Belirtiler

Çarpıntı Neden Olur?

çarpıntı nedenleri

Normal şartlarda kişi, kalbinin aktivitesini ve vurularını hissetmez. Kalp vurularının hissedilmesi çarpıntı olarak ifade edilir. Çoğu kişi bunu ifade ederken kalbinin teklediğini yada çok hızlı attığını söyler.

Çarpıntı çoğu zaman taşikardi ile aynı anlamda kullanılsa da bu terimlerin anlamları farklıdır. Taşikardi, kalbin olması gerekenden hızlı atması yani kalp hızının dakikada 100’ün üzerinde olması durumudur. Çarpıntıdan şikayet eden kişilerde en sık neden taşikardi olsa da her çarpıntıda kalbin yüksek hızda çalışması gerekmez. Örneğin normal kalp hızında gelişen ekstra kalp atımları çarpıntı olarak hissedilebilir.

Çarpıntı Nedenleri

Çarpıntı, bazen kalp hastalıklarına bağlı gelişirken bazen de kalp dışı nedenlere bağlı gelişir.

Kalp Dışı Nedenlere Bağlı Çarpıntı

Kalbin kendisinde bir sorun olmadığı halde, farklı nedenlerin tetiklemesiyle kalp çarpıntısının oluşmasıdır. En sık nedenleri:

  • Kaygı ve anksiyete bozuklukları: Kalp dışı çarpıntının en sık nedenlerinden birisidir. Kişinin psikolojik olarak kaygılı ve aşırı gergin olmasına bağlı gelişir. Bu kişilerin çekilen EKG’lerinde kalp hızı yüksek olsa(taşikardi) bile buna eşlik eden başka ritm problemi yoktur. Bazen de EKG’ler tamamen normal gelir. Psikojenik olan bu durumda asıl tedavi kaygı ve anksiyetenin giderilmesidir. Anksiyetenin tedavi edilmesi çarpıntının da ortadan kalkmasını sağlar. Ayrıca korku ve panik ataklar sırasında da çarpıntı görülebilir.
  • Aşırı fiziksel aktivite:  Sağlıklı kişilerde aşırı fiziksel aktiviteye kalbin verdiği olağan bir yanıttır. Örneğin tırmanma ve koşma esnasında kalp çarpıntısı hissedilebilir.
  • Kansızlık: Kan değerinin düşmesi kalp hızının artmasına (taşikardi) ve bunun da kalp çarpıntısı olarak hissedilmesine neden olur. Ayrıca bu duruma çabuk yorulma, halsizlik ve baş dönmesi gibi şikayetlerde eşlik edebilir.
  • Aşırı Kanama: Herhangi bir nedene bağlı gelişen(mide kanaması, yüksek miktarda burun kanaması, damar kesilerine bağlı ciddi kanamalar gibi) aşırı miktarda kanamaya, vücut kalp hızını arttırarak cevap verir. Bu kalp hızının artışı çarpıntı olarak hissedilir.
  • Zehirli Guatr: Hipertiroidi olarak bilinen bu durumda, tiroid bezinden fazla miktarda hormon kana salınır. Salınan bu hormonlar kalp hızını ve kasılmasını arttırarak çarpıntıya neden olur.
  • Kan Şekeri Düşüklüğü: Kan şekerinin düşmesine vücudun verdiği yanıt sonucunda kalp çarpıntısı gelişir.
  • Yüksek Ateş: Ateş kalp hızını arttırarak taşikardiye neden  olur. Bu taşikardi de çarpıntı şeklinde hissedilebilir. Bu konuda klasik bilgi şöyledir; vücut sıcaklığında 1 °C yükselme, kalp hızının dakikada 20 atım artmasına neden olur.
  • Kafein tüketimi: Yüksek miktarlarda kafein tüketimi çarpıntıya neden olabilir. Kahve, çay, enerji içecekleri, bazı asitli içecekler bu durumu tetikleyebilir.
  • Alkol, tütün kullanımı:  Alkol kullanımı ve tütün ürünlerinde bulunan nikotin kalp çarpıntısına neden olur.

