Hepatosteatoz Nedir? Nedenleri ve Belirtileri Nelerdir?

hepatosteatoz

“Parankim ekosu grade 2­-3 hepatosteatoz ile uyumlu şekilde artmıştır”. Herhangi bir nedenle yapılan karın (batın) ultrason sonuçlarında bu cümlelere sık rastlanır. Haliyle herkes bu cümlenin ne anlama geldiğini, zararlı olup olmadığını merak eder. Yazımızın devamında hem bu ve buna benzer cümlelerin açıklamasını hem de buna neden olan durumları anlatacağız.

Hepatosteatoz Nedir?

Karaciğer yağlanması anlamına gelen tıbbi bir terimdir. Yani karaciğerde kaçıncı derecede yağlanma olduğunu bize bildirir. Burdaki “grade” kelimesi bu yağlanmanın derecesini gösterir.

Örneklerle açıklayalım;

  • Grade 1 hepatosteatoz şu anlama gelir. Karaciğerde 1. derecede (grade 1) yağlanma var. Yani karaciğer yağlanmasının hafif derecede olduğunu ifade eder.
  • Grade 2 hepatosteatozda ise karaciğerde orta derecede bir yağlanma olduğunu bildirir.
  • Grde 3 hepatosteatozda ise artık belirgin derecede artmış bir karaciğer yağlanmasını gösterir.

Bazen sonuçlarda grade 1-2 veya grade 2-3 hepatosteatoz şeklinde ibareler bulunur. Grade 1-2, yağlanmanın 1. ila 2. derece arasında olduğunu grade 2-3 ise 2. ile 3. derece arasında olduğun ifade eder.

Parankim ekosu veya ekojenitesi tabiri ise ultrasona özgü bir tabirdir. Ultrason ses dalgalarının kullanıldığı bir görüntülemedir. Ultrason cihazından (probundan) çıkan ses dalgaları içerideki organlara çarparak geri döner. Bu sayede görüntüler oluşur. Karaciğer yağlanması ile birlikte karaciğerin bu ses dalgalarını yansıtma potansiyeli artar yani parankim ekosu artar.

Hepatosteatoz (Karaciğer Yağlanması) Tehlikeli Midir?

Hafif derecede yağlanması genellikle belirti vermez ve ilerleyici bir hastalığa dönüşmez . Ancak bazı kişilerde siroz ve karaciğer yetmezliğine kadar ilerleyebilir. Karaciğer yağlanmasının derecesi arttıkça karaciğerdeki hasar da artacaktır. Karaciğer yağlanması bulunan kişilerde özellikle kalp-damar hastalığına yakalanma riski yüksektir.

Karaciğer yağlanmasına iltihaplanma da eşlik ediyorsa buna “steatohepatit” denir.

Yağlanma ve iltihaplanmanın birlikte görüldüğü steatohepatit daha tehlikeli ve ilerleyici bir hastalıktır. Karaciğer yetmezliği ve siroza ilerleme olasılığı daha yüksektir. Bu durumu saf karaciğer yağlanmasından ayırt etmek için biyopsi gerekir.

Hepatosteatoz (Karaciğer Yağlanması) Neden Olur?

Karaciğer yağlanmasının en sık nedenlerini sıralayalım.

Alkole Bağlı Karaciğer Hastalığı

Uzun süreli yüksek miktarlarda alkol alımı karaciğerde şu hastalıklara neden olur;

  • Hepatosteatoz yani karaciğer yağlanması
  • Steatohepatit yani yağlanma ile birlikte iltihaplanma
  • Siroz

Alınan alkolün miktarı ve süresi, kişinin basit karaciğer yağlanmasından siroza ilerlemesini belirleyen faktörlerin başında gelir. Bununla birlikte kadınlar alkole bağlı karaciğer hastalığı açısından daha risklidir. Erkeklere nazaran daha düşük ve daha kısa süreli alkol kullanımında bile siroz riski artabilir.

Genetik faktörler, alınan alkolün cinsi, diyet alışkanlıkları ve obezite gibi faktörler alkolik karaciğer hastalığı (karaciğer yağlanması dahil) riskini arttırmaktadır.

