığı
  16. İltihabi bağırsak hastalıkları (ülseratif kolit ve crohn hastalığı)
  17. Kan zehirlenmesi (sepsis)
  18. Karaciğere yaralanmaları (darbeye bağlı yırtılma, kanama gibi)
  19. Safra kanalı tıkanıklıklarında ve pankreas iltihabında karaciğer enzimleri yükselebilir.

Karaciğer Enzimlerinin Yüksek Olması Tehlikeli Mi?

Toplumda karşılaşılan hafif karaciğer enzim yükseklikleri çoğunlukla alkol, hepatitler (kronik), karaciğer yağlanması ve ilaç kullanımına bağlıdır. Hafif yükseklikler kısa dönemde ciddi bir hastalığa neden olmasa da uzun dönemde tehlikeli sonuçlar doğurabilir.

Alkol nedenli yükseklikte kişi alkol alımına devam ederse, yağlanma sorunu olan kişiler hareketsiz yaşamaya ve düzensiz beslenmeye devam ederlerse uzun süreçte ciddi hastalıklar (siroz gibi) gelişebilir.

Testlerin aşırı yükselmesi tehlikeli bir durumdur ve tedavi gerektirir.

Karaciğer Enzimleri Yüksekliğinin Belirtileri

Enzimleri yükselten hastalığa göre belirtiler değişebilir.

En sık görülen belirtiler:

  • Halsizlik, yorgunluk, isteksizlik
  • Sarılık (Bkz: Sarılık Nedir?)
  • İdrar renginde koyulaşma
  • Dışkı renginde açılma (renksiz)
  • Bulantı
  • Kusma
  • İshal
  • Ateş
  • Karında, bacaklarda şişlik
  • Karın ağrısı, karın sağ üst bölgesinde dolgunluk hissi ve ağrı

Karaciğer testleri yüksek kişilerde hiçbir belirti görülmeyebilir.

Karaciğer Enzim Yüksekliği Olanlarda Hangi Testlere Bakılır?

Doktorun şüphe ettiği hastalıklara göre farklı testler istenebilir.

En sık istenen testler:

  • Kan tahlilleri: Total bilirubin, direkt bilirubin, tam kan sayımı, albumin
  • Hepatit Testleri: Hepatit A, hepatit B ve hepatit C gibi virüsleri saptamak amacıyla istenebilir.
  • Ultrason: Karın ultrasonu ile karaciğer yağlanması, kitleler, safra kesesi hastalıkları ayırt edilebilir.
  • Tomografi
  • MR: Karaciğer dokusunu ayrıntılı görmek amacıyla yapılabilir.

Yazar Hakkında

Dr Cömert Arıcı

Dr Cömert Arıcı

19 Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu, tıp doktoru. 2011 yılında tıp fakültesinden mezun olduktan sonra 6 yıl Ordu Devlet Hastanesi acil servisinde görev yaptı. Şu an özel bir hastanede meslek hayatını devam ettirmekte.

error: Kopyalamak yasak! İçeriği çalan hırsızlara karşı ufak bir önlem. Anlayışınız için teşekkürler.