Kalp Dışı Çarpıntının Diğer Nedenleri

  • Migren: Bazen, migren ataklarına şiddetli baş ağrısı ile birlikte kalp çarpıntısı da eşlik edebilir.
  • Feokromasitoma: Böbrek üstü bezinden kaynaklı bir tümördür. Bu tümörden salınan çeşitli maddeler ani tansiyon yüksekliğine, çarpıntıya, baş ağrısına ve terlemeye neden olur. Bu durum bazen ataklar şeklinde kendini gösterir.
  • İlaçlar: Birçok ilaç çarpıntıya neden olabilir. En basitinden grip ve soğuk algınlığı için verilen bazı ilaçlar(özellikle psödoefedrin içerenler) kalp çarpıntısı yapabilir. Bazı astım ilaçları, dijitaller(digoksin gibi), teofilin, bazı çarpıntı ilaçları, bazı antidepresanlar, bazı alerji ilaçları, kokain, metamfetamin gibi ilaçlar bunlardan bazıları.
  • Arteriovenöz fistüller: Atardamar ve toplardamarların direk bağlantılı olması yada ağızlaşması
  • Aşırı sıvı kaybı: Vücut sıvısının aşırı kaybına yani dehidratasyona neden olan durumlar(aşırı ishal gibi) kalp hızında artışa neden olur. Bu artış kalp çarpıntısı şeklinde hissedilebilir.
  • Anormal elektrolit seviyeleri: Özellikle sodyum, potasyum, kalsiyum ve magnezyum gibi elektrolitlerin kan değerlerindeki değişimler çarpıntıya ve kalp ritim bozukluklarına neden olabilir. Elektrolitlerdeki aşırı değişiklikler bazen ölümcül ritm problemlerine ve ani kalp durmasına neden olabilmektedir.
  • Oksijen düşüklüğü: Bazı akciğer hastalıklarında(KOAH ve astım gibi) kan ve dokulardaki oksijen miktarı düştüğünden kalp hızında artış(taşikardi) ve çarpıntı gelişir.
  • Ortostatik hipotansiyon: Kişinin yatarken oturur pozisyona geçmesi yada ayağa kalması sonucu, sistolik kan basıncında(büyük tansiyonda) en az 20 mm/Hg diyastolik kan basıncında(küçük tansiyonda) ise en az 10 mm/Hg düşüş olmasıdır.  Normalde ayağa kalkınca yer çekimine bağlı bacak damarlarına kanın inmesi sonucu kan basıncında düşme olabilir. Bu düşme yukarıda anlattığımız gibi belli sınırların üstünde olursa kişide şikayetler başlar. Tipik olarak kişi ayağa kalktıktan sonra gelişen baş dönmesi, göz kararması, çarpıntı ve bazen baygınlık olur.

Kalp Hastalıklarına Bağlı Çarpıntı Nedenleri

Basit ve tedavi gerektirmeyen ekstra atımlardan hayatı tehdit eden ciddi kalp rahatsızlıklarına kadar birçok neden kalp çarpıntısına neden olabilir. Kalbe bağlı en sık nedenle;

  • Tansiyon yüksekliği: Yüksek tansiyon kalbin yükünü arttırır ve kalp kasının daha güçlü kasılmasına neden olur. Bu durum bazı kişilerde kalp atımlarının hissedilmesine ve çarpıntıya neden olmaktadır.
  • Ritim bozuklukları: Basit ritim bozukluklarından hayatı tehdit eden ciddi bozuklara kadar birçok türü vardır. En sık görülenler;
    1. Erken atrial veya ventrüküler atımlar. Bunlar altta kalp hastalığı olmayan hastalarda da kendiliğinden gelişebilir.
    2. Atrial fibrilasyon veya flutter
    3. Ventriküler taşikardi
    4. Paroksismal supraventriküler taşikardi
    5. Dal blokları
  • Daha nadir görülen yapısal kalp ritim bozuklukları; Brugada ve Wolff Parkinson White sendromu gibi
  • Kalp damar hastalıkları: Kalp damarlarındaki tıkanıklıklar ve daralmalar çarpıntıya neden olabilir. Bu durum bazen fiziksel aktivite ile tetiklenirken bazende istirahat halinde gelişebilir. Kalp krizinde göğüs ağrısı ile birlikte çarpıntı da görülebilir.
  • Kalp yetmezliği
  • Kalp kası hastalıkları
  • Kalp kası veya kalp zarı iltihabı: Endokardit, myokardit ve perikardit çarpıntıya ve bazı ritim bozukluklarına neden olabilir.
  • Kalp hızının yavaşlaması: Bu durum çelişikili görünse de kalp hızının yavaşlaması kişinin kalp atımlarını hissetmesine neden olabilir. Bradikardi denilen bu durum, kalp çarpıntısı şeklinde ifade edebilirler.
  • Kalp romatizması yani akut romatizmal ateş
  • Kalp kapak hastalıkları ve kalp kapağının değişmesi: Kalp kapak hastalıkları çeşitli mekanizmalar ile çarpıntıya neden olurlar. Ayrıca kalp kapağının değişmesi ve yapay kapak takılması sonucu bu kapakların açılıp kapanması kişide çarpıntı olarak hissedilebilir.
  • Doğumsal kalp hastalıkları: Kalbin normal işleyişini etkileyen doğumsal kalp hastalıklarında kalp çarpıntısı görülebilir.
  • Kalp pili
  • Aort anevrizması yani aort damarındaki genişleme.

Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar

Kalp çarpıntısına aşağıdaki belirtilerin eşlik etmesi durumda acil tıbbi yardım almanız gerekmektedir.

