Burun Kanaması Nedenleri Nelerdir ve Nasıl Durdurulur?

burun kanaması nedenleri

Burun kanaması (epistaksis) toplumda oldukça sık karşılaşılan ve herkesin hayatı boyunca birkaç kez yaşadığı bir durumdur. Çoğu zaman basit müdahaleler ile durdurulabilen bu kanama, bazen durdurulamaz ve kişinin acil servise başvurmasına neden olur. İnsanlarda telaşa neden olabilen kanamalar genellikle yaz aylarında daha sık görülür.

Kanamanın olduğu yer itibarıyla ön ve arka burun kanaması olarak ikiye ayrılır.

Ön burun kanamaları: En sık görülen burun kanamasıdır. Kisselbach Pleksusu(Little Bölgesi) adı verilen kan damarlarından oldukça zengin bir bölgeden kaynaklanır. Burası burun septumunda (burun delikleri arasındaki kıkırdakta) yer alan ve burnun hemen girişinde bulunan yoğun kan damarları içeren bir bölgedir.

Tüm burun kanamalarının %90’ı buradan kaynaklanmaktadır. Genellikle basit müdahaleler ile durdurulabilen bu kanamalar erişkin ve çocuklarda sık görülür.

burun kanaması

kisselbach pleksusu

Arka Burun Kanamaları: Yaşlılarda daha sık görülen bu kanama burnun arkasından, geniz bölgesine yakın kısımlarından gerçekleşir ve durdurulması zordur. Genellikle hastane koşullarında müdahale etmek gerekir. Bu kanamalarda ön burun tamponları işe yaramayabilir.

Burun Kanaması Nedenleri

  • Travmalar ve darbeler: Burun kanamasının en sık nedenidir. Bazen burunda kırık ve çatlağa neden olabilecek derecede ciddi darbelerle, bazen de ufak çarpmalarla gelişir.
  • Burun veya sinüs enfeksiyonları (sinüzit veya nezle gibi)
  • Alerjik nezle
  • Kuru hava
  • Aşırı sıcak
  • Buruna yabancı cisim sokulması. Çocuklarda sık karşılaşılan bir durumdur.
  • Burunla oynama alışkanlığı: Özellikle hassas burun damarları olan çocuklarda kanama yapabilir.
  • Yüksek tansiyon: Durdurulması zor ve tekrarlayan kanamalar yapabilir.
  • Kan sulandırıcı ilaçların kullanılması (aspirin gibi) kanamanın durmasını zorlaştırır.
  • Burun ameliyatları
  • Alkol, kokain kullanımı
  • Kanama veya pıhtılaşma bozuklukları (hemofili, trombosit düşüklüğü gibi)
  • Septum deviasyonu: Burun delikleri arasındaki septumun sağa veya sola kaymış olması
  • Bazı burun damlalarının uzun süreli kullanımı
  • Kronik karaciğer hastalıkları veya siroza bağlı gelişen kanama bozuklukları
  • Tümörler: Az görülseler de burun kanması yapabilirler.

Çocuklarda Burun Kanaması

Çocuklarda gelişen burun kanamaları ailelerde ciddi telaşa neden olsalar da çoğu zaman altında basit nedenler yatmaktadır (erişkinde olduğu gibi ). Genellikle 2-10 yaş arasında gelişmektedir.

Bebeklerde burun kanaması beklenen bir durum olmadığından mutlaka bir doktor tarafından değerlendirilmelidir.

2-10 yaş arası çocuklarda en sık burun kanaması sebepleri:

  • Ufak travmalar,
  • Burunla oynama alışkanlığı,
  • Nezle,
  • Buruna yabancı cisim sokulması,
  • Çok sıcak ve kuru hava

Çocuklarda daha az görülen burun kanaması sebepleri:

  • Lösemi,
  • Burun damar anomalileri,
  • Pıhtılaşma bozuklukları,
  • Burun tümörleri

Az görülen nedenler daha ciddi ve korkulan hastalıklardır. Bu nedenle çocuklarda tekrarlayan inatçı burun kanamaları, durdurulması zor kanamalar dikkate alınmalıdır.

Çocukların burun kanamaları erişkinlere göre daha kolay durmaktadır. Hem çocuklarda hem de erişkinde yapabileceğiniz bu yöntemler oldukça güvenlidir.

Burun Kanaması Nasıl Durdurulur?

  • Sakin kalmak: Bu gibi durumlarda panik yapmak tansiyonunuzun yükselmesine ve kanamanın artmasına sebep olabilir.
  • Dik pozisyonda veya hafif öne eğilir pozisyonda durunuz.
  • Başınızı arkaya doğru eğmeyiniz. Başınızı arkaya doğru eğmek kan yutmanıza, mide bulantısı, öğürme ve öksürüğe neden olur ve kanamanın durmasını engeller.
  • Burun kanatlarının işaret ve baş parmakları arasına alarak en az beş dakika boyunca baskı yaparak bekleyiniz. Bunu yaparken dik veya hafif öne eğik pozisyonunuzu koruyunuz. Ayakta durmayınız sakin bir şekilde oturunuz.
  • Burun kemerine aralıklı hafif buz uygulaması yapabilirsiniz. Buzu direk burnunuza koymak soğuk zedelenmesi yapabilir. Bundan dolayı mutlaka bir beze veya havluya sarılı şekilde uygulayınız.
  • Tamamen düz şekilde yatmayınız. Bu basıncı arttırarak kanamanın durmasını geciktirebilir.  Kafanız kalp seviyesinin üzerinde tutmalısınız.
  • Kanama durana kadar baskıyı ve pozisyonunuzu koruyunuz.

Basit burun kanamalarının çoğu bu yöntemle durmaktadır. Eğer denemelere rağmen kanamanız durmuyorsa lütfen en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz veya 112 Acil Sağlık Hizmetlerinden yardım alınız.

Burun Kanaması Durduktan Sonra Ne Yapılmalı?

Burun kanaması nasıl önlenir:

  • Tansiyon hastasıysanız mutlaka tansiyonunuzu ölçtürün, yüksekse doktorunuza başvurun.
  • Sakin bir odada 30 ile 45 derece arası bir pozisyonda dinlenin. Tam yatay pozisyonda yatmayın, başınız kalp seviyesinin yukarısında olmalı.
  • Burnunuzun içine hiçbir şey sokmayın.
  • Ağır kaldırmak gibi zorlanacağınız ve kan basıncınızı arttıracak durumlardan sakının.
  • 24 saat boyunca çok sıcak şeyler içmeyin.
  • Burnunuzu temizlemeye veya burnunuza müdahale etmeye çalışmayın. Bu durmuş kanamayı tekrar başlatabilir.
  • Sigara içmek burunu kurutup tahriş edeceğinden kanamanın tekrarlamasına neden olacaktır.

Hangi Durumlarda Doktora Başvurmalıyım

  • Burun kanaması durmuyorsa,
  • 10-15 dakikalık baskıya rağmen kanamanız devam ediyorsa,
  • Tansiyonunuz yüksekse,
  • Kanamanız yeