ITP Hastalığı Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

ITP hastalığı nedir

Kanda bulunana trombosit isimli hücreler pıhtılaşmadan sorumludur. Bu hücrelerin belli seviyelerin altına düşmesi sonucu kendiliğinden kanamalar görülür. ITP hastalığı diğer adıyla immün (idiopatik) trombositopenik purpura, pıhtılaşmadan sorumlu trombositlerin aşırı yıkılması ve kandaki miktarlarının düşmesi sonucunda kanamaların görüldüğü bir hastalıktır.

ITP hastalığında kanamalar tipik olarak cilt altında görülür. Ciltte kırmızı veya mor renklerine çalan döküntü tarzı kanamalar görülür.

Pıhtılaşmada görevli olan trombositler, platelet olarak da bilinirler. Kan sonuçlarındaki trombosit sayısı genellikle plt (platelet) kısaltması ile verilir.

ITP Hastalığı Neden Olur?

Kişinin bağışıklık sisteminin trombosit adı verilen hücreler saldırması sonucu oluşur. Yani bu hastalık savunma sisteminin anormal yanıtının bir sonucudur. Bu hastalık kadınlarda daha sık görülür.

Savunma sistemi trombositlere tıpkı yabancı bir organizmaymış gibi tepki verir ve trombositlere karşı antikor üretir. Üretilen bu antikorlar trombositlerin aşırı yıkılmasına ve sayılarının düşmesine yardımcı olur. Kanda pıhtılaşma için yeterli trombosit kalmadığında, başta ciltte olmak üzere birçok dokuda kanamalar başlar.

Bağışıklı Sistemi Neden Trombositlere Saldırır?

Bağışıklık sisteminin bu anormal yanıtının nedeni tam olarak açıklanamamıştır. Bu durumu tetikleyebileceği düşünülen birçok faktör olsa da neden tam olarak bilinmemektedir. Aşağıdaki hastalıkları taşıyanlarda daha sık görülür.

  • Lupus hastalığı
  • Hepatit C
  • HIV
  • KLL (kronik lenfositik lösemi)
  • Lenf kanseri olanlar (lenfoma)

Ayrıca bazı ilaçların bu hastalığı tetikleyebileceği düşünülmektedir.

ITP hastalığı hem çocuklarda hem de yetişkinlerde görülebilir. Çocuklarda genellikle virüs kaynaklı bir enfeksiyon (grip, nezle gibi) sonrası başlar ve tedavi gerektirmeden tamamen iyileşir. Erişkinlerde ise uzun süre devam eder ve kronikleşir.

ITP Hastalığı kanser midir?

Hayır, bu hastalık kanser değildir.

ITP Hastalığı Belirtileri

Genellikle ciltte kanamalar ile kendini gösterir ve kişinin doktora başvuru nedeni döküntü şeklindeki bu kanamalardır. Nadiren daha ciddi iç organ kanamaları ile kendini gösterebilir.

Belirtiler:

  • Kırmızı-mor renkli cilt altı kanamalar
  • Burun kanaması
  • Vücutta kolay morarmalar. Daha önce olmayan, hafif darbelerle açığa çıkabilen morluklar.
  • Diş eti kanamaları
  • İdrarda kanama
  • Sindirim sistemi kanamaları, dışkıda kanamalar
  • Kanlı kusma veya kan tükürme
  • Kadınlarda artmış adet kanamaları

Bazı kişilerde hiçbir belirti görülmeyebilir. Eğer trombosit sayısında hafif düşme varsa kişide hiçbir belirti görülmez.

ITP (idiopatik trombositopenik purpura)Tehlikeli Bir Hastalık Mıdır?

Bu hastalık yetişkinlerde genellikle kronik, tekrarlayan ataklarla seyreder. Hastalığı kimde nasıl seyredeceği önceden kestirilemez. Kimisinde daha ılımlı giderken kimisinde tedaviye dirençli bir hal alır.

Hastalığın tehlikesini belirleyen en önemli şey trombosit miktarıdır. Trombositlerin aşırı düştüğü durumlarda tehlikeli kanamalar görülebilir. Peki trombosit sayısı kaç olmalı? Tehlikeli sınır nedir?