  • Göğüs ağrısı, göğüste sıkışma ve yanma
  • Nefes darlığı
  • Baş dönmesi
  • Bayılma

Bu belirtilerin varlığında acil tıbbi yardım almanız gerekmektedir.

Ayrıca bilindik bir kalp hastalığınız varsa, çarpıntı sıklığı ve şiddeti artıyorsa bu durumu dikkate alarak bir doktora başvurmalısınız.

 Gebelik döneminde çarpıntı riski artmaktadır. Bunun sebebi olarak değişen hormon dengeleri ve artmış damar içi sıvı hacmi gösterilmektedir. Çarpıntı gebelerde dikkate alınmalıdır. Ayrıca menstural ve menapoz öncesi dönemlerde gelişen hormonal değişiklikler çarpıntıyı tetikleyebilir.

Sağlıklı kişilerde de fiziksel aktivite ile taşikardi ve çarpıntı gelişebilir. Bu durumda kalp hızının artması dışında herhangi bir EKG bozukluğu beklenmez. Bazı durumlarda ise çarpıntı ciddi kalp damar hastalıklarının ilk belirtisi olabilir. Örneğin daha önce çarpıntının olmadığı hafif eforlu işlerde çarpıntının olması, çarpıntının şiddetinin artması, çarpıntıya göğüste sıkışma ve yanmanın eşlik etmesi gibi durumlar bunlardan birkaçıdır.

Çarpıntı Nasıl Anlaşılır ve Tanısı Nasıl Konulur?

Kalp çarpıntısı ile hastaneye başvuran kişilerde hasta öyküsü ve doktor muayenesi dışında bazı tetkiklere başvurulur.

EKG: Kalp grafisi olarak adlandırılan EKG kalp çarpıntısı ile başvuran herkese çekilmektedir. Bazı çarpıntı nedenleri ve ritim problemleri EKG’de tespit edilse de bazı durumlarda tamamen normal olabilir. Çarpıntı anı çoğu zaman kısa sürdüğü için anlık çekilen EKG normal olabilir. EKG’nin normal olması kişide çarpıntı ve ritim bozukluğu olmadığı anlamına gelmez. EKG istirahat veya efor esnasında çekilebilir.

Kan tahlilleri: Çarpıntıya neden olabilecek bir dizi hastalığı dışlamak ve tanı koymak için istenir. Örneğin tiroid hormonları, kan seviyeleri, elektrolit seviyelerine bakılarak kalp çarpıntısına neden olabilecek durumlar araştırılır.

Ekokardiyografi: Kalbin ultrason cihazı ile incelenmesi anlamına gelir. Ses dalgalarının kullanıldığı bu yöntem kalbin yapısı ve fonksiyonları hakkında bilgi verir. Örneğin kalbin ve kapaklarının durumuna, kalbin çalışma oranına, kalbin pompalama fonksiyonlarına bakılabilir. Çarpıntıya neden olabilecek durumlar araştırılır.

Holter: Holter bazı ritim bozukuluklarının tespit edilmesi amacıyla yapılan ve kişinin kalp ritmini kaydeden bir cihazdır. Çarpıntı nedeni bulunamayan veya çarpıntıları anlık vurup geçen kişilerde kullanılır. Holter genellikle 24-72 saat boyunca kalp ritimlerini kaydeder. Bu kayıt doktor tarafından yorumlanır.

Olay Kaydedici: Çarpıntı şikayeti daha seyrek olan kişilerde holter tanı koymaya yetmeyebilir.  Örneğin haftada bir çarpıntısı olan birinde holter süresince(24-72 saat) çarpıntı gelişmeyebilir. Böyle durumlarda olay kaydedici (event recorder) denilen cihaz kullanılır. Bu cihaz 2-3 hafta kişide takılı kalabilir. Çarpıntı anında cihazdaki düğmeye basılarak kayıt alınması sağlanır. Daha uzun aralıklarla gelişen çarpıntıların tanısını koymada kullanılır.

Kalp Çarpıntısının Komplikasyonları

Kalp kaynaklı çarpıntılarda aşağıdaki ciddi yan etkiler görülebilir.

  1. Bayılma
  2. Kalp yetmezliği
  3. İnme: Atrial fibrilasyon isimli ritim bozukluğunda, kalpte pıhtı oluşabilir ve bu pıhtının beyne atılması ile felç gelişebilir. Felç riskinin artmış olduğu bu ritim bozukluğunda kişiye kan sulandırıcı tedavi verilir.
  4. Kalp durması ve ani ölüm: Kalp krizi, Brugada sendromu gibi…

Kalp dışı nedenlere bağlı çarpıntılarda (elektrolit bozuklukları hariç) ise genellikle ciddi yan etkiler beklenmez.

Yorum Yap

error: Kopyalamak yasak! İçeriği çalan hırsızlara karşı ufak bir önlem. Anlayışınız için teşekkürler.