Dudakta Uçuk Neden Çıkar? Uçuk Nasıl Bulaşır?

dudakta uçuk neden çıkar

Dudakta uçuk neden çıkar? sorusuna yanıtlamadan önce uçuğun ne olduğuna ve buna neden olan virüse bakalım.

Uçuk dudak çevresinde ve  ağız içinde görülebilen, virüs ile bulaşan bir hastalıktır. Herkes için istenmeyen bir görüntüye neden olur. Genellikle en yoğun en stresli dönemlerde ortaya çıkar.

Uçuk virüsü

Ağız çevresinde ve dudaklarda uçuk çıkmasının nedeni Herpes Simpleks isimli virüstür. Birçok alt tipi olan bu virüsün uçuktan sorumlu olan tipi Herpes Simplex Tip-1(HSV-1)’dir. Nadir de olsa Herpes Simplex tip-2 de buna neden olabilir.

HSV-1’in neden olduğu uçuk genelde kaşıntılı, ağrılı, küçük boyutlarda ve grup halindedir. Dudak uçukları genelde en geç 10 gün içinde iz bırakmadan iyileşirler.

Uçuk virüsü (HSV-1) çok yaygındır. Enfekte olmuş kişilerin hepsinde aynı belirtiler görülmeyebilir. Virüs çoğu zaman pasif haldedir. Vücudumuzda sinirlerde ömür boyu belirti vermeden kalabilir. Virüs arada çoğalarak dudakta uçuk çıkmasına neden olur. Bu durumu tetikleyen bazı durumlsr vardır.

Günümüzde uçuk virüsü için kalıcı tedavi bulunamamıştır. Alıncak bazı önlemler atak süresi kısaltılabilir.

Uçuk hakkında ön bilgiler

  • Uçuk, dudak çevresi ya da ağız içinde çıkabilir.
  • Uçuklar genellikle herhangi bir tedaviye gerek kalmadan 7-10 gün içinde kendiliğinden geçer.
  • Herpes simplex tip-1 oldukça bulaşıcı bir virüstür.
  • Virüsü  harekete geçiren tetikleyicilerin iyi bilinmesi gerekir.
  • Bazı kişilerde uçuk, yılda 2-3 defa tekrarlar.
  • Uçuk virüsünden tamamen korunmak mümkün değildir.
  • Uçuk yaraları tam olarak iyileşmeden diğer kişilerle yakın temas kurmak, virüsün bulaşma riskini arttırır.

Uçuk belirtileri

Uçuk virüsü (HSV-1) taşıyan çoğu kişide herhangi bir belirti görülmediği için taşıyıcı olduğundan habersizdir. Bu da virüsü istemeden daha çok kişiye bulaştırmaya neden olur.

Taşıyıcının uçuk çıkardığı ve belirtilerin gördüğü süreye `atak´adı verilir. En şiddetli uçuk atağı, ilk ataktır. Bunun nedeni bağışıklık sisteminin daha önce uçuk virüsüne karşı savunma (antikor) geliştirmemiş olmasıdır.

İlk ataklarda (özellikle çocuklarda) belirtiler çok şiddetli olabilir.

Görülebilecek belirtiler:

  • Ağız ya da dilde yaralar
  • Dudak çevresinde içi su dolu kabarcıklar
  • Ağız yaraları (ülserleri)
  • Ağız ya da dilde ağrı
  • Dilde şişlik
  • Yutkunmada zorluk
  • Boğaz enfeksiyonu
  • Ateş
  • Vücudun aşırı su kaybetmesi (dehidratasyon)
  • Mide bulantısı veya baş dönmesi
  • Baş ağrısı

Uçuk Çıkacağını Nasıl Anlarız

Uçuk virüsü taşıyan hastaların çoğu atak öncesi uyarı sinyallerini fark ederler.

Bu uyarı sinyalleri:

  • Ağız çevresinde karıncalanma ya da sızlama
  • Ağız çevresinde kaşıntı hissi
  • Ağız çevresinde yanma

Bu sinyallerin fark edilmesinden sonra dudak çevresinde içi sıvı dolu kabarcıklar oluşur. Düzenli uçuk atakları yaşayan kişiler, uçukların genellikle aynı bölgede çıktığını belirtmişlerdir. Oluşan kabarcıkların büyüklüğü ile ağrı arasında doğru orantı vardır. Yani kabarcıklar ne kadar büyükse ağrı da o kadar fazladır. Tekrarlayan uçuklarda kabarcıklar, iz bırakmadan ortalama bir ya da iki hafta içerisinde kendiliğinden iyileşirler.

İlk atakta iyileşme süresi 3 haftayı bulabilir. Fakat daha sonraki ataklar daha çabuk iyileşir ve daha hafif seyreder.

Dudakta Uçuk Neden Çıkar

Virüs vücuda girdikten sonra ömür boyu orada kalır. Çoğu zaman pasiftir fakat virüsü aktif duruma getirdiği bilinen bazı tetikleyiciler vardır.

stres uçuk çıkması riskini arttırır

Dudakta Uçuk çıkmasını tetikleyen faktörler:

  • Stres, uykusuzluk
  • Aşırı yorgunluk
  • Derin üzüntü
  • Uçuğun çıktığı bölgede yaralanma
  • Menstrual (adet) döngü
  • Aşırı güneş ışığına maruz kalınması
  • Zayıf bağışıklık sistemi
  • Ateş
  • Üst solunum yolu enfeksiyonları
  • Diş ameliyatları

Tetikleyiciler kişiden kişiye göre değişkenlik gösterebilir. Bazı kişilerde aşırı kahve tüketimi uçuk atağına neden olurken bazı kişilerde olmaz.

Uçuk bulaşıcı mıdır?

Evet, uçuk virüsü direk temas ile bulaşır. Öpüşme veya mutfak eşyalarının (çatal, kaşık vb.) ortak kullanımı buna örnek gösterilebilir. Atak sırasında bulaşma riski çok daha yüksektir.

Uçuk virüsü (HSV-1) genellikle öpüşmeyle bulaşır. Taşıyıcı kişi hiçbir belirti görmese bile virüsü bulaştırabilir. Virüs dudak çevresinde ve tükürükte bulunabildiği için; ortak bardak, çatal vb. eşyaların kullanımı ya da öpücük ile bulaşır.

HSV-1 virüsü bulaştıktan sonra 2-12 gün içinde belirti verebilir (inkübasyon süresi).

 Uçuk teşhisi nasıl konur?

Hastanın şikayetleri ve görsel muayene ile rahatlıkla teşhis konulabilir. Genellikle test gerektiren bir hastalık değildir. Bazı durumlarda doktor kan testi isteyebilir ya da uçuk kabarcıklarından sürüntü örneği alıp laboratuvara gönderebilir. Bu tür testler genellikle bağışıklık sistemi zayıf olan hastalardan istenir. (Ör: Kemoterapi gören hastalar ya da HIV pozitif bireyler gibi).

1 Yorum

Yorum Yap