Trombosit Sayısı (mm3)Kanama Riski
100.000 üstüKanama riski yok
50.000 – 100.000 arasıŞiddetli darbeler ile kanama olabilir. Kendiliğinden kanama olmaz.
20.000 – 50.000 arasıDarbeler ile kanamalar olabilir. Kendiliğinden hafif kanamalar görülebilir.
10.000 – 20.000 arasıKendiliğinden kanamalar olabilir. Nadiren ciddi kanamalar görülebilir.
10.000 altıKendiliğinden şiddetli kanamalar için yüksek risk

Tabloda trombosit sayısına göre ortalama kanama riskleri verilmiştir. Normalde trombosit sayısının 150.000 – 450.000 arasında olması beklenir.

Nadiren de olsa beyin kanaması gibi ölümcül hastalıklara neden olabilir.

ITP hastalığı ve gebelik

Hamile kadınlarda genellikle çocuğu etkilemez. Ancak trombosit sayısının düşük olduğu durumlarda doğum sırasındaki kanamaların durması zorlaşabilir. Doğumda ağır kanama riski yaratabilir.

Hastalığı taşıyan annelerden doğan bebeklerde geçici bir trombosit düşüklüğü görülebilir. Genellikle tedavi gerektirmez ve kendiliğinden düzelir.

Teşhis

ITP hastalığı için kesin teşhis koyduracak bir test yoktur. Kişinin kan sayımında (hemogram) genellikle sadece trombosit sayısı düşüktür. Eğer ciddi kanama varsa buna kansızlık eşlik edebilir. Peki teşhis nasıl konulur?

teşhis diğer olası hastalıkların ekarte edilmesi ile konulmaktadır. Yani trombosit düşüklüğüne neden olan nedenler dışlanır ve en son teşhis konulur. Diğer hastalıkları dışlarken veya bu hastalığın teşhisi süresince bazı testlere bakılabilir.

  • Hemogram
  • Hepatit paneli
  • HIV testleri
  • Periferik yayma: Doktorun kana mikroskopla direkt bakmasıdır.

Teşhisin şüpheli olduğu bazı durumlarda doktorunuz kemik iliği incelemesi (aspirasyonu) yapabilir.

Tedavi

Trombosit sayısı 30.000 (bazı kaynaklara göre 20.000) üzerinde olupta belirti vermeyen kişiler genellikle sadece takip edilirler. Tedavi gereken kişilerde tedavinin temel amacı bağışıklık sisteminin anormal yanıtını azaltmaya yöneliktir.

Belirti veren veya trombosit sayısı 30.00 altı olan kişilere doktor tarafından şu tedaviler verilebilir.

  • Steroid : Toplumda kortizol tarzı ilaçlar olarak bilinirler. Prednizolon ve deksametazon bu amaçla kullanılan ilaçlardır.
  • IVIG : Ciddi düşüklüğü olan kişilerde acil tedavi amacıyla verilebilir.
  • Ritüksimab: Bağışıklık sisteminin antikor üreten hücrelerini hedef alan bir ilaç. Genellikle tedaviye yanıt vermeyen kişilerde kullanılır.
  • Dalağın alınması (splenektomi): Bağışıklık sisteminin antikor ürettiği trombositlerin bir kısmı dalakta yıkılır. Dalağın ameliyat ile çıkarılması sonucu bunun düzelmesi beklenir. Dalak alındığı halde hastalık devam edebilir.
  • Bağışıklık sistemini baskılayan diğer ilaçlar: Siklofosfamid, siklosporin, azatioprin, mikofenolat mofetil gibi…
  • Trombosit üretimini arttıran ilaçlar: romiplostim, eltrombopag

ITP hastalığı tekrarla seyredebilen, kimilerinde tedaviye dirençli olan bir hastalıktır. Hastalığın kimde hafif kimde ağır seyredeceği önceden kestirilemez. Tedavi hematoloji (kan hastalıkları uzmanı) doktoru tarafından düzenlenir. Hangi hastada hangi tedavinin etkinlik sağlayacağı önceden tahmin edilememektedir.

Yorum Yap