Tahliller

Eritropoetin Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Neden Olur?

eritropoetin kansızlık

Eritropoetin (EPO) böbrekte sentez edilen glikoprotein yapıda bir hormondur.

Böbrekte üretilen bu hormon kemik iliğinde kırmızı kan hücrelerinin (akyuvar, RBC) yapımını uyarır. Böylece kırmızı kan hücrelerinde artışa neden olur. Yani kan üretimini uyaran bir hormondur. Eksikliğinde kansızlık görülür.

Eritropoetin normal değerleri: 9 – 30 mU/ml’dir.

Testin yapılış amacı:

  • EPO tedavisinin gerekliliğini belirlemede, tedavinin etkinliğini değerlendirmede
  • Kan yüksekliğinin nedeninin araştırılmasında

Eritropoetini (EPO) üreten hücreler kandaki oksijen seviyelerine duyarlıdır. Kan oksijen değerleri düştüğünde bu hücreler yanıt olarak EPO üretirler. Bundan dolayı yüksek rakımlarda yaşayanlarda düşük rakımlarda yaşayanlara nazaran EPO seviyesi daha yüksektir. Aynı şekilde KOAH gibi oksijen seviyesinin sürekli düşük seyrettiği hastalıklarda bu hormonun seviyesi yükselir.

Bu hormonun tek kaynağı böbrekler değildir. Yaklaşık %10 seviyelerinde karaciğerde de üretilir.

Eritropoetin Yüksekliği

Arttığı durumlar şunlardır:

  • Demir eksikliğine bağlı kansızlıkta (demir eksikliği anemisi)
  • B12 veya folik asit eksikliğine bağlı kansızlıklarda (Megaloblastik anemi)
  • Kan yıkımının arttığı kansızlıklarda (hemolitik anemilerde)
  • Gebelikte
  • MDS (myelodisplastik sendrom); kemik iliğinde kan üretiminin az ve kusurlu olduğu bir hastalık.
  • Kemoterapi tedavisi
  • Böbrek kanserinde (renal cell karsinom) anormal bir yükseliş görülür.
  • Böbreğin iyi huylu tümörlerinde
  • Polikistik böbrek hastalığında
  • Böbrek üstü bezlerinden kaynaklı bir tümör olan feokromasitoma hastlığında. (bkz: Feokromasitoma nedir?)
  • AIDS hastalığında
  • KOAH (Kronik Tıkayıcı Akciğer Hastalığı) gibi nefes darlığı ve sürekli oksijen düşüklüğü (hipoksi) ile yaşayan kişilerde
  • Steroidler, ACTH ve doğum kontrol hapları gibi ilaçlar eritropoetinin seviyelerinde artışa neden olabilirler. 

Eritropoetin Düşüklüğü

Azaldığı durumlar şunlardır:

  • Böbrek yetmezlikleri
  • Polisitemia vera: Kemik iliğinde eritrosit üretiminin arttığı ve kan değerinin yükseldiği bir hastalıktır.
  • Kronik hastalık anemisi; romatoid artrit, kanser, ülseratif kolit gibi hastalıklarda görülen kansızlıklarda.

Kronik böbrek yetmezliği olan kişilerde eritropoetinin (EPO) üretimi azaldığı için kan üretimi de azalır. Bunun sonucunda kansızlık görülür. Böyle durumlarda doktor tarafından EPO içeren tedavi verilebilir.

Yazar Hakkında

Dr Cömert Arıcı

Dr Cömert Arıcı

19 Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu, tıp doktoru. 2011 yılında tıp fakültesinden mezun olduktan sonra 6 yıl Ordu Devlet Hastanesi acil servisinde görev yaptı. Şu an özel bir hastanede meslek hayatını devam ettirmekte.

error: Kopyalamak yasak! İçeriği çalan hırsızlara karşı ufak bir önlem. Anlayışınız için teşekkürler.