Cushing Hastalığı Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

cushing hastalığı

Cushing Hastalığı, hipofiz bezindeki iyi huylu bir tümörün (adenom), aşırı kortizol üretimini tetiklemesi sonucu oluşan bir hastalıktır.

Cushing Hastalığı ve Cushing Sendromu

Cushing Sendromu, herhangi bir nedenle oluşan kortizol yüksekliği ve bu yükseklik sonucu gelişen belirtileri ifade etmektedir. Eğer kortizol yüksekliği hipofiz bezindeki bir adenomdan (tümör) kaynaklı ise buna Cushing Hastalığı denir.

Cushing Sendromu (Kortizol Yüksekliği) Nedenleri 

  • Dışarıdan tedavi amacıyla aşırı kortizol verilmesi
  • Böbrek üstü bezindeki bir tümör nedeniyle aşırı kortizol üretilmesi
  • Hipofiz bezindeki bir tümörün (adenomun) aşırı kortizol üretimini tetiklemesi (Cushing Hastalığı).
  • Bazı kanser türlerinin aşırı kortizol üretimini tetiklemesi
  • Diğer nedenler

Görüldüğü üzere Cushing Sendromu birçok nedene bağlı gelişen kronik kortizol yüksekliğini ifade eder. Biz yazımızın devamında hipofiz adenomuna bağlı kortizol yüksekliğini yani özel ismiyle Cushing Hastalığını anlatacağız.

Kortizol Nereden Salgılanır?

Hipofiz bezinden salgılanan ACTH (Adrenokortikotropik Hormon) böbrek üstü bezini uyararak, burada kortizolün üretilmesini sağlar. Kısacası kortizol, böbrek üstü bezinde üretilen ve hipofiz bezi tarafından kontrol edilen bir hormondur.

Hipofiz bezinde oluşan iyi huylu bazı tümörler (adenom) aşırı ACTH salgılarlar. Bu da böbrek üstü bezini uyararak buradan yüksek miktarda kortizol üretilmesini sağlar. Sonuçta Cushing Hastalığı ortaya çıkar.

Cushing Hastalığı Belirtileri

Uzun süre kortizol seviyelerinin yüksek olması, belirtilerin ortaya çıkmasına neden olur.

Obezite

Bel üstünde, karında görülen kilo artışına rağmen kol ve bacaklar incedir.

santral obezite

Bufalo Hörgücü

Boyun arka kısmında yağ dokusunun birikmesi sonucu oluşan görüntüdür. Görüntü itibarıyla bufalo hörgücüne benzetilir.

bufalo hörgücü

Aydede Yüzü

Kortizolün etkisiyle yuvarlak ve dolgun bir yüz hattı oluşur.

aydede yüzü

Diğer Cushing Hastalığı Belirtileri

  • Cildin kolay morarması ve ciltte koyulaşma
  • Karında stria denilen mor renkli çizgilerin oluşması
  • Yanaklarda kızrıklık
  • Yüz, boyun, göğüs, karın ve uyluklarda aşırı kıllanma
  • Ciltte aşırı sivilcelenme, akne
  • Halsizlik, yorgunluk ve kas güçsüzlüğü. Kişi merdiven çıkarken yorulur.
  • Kemik erimesi ve sırt ağrıları
  • Kadınlarda adet düzensizliği veya adet görememe
  • Cinsel istekte azalma
  • Depresyon
  • Duygusal değişiklikler, sinirlilik
  • Psikoz
  • Tansiyon yüksekliği
  • İnsülin direnci ve şeker hastalığı
  • Enfeksiyonlara karşı direncin azalması, enfeksiyonlara yatkınlık
  • Yaraların geç iyileşmesi
  • İdrarda kalsiyum atılımında artış ve bunun sonucunda böbrek taşı sıklığında artış
  • Potasyum düşüklüğü
  • Lenfosit denilen akyuvar türünde düşüş, granülositlerde artış

Hipofiz tümörünün bası etkisi: Hipofizdeki ACTH salgılayan tümörler genellikle küçüktür ve bası etkisi yaratmazlar. Ancak bazen tümörler büyüyebilir ve bası yaparak şu belirtilere neden olabilir.

  • Baş ağrısı
  • Görme alanı kaybı, görme bulanıklığı ve görme keskinliğinde azalma
  • Hipofiz yetmezliği

Cushing Hastalığı Tedavisi

Temel tedavi hipofiz bezindeki tümörün ameliyatla çıkarılmasıdır. Ameliyat sonrası geçiçi olarak kortizol düşüklüğü görülebilir. Bu süreçte kortizol ilaçları verilir. Ameliyat deneyimli bir cerrah tarafından yapılmalıdır. Ameliyatın başarısı tümörün yayılımı ve büyüklüğüne göre değişmektedir.

Tümörün küçülmesinde ve ACTH salgısının azaltılmasında kullanılan etkin bir ilaç tedavisi yoktur. Cushing hastalığı tedavisinde, ameliyat ile çıkarılamayan tümörler için radyasyon tedavisi verilebilmektedir. Bu tedavilerin hiçbirinin işe yaramadığı durumlarda böbrek üstü bezlerinin alınması gerekebilir.

Cushing Hastalığının teşhisinde belirtiler ile birlikte ACTH testi, kan ve tükürük kortizol seviyesi, 24 saatlik idrar kortizolü gibi bir dizi tetkik yapılır. Ayrıca hipofiz MR görüntülenmesi ile hipofiz bezindeki tümörün varlığı araştırılır. Bazı kişilerde adenom(tümör) küçük olduğundan MR ‘da görünmeyebilir. Tüm bu testler ile birlikte ayırt edici test olarak deksametazon supresyon testi yapılır. Deksametazon supresyon testi hem kortizol yüksekliği hem de Cushing Hastalığı tanısında kullanılan en önemli testtir. Deksametazon Supresyon Testi Nedir? Neden Yapılır? isimli yazımızda testin ayrıntılarını bulabilirsiniz.

Yorum Yap