Direkt Coombs Testi Nedir? Pozitif Olması Ne Anlama Gelir?

direkt coombs testi

Direkt coombs testi, alyuvar (eritrosit) yıkımı ile seyreden hastalıkların belirlenmesinde kullanılan bir testtir. Çeşitli nedenlerle alyuvarların yüzeyine yapışmış antikorların varlığını gösterir. Bu testin normalde negatif çıkması beklenir.

Bazı hastalıklarda bağışıklık sistemi alyuvarlara karşı saldırıda bulunabilir. Bağışıklık sistemi bunu yaparken “antikor” adı verilen protein yapıda maddeler sentezler. Bu antikorlar kandaki eritrositlerin (alyuvar) yüzeyine yapışırlar. Böylece eritrositler savunma sistemi tarafından tanınır ve parçalanırlar.

İşte direkt coombs testi alyuvarın yüzeyine yapışmış antikorları (veya komplemanı) gösterir. Dolayısıyla eritrositlere karşı bir saldırı olduğunun da göstergesidir. Bu durumun neden geliştiğini ve hangi hastalıklarda görüldüğünü yazımızın devamında anlatacağız.

Direkt Coombs Testi Pozitif: Kişinin eritrositlerine yapışmış antikorların olduğu gösterir. Normalde bu testin negatif çıkması beklenir.

Pozitif Direkt Coombs Testi Hangi Hastalıklarda Görülür?

Bağışıklık sisteminin çeşitli nedenlerle eritrositlere reaksiyon gösterdiği hastalıklarda görülür.

Kan Uyuşmazlığı: Kan uyuşmazlığında, annenin bağışıklık sistemi bebeğin alyuvarlarındaki bazı proteinlerine karşı antikor oluşturur. Bu antikorlar bebeğe geçer, bebekteki alyuvarlara yapışır. Dolayısıyla bebekten alınan kanda test pozitif çıkacaktır. Kan uyuşmazlıklarında bu testle birlikte indirekt coombs testi yapılmaktadır.

Otoimmün Hemolitik Anemi: Bu hastalıkta kişinin bağışıklık sisteminin anormal bir yanıtı söz konusudur. Bağışıklık sistemi kendi sağlıklı alyuvarlarına karşı saldırıya geçer ve antikor üretir. Bu antikorlar alyuvar yüzeyine yapışır ve alyuvarlar yıkılır. Dolayısıyla kişide kansızlık görülür. Savunma sisteminin bu anormal yanıtının nedeni tam olarak bilinmemektedir.

Uygunsuz Kan Nakli:  Örneğin kan grubu A olan birine B grubu kan verildi. Kan verildiği esnada, kanı alan kişinin savunma sistemi harekete geçer. Yabancı olan alyuvarları tanır ve onlara karşı antikor oluşturur. Bu antikorlar alyuvarlara yapışır ve alyuvarlar yok edilir. Sonuçta kişinin kanına eritrosit (alyuvar) yüzeyine yapışmış antikorlar vardır. Yani direkt coombs testi pozitif çıkar.

Uyumlu kan nakillerinden sonra bile kişinin savunma sistemi gelen kandaki eritrositlere saldırabilir.  Dolayısıyla testin pozitif çıkmasına neden olabilir.

Lupus Hastalığı: Lupus hastalığında kişinin savunma sistemi kendi sağlıklı hücrelerine saldırmaktadır. Bazen bu hücreler alyuvarlar olabilir. Dolayısıyla bu test pozitif çıkabilir. Lupus hastalığı olan herkeste bu test pozitif çıkmaz.

Enfeksiyonlar: Bazı bakteri (mikoplazma) veya virüs (EBV gibi) enfeksiyonlarında direkt coombs testi pozitifliği görülebilir.

İlaç Kullanımı: 

  • Özellikle gebelerde yüksek tansiyon için verilen alfa metil dopa
  • Parkinsonda kullanılan L-Dopa
  • Yüksek dozlarda kullanılan penisilin
  • Bazı kalp ritim bozukluklarında verilen kinidin

Bu ilaçların tetiklemesi ile savunma sistemi alyuvarlara karşı reaksiyon geliştirebilir. İlacı kullanan bazı kişilerde gelişen bu reaksiyon direkt coombs testinin pozitif çıkmasına neden olur.

Referanslar

Labaratuvar ve Tanısal Testler Prof Dr M.Kemal Erbil sayfa: 212

Wallach’ın Tanıda Labaratuvar Testlerinin Yorumlanması 9. Baskı sayfa 119-120

https://medlineplus.gov/ency/article/003344.htm

https://www.webmd.com/a-to-z-guides/antibody-tests#1

https://www.webmd.com/a-to-z-guides/antibody-coombs-test#1