HBsAg Nedir? Pozitif veya Negatif Çıkması Ne Anlama Gelir?

HBsAg pozitif

HBsAg, Hepatit B virüsünün yüzeyinde yer alan protein yapıda (antijen) bir maddedir. Hepatit B bulaştıktan birkaç hafta sonra kanda tespit edilir. Bu maddenin kanda tespiti, vücutta Hepatit B virüsü olduğunu gösterir. Ancak taşıyıcı mı, akut enfeksiyon mu veya kronik mi olduğunu ayırt ettirmez.

Hepatit B virüsü vücuda girdikten sonra bu protein bağışıklık sistemi tarafından tanınır. Eğer hastalık iyileşme dönemine girerse, bağışıklık sistemi bu proteine karşı antikor üretir. Bu antikorlar da virüsün kandan temizlenmesine yardımcı olur. Bu proteine karşı oluşturulan antikora Anti HBs denilmekte ve kanda seviyeleri ölçülmektedir.

“HBsAg Pozitif ” ne anlama gelir?

Kanınızda bu proteinin saptandığını gösterir. Yani vücudunuzda Hepatit B virüsü bulunmaktadır.

HBsAg Negatif ne anlama gelir?

Kanınızda bu proteinin tespit edilmediğini gösterir. Diğer bir deyişle testin normal olduğunu gösterir.

Hepatit B virüsü kişiye bulaştıktan belli bir süre sonra belirtilere neden olur. Bu süre ortalama 1 ile 6 ay arası değişmektedir. Yani mikrop vücutta olduğu ve çoğaldığı halde kişide hiçbir belirtinin görülmediği uzun bir dönem vardır. Belirtiler başlamadan haftalar önce HBsAg testi pozitif tespit edilebilir. Bu test Hepatit B enfeksiyonunu en erken gösteren belirteçtir.

HBsAg Testi Neden Yapılır?

Kişide Hepatit B olduğunu düşündürecek belirtilerin varlığında bu test yapılmaktadır. Hepatit B’de en sık görülen belirtiler şunlardır;

  • Aşırı yorgunluk, halsizlik
  • Mide bulantısı
  • İştahsızlık
  • Kas ağrıları
  • Hafif ateş, kırgınlık
  • Sarılık, göz akında sararma
  • İdrarda koyulaşma
  • Karın ağrısı, karında rahatsızlık hissi

Hepatit B karaciğerde iltihaplanmaya ve hasara neden olan bir virüstür. Dolayısıyla karaciğer hasarını gösteren AST, ALT gibi testlerde yükselme görülür.

HBsAg Testi Pozitif Çıkması

Hepatit B bulaştıktan sonra kişinin savunma sistemi bu mikrobu yenerse, kişi iyileşir ve test negatife döner. Ancak bazı kişilerde vücut bu mikrobu temizleyemez ve ömür boyu taşır. Bu duruma kronik Hepatit B denilmektedir. Bu testin 6 aydan uzun bir süre pozitif çıkması hastalığın kronikleştiğini gösterir. Yani kişi bu virüsü ömür boyu taşıyacaktır.

Bu testi pozitif çıkanlarda dört durum görülebilir.

  1. Akut Hepatit B Enfeksiyonu: Kişi Hepatit B virüsünü ilk kaptığı dönemdeki hastalık tablosudur. Virüs karaciğerde iltihaplanmaya neden olur, karaciğer testleri yükselir. Hastalık iyileşecek mi kronikleşecek mi belli değildir. Eğer bağışıklı sistemi virüsü temizlerse hastalık iyileşmeye, temizleyemezse kronikleşmeye gider.
  2. Akut Hepatit B sonrası iyileşme; Kişiye Hepatit B virüsü bulaştıktan sonraki 6 ay içerisinde virüs tamamen temizlenir. Şikayetler geriler, HBsAg testi negatif hale gelir. Karaciğer testleri normale döner. Kişide bağışıklığı gösteren Anti-HBs testi pozitif olur. HBsAg testinin 6 aydan uzun süre pozitif çıkması kronik Hepatit B olarak kabul edilir.
  3. Kronik hastalık: Kişinin savunma sistemi bu virüsü temizleyemezse hastalık kronikleşir. HBsAg testi pozitif çıkmaya devam eder. Kişi bu virüsü genellikle ömür boyu taşır.
  4. Sessiz Taşıyıcı: Bu virüsü taşıyan kişilerin küçük bir kısmında hiçbir belirti görülmemektedir. Ayrıca karaciğer testleri de normal sınırlardadır. Yani virüs karaciğerde ciddi bir iltihaba neden olmamaktadır.
Hepatit B enfeksiyonunun kronikleşme riski yenidoğanlarda çok yüksek iken erişkinlerde düşüktür.

Hepatit B teşhisinde kullanılan en önemli test HBsAg olsa da ayrım yapabilmek için bazen diğer testlere de bakmak gerekir. Hepatit B’nin akut mu kronik mi olduğu şu testlerle değerlendirilir.

 HBs AgAnti-HBsAnti-HBc IgMAnti-HBc IgG
Akut Hepatit B++
Kronik Hepatit B++
Sessiz Taşıyıcı++
İyileşmiş++

Not: Tablodaki + işareti “pozitif”,  –  işareti “negatif” anlama gelmektedir. 

Akut ve kronik hepatit B’de karaciğer testlerinin (AST, ALT) yüksek, sessiz taşıyıcı ve iyileşmiş kişilerde karaciğer testlerinin yüksek olması beklenir.

Hepatit B bazen hızlı bir şekilde ilerleyerek karaciğer yetmezliğine neden olabilir.

HBsAg testinin Negatif Çıkması Hepatit B olmadığını kesin gösterir mi?

Hayır. Bağışıklık sisteminin bu virüsü kandan temizlerken henüz antikor oluşturmadığı bir dönem vardır. Pencere dönemi adı verilen bu süreçte test negatif çıkabilir. İyileşme dönemlerine denk gelen bu zaman diliminde hem HBsAg hem de Anti HBs (antikor) kanda tespit edilemez. Bu durumda Hepatit B enfeksiyonu Anti-HBc testine bakılarak anlaşılır.

Referanslar

https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?contentid=hepatitis_b_surface_antigen&contenttypeid=167

Wallach’ın Tanıda Laboratuvar Testleri 9. Baskı sayfa: 441-442

Laboratuvar ve Tanısal Testler Prof.Dr M.Kemal Erbil sayfa: 316