FSH Nedir? Yüksekliği veya Düşüklüğü Neden Olur? Normal Değeri Nedir?

FSH hormonu

FSH (Foliküler Stimulan Hormon) hipofiz bezinden salgılanan ve üreme fonksiyonu için gerekli bir hormondur. Kadınlarda yumurtalıklara, erkeklerde ise testislere etki eder.

Beynin alt tarafında bulunan hipofiz bezinden salınan bu hormon erkeklerde testisleri kadınlarda ise yumurtalıkları uyarır. Bu uyarı sonucunda hem organlar (testis ve yumurtalık) gelişir hemde başka hormonların (östrojen gibi) üretilmesi sağlanır. Bu hormonun düşük olması veya çok yüksek olması gebeliği zorlaştırabilir.

FSH Hormonunun Görevleri:

  • Erkeklerde testislere etki ederek testislerin gelişimini ve spermlerin olgunlaşmasını sağlar.
  • Kadınlarda yumurtalıklara etki ederek foliküllerin büyümesini ve östrojen hormonunun üretilmesini sağlar. Folikül yumurtayı saran ve besleyen yapıdır.  Kadınların yumurtalıklarında belli sayıda folikül ve bu foliküllerin içinde belli sayıda yumurta vardır. Her ay bir folikül olgunlaşarak sarmış olduğu yumurtayı serbest bırakır. İşte bu duruma halka arasında yumurta çatlaması adı verilir. Foliküllerin büyümesi için FSH hormonu gereklidir.

FSH Normal Değerleri: Normal değerler yaşa ve cinsiyete göre değişir. Ayrıca kadınlarda adet dönemine göre normal aralık değişmektedir.

  1. Erkeklerde kaç olmalı :
    • 2 yaş altında: < 2.3 IU/L
    • 6 yaş altında: < 1.8 IU/L
    • 11 yaş altında: < 1.7 IU/L
    • 21 yaş altında: < 10.4 IU/L
    • 21 yaş üstünde: 1.4 ile 18.1 arasında olmalıdır.
  2. Kadınlarda kaç olmalı :
    •  Foliküler fazda: 2.8 – 11.3 IU/L
    • Luteal fazda : 1.2 – 9 IU/L
    • Menopoz : 21.7 – 153 IU/L
    • 21 yaş altında: < 10.4 IU/L
    • 11 yaş altında: < 3.5 IU/L
    • 6 yaş altında: < 4.9 IU/L
    • 2 yaş altında: < 8.6 IU/L

Not: Referans aralığı laboratuvara göre farklılık gösterebilir.

Foliküler Stimulan Hormon testi neden yapılır?

  • Erkekte testis yetersizliğini tespit etmede
  • Erkekte sertleşme sorunu, cinsel fonksiyon bozuklukların değerlendirmesinde
  • Erkekte sperm sayısının az olduğu durumlarda
  • Kadında yumurtalık yetersizliğini tespit etmede
  • Kısırlığın (infertilite) değerlendirilmesinde
  • Menopoz döneminin belirlenmesinde (bkz: Menopoz nedir, neden olur? )
  • Erken veya geç ergenliğe girenlerin değerlendirilmesinde
  • Adet düzensizliği araştırılmasında bu test yapılabilir.

FSH Yüksekliği

Bu testin yüksek olması öncelikle testis veya yumurtalıklarda sorun olduğunu düşündürür. Yüksekliğe neden olan durumlar şunlardır:

  • Menopoz: Kadınlar menopoza girdiklerinde veya menopoz öncesi dönemde bu testte yükselmeler görülür. Menopoz belirtileri olan kişilerde bu testin yüksek olması kişinin yumurtalık kapasitesinin azaldığını ve menopoz öncesi dönemde olduğunu düşündürür. Eğer 12 boyunca adet görmezse menopoz teşhisi kesin olarak konulabilir.
  • Testis yetmezliği: Testislerin yeterli sperm ve testesteron üretememesi durumudur.  Bazı genetik anormallikler (Klinefelter sendromu), travmalar, testis tümörleri, kemoterapi ve radyoterapi bu duruma neden olabilir.
  • Yumurtalık veya testislerin doğumsal olarak gelişmemiş olması (agenezi)
  • Turner sendromu: Kadının X kromozomlarından birisinin doğuştan eksik olması durumudur.
  • Erken ergenlik: Beyin tümörlerine bağlı veya bilinmeyen nedenlerle gelişen erken ergenliklerde
  • Polikistik over sendromu: Yumurtalıklarda birden çok kistin olduğu,  adet düzensizliklerinin eşlik ettiği ve androjen yüksekliği ile seyreden bir bozukluktur.
  • Hipofiz adenomu (bkz: Hipofiz adenomu nedir?)
  • Hadım edilme (kastrasyon)
  • Alkol bağımlılığı testislerin zarar görmesine ve bu testin yükselmesine neden olabilir.
  • Androjen duyarsızlığı sendromu
  • Testis iltihabı (orşit), testis torsiyonu
  • Siroz, kronik böbrek yetmezliği ve AIDS gibi hastalıklar
  • Bazı ilaçlar FSH yüksekliği yapabilir. Levodopa, simetidin, klomifen ve dijitaller bu ilaçlardan bazılarıdır.

Yaşla birlikte yumurtalık kapasitesinde azalma olur ve FSH hormonu yükselmeye başlar.  Yani yumurta sayısında düşme olur. Bu da doğurganlığın azalması anlamına gelir.

Bu hormonun yüksekliği doğurganlığın olmadığı anlamına gelmez. Ancak hamile kalmanın normale göre daha zor olabileceğini düşündürür.

Çocuklarda FSH yüksekliği ergenliğin başlayacağı anlamına gelebilir.

FSH Düşüklüğü

  • Hipofiz bezinden yeterli üretimin olmaması (hipofiz bezi yetersizliği)
  • Hipofiz bezi ameliyatları veya radyasyon tedavisi
  • Hipotalamus bozuklukları
  • Gebelik
  • Orak hücreli anemi
  • Prolaktin yüksekliği
  • Yeme bozuklukları: Aneroksiya nevroza gibi…
  • Böbrek üstü bezi tümörü ile ilişkili erken ergenlik
  • Kallmann sendromu: Koku duyusunun bozukluk ile birlikte ergenliğe girmenin geciktiği (veya girilemediği) bir bozukluktur.
  • Sarkoidoz
  • Menenjit
  • Kafa travmaları
  • Tiroid bezinin yavaş çalışması (primer hipotiroidi)
  • Seks hormonu salgılayan tümörler
  • Konjenital adrenal hiperplazi
  • Ayrıca bazı ilaçlar bu testin düşük çıkmasına neden olabilirler. Örnek: Steroidler (kortizol gibi), doğum kontrol ilaçları gibi…

FSH hormonu genellikle başına değerlendirilmez. LH, estrodiol, prolaktin ve testesteron gibi testlerin biri veya birkaçı ile birlikte değerlendirilir. Aşırı stres bu testin sonucunu etkileyebilir.

Yorum Yap