Alkole Bağlı Olmayan(Nanalkolik) Karaciğer Hastalığı

Nanalkolik yağlı karaciğer hastalığı olarak isimlendirilen bu durum alkole veya ilaca bağlı gelişmeyen karaciğer yağlanmasını ifade eder.  Bu hastalığın gelişmesinde etkili olan faktörler şunlardır;

  • Hareketsiz yaşam tarzı ve egzersiz yapmama
  • Obezite
  • Şeker hastalığı (Tip 2 Diyabet), insülin direnci
  • Kolesterol yükseklikleri
  • Aşırı fruktoz (meyve şekeri) tüketimi
  • Uyku apnesi
  • Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi)
  • Hipofiz bezinin yetersiz çalışması (hipopituitarizm)
  • Polikistik Over Sendromu

Özellikle hareketsiz yaşam tarzının benimsendiği ve beslenme alışkanlığın değiştiği günümüzde sıklığı artan bir hastalıktır. Çoğu zaman rastlantısal olarak yapılan ultrason veya diğer görüntülemelerde tespit edilir.

Diğer Hepatosteatoz Nedenleri

Karaciğer yağlanmasına neden olan diğer hastalıklar;

  • Wilson hastalığı: Vücutta bakır birikimi ile ilerleyen bir hastalık.
  • Hemokromatoz: Vücutta demir birikimi ile seyreden bir hastalık.
  • Hepatit C ,hepatit B
  • Otoimmün hepatit: Vücut savunma sisteminin karaciğere saldırması sonucu oluşan karaciğer iltihaplanması.
  • Uzun süreli açlık
  • Alfa-1 Antitripsin eksikliği
  • Damardan beslenme (TPN)
  • Bazı ilaçlar: Amiodaron, metotreksat, tamoksifen, steroidler ve antipsikotikler

Hepatosteatoz Belirtileri

Hepatosteatoz (karaciğer yağlanması) genellikle hiçbir belirti vermez. Belirti görülenlerde en sık halsizlik, yorgunluk, karın ağrısı ve karında rahatsızlık hissi  (sağ üst kadranda) görülür. Yağlanma ve iltihabın birlikte bulunduğu durumlar siroza ilerleyebilir. Bu durumlarda karında şişlik(asit) ve karın yüzeyel damarlarında belirginleşme görülebilir.

Karaciğer yağlanmasında karaciğer testleri normal olabileceği gibi hafif şekilde yükselebilir. Yağlanma ile birlikte iltihaplanmanın da olduğu (steatohepatit) durumlarda yüksekliğe daha sık rastlanır. AST, ALT, Alkalen Fosfataz değerleride hafif yükseklik görülebilir.

Alkolik karaciğer yağlanmasında AST değeri ALT’den daha yüksektir. Alkolik olmayan karaciğer yağlanmasında ise ALT değeri AST’den yüksektir.

Hepatosteatoz Nasıl Geçer? Tedavisi Nedir?

Alkolik karaciğer yağlanmasında tedavi alkolün kesilmesidir. Kesilmediği takdirde siroza kadar ilerleyebilir. Alkol ile birlikte ek karaciğer hastalığı(Hepatit C gibi) olanlarda sirozun gelişme olasılığı daha yüksektir.

Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığında yaşam tarzı değişikliği en önemli tedavi yöntemidir. Aşağıdaki değişiklikler çoğu kişide karaciğer yağlanmasını tedavi etmekte veya gerilemesini sağlamaktadır.

  • Diyet kısıtlaması: Yüksek fruktoz ve katı yağ (doymuş yağ asiti) içeren besinleri kısıtlanması gerekir.
  • Düzenli egzersiz yapılmalı. Egzersiz karaciğer yağlanmasına karşı koruyucudur. Var olan yağlanmanın gerilemesine yardımcı olur.
  • Kilo verme: Fazla kilolu kişilerin kendi kilosunun %10’unu kademeli olarak vermesi karaciğer yağlanmasını azaltacaktır.

Hem basit karaciğer yağlanmasında (hepatosteatoz) hem de iltihaplanmanın eşlik ettiği yağlanmada (steatohepatit) ilk tedavi yaşam tarzı değişikliği, diyet ve egzersizdir. E vitamini, kolestrol ilaçları (statinler) ve bazı şeker ilaçlarının (pioglitazon, rosiglitazon, metformin) karaciğer yağlanmasını azalttığı söylense de henüz oturmuş bir ilaç tedavisi yoktur.

Yorum Yap