İndirekt Bilirubin Nedir? Hangi Durumlarda Yükselir?

indirekt bilirubin

Vücuttaki yaşlanmış alyuvarların yıkılması sonucu indirekt bilirubin adı verilen pigment açığa çıkar. Özellikle bebeklerde (yenidoğan) zararlı etkileri olan bu maddenin vücuttan atılması zordur. Karaciğer bu maddeyi vücuttan rahat atılabilen ve daha zararsız bir forma yani direkt bilirubine dönüştürülür. Böylece büyük oranda safra, az miktarda da idrarla atılarak vücuttan uzaklaştırılır.

Vücutta indirekt bilirubin yükselmişse bunun temelde iki sebebi olabilir:

  1. Alyuvarlarların çok fazla yıkılması yani bilirubin üretimini fazla olması
  2. Üretim normal olsa bile karaciğerin bilirubini alıp zararsız forma çevirememesi

Direkt ve indirekt bilirubin toplamına total bilirubin adı verilir.

indirekt bilirubinin normal değeri

  • 0.7 mg/dL seviyesinin altında olmalıdır.

Not: Referans aralıkları laboratuvara göre değişebilir.

indirekt bilirubin testi neden yapılır?

  • Karaciğer fonksiyonlarının değerlendirilmesinde
  • Bazı kansızlık türlerinin değerlendirilmesinde
  • Yenidoğan sarılığını ve bu sarılığın fototerapiye verdiği yanıtı izlemede
  • Bilirubinin yapımı, metabolizması ve atılımını bozan hastalıkların değerlendirilmesinde kullanılır.

Hangi testlerle birlikte değerlendirilir?

İndirekt bilirubin yüksekliği

Kan yıkımı ile seyreden (hemolitik) hastalıklar

Vücuttaki alyuvarların aşırı yıkıldığı birçok hastalık vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:

  • Doğum sonrası bebeklerin büyük kısmında yükseklik görülür. Ayrıntılı bilgi için Bebeklerde Sarılık Neden Olur? isimli yazımızı okuyabilirsiniz.
  • Kan uyuşmazlığı
  • Uyumsuz kan nakli
  • Yaygın damar içi pıhtılaşma (DIC)
  • Kan zehirlenmesi (sepsis)
  • Orak hücreli anemi
  • Akdeniz anemisi (talesemi)
  • Herediter sferositoz: Alyuvar membranının yapısal bozukluğu sonucu alyuvarların küre şeklinde olduğu bir hastalıktır. Küre şeklindeki alyuvarlar dalakta takılarak yıkılır.
  • Otoimmün hemolitik anemiler: Vücut savunma sisteminin alyuvarlara saldırması ve alyuvarları yıkması sonucu oluşan hastalıklardır.
  • Vücutta yaygın morlukların olduğu ciddi travmalarda, morluklarda bulunan alyuvarların yıkımı sonucu yükseklik görülebilir. Örnek: trafik kazası sonrası vücutta ciddi morlukların olması.

Genetik enzim eksiklikleri

Karaciğere indirekt bilirubinin alınıp zararsız forma dönüştürülmesinde bozukluk vardır. Zararsız forma dönüşümü sağlayan enzimlerin genetik olarak eksik olduğu (veya olmadığı) hastalıklardır. Bunlar:

  • Gilbert hastalığı: Karaciğerde dönüşümü yapan enzimde eksiklik vardır. Hafif seviyelerde indirekt bilirubin yüksekliği görülür. Genellikle rastlantısal fark edilen bilirubin yüksekliğinin araştırılması ile anlaşılır. Genellikle belirti vermez ve tedavi gerektirmez.
  • Crigler Najjar sendromu: Karaciğerde dönüşümü yapan enzimin ciddi eksikliği veya yokluğudur. Özellikle yenidoğan bebeklerde sarılık, kernikterus ve ölüme neden olur.

Karaciğer Hastalıkları

Karaciğer hastalıklarında hem direkt hem de indirekt bilirubinin yükselmesi beklenir.

  • Hepatitler
  • Alkolik karaciğer hasarı
  • Siroz
  • Karaciğer kanserleri veya karaciğere yayılmış diğer organ kanserleri
  • Karaciğer yetmezliği

Diğer Nedenler:

  • B12 vitamin eksikliği anemisi (kansızlığı), pernisiyöz anemi
  • İlaçlar (hemolize neden olanlar)
  • Uzun süreli safra yolları tıkanıklıklarında indirekt bilirubinde yükseklik görülür. Ancak safra yolları tıkanıklıklarında asıl yükselen direkt bilirubindir.

İndirekt bilirubin yüksekliği belirtileri

Yüksekliğe eşlik edebilecek belirtilerden bazıları şunlardır:

  • Sarılık: 2.5 mg/dL ‘nin üzerine çıktığında gözlerde, daha da yükselirse ciltte beliren sarılık oluşur.
  • Halsizlik, yorgunluk
  • Solukluk, çarpıntı (kansızlığın eşlik ettiği durumlarda)
  • Karın ağrısı, bulantı
  • Vücutta morluklar, çürükler

Hafif indirekt bilirubin yüksekliğinin sık görülen nedenlerinden birisi Gilbert sendromudur. Bu hastalık genellikle rastlantısal tespit edilir ve belirti vermez.

Referanslar

https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contenttypeid=167&contentid=indirect_bilirubin

Wallach’ın Tanıda Laboratuvar Testlerinin Yorumlanması 9. Baskı Sayfa: 71-73

Yorum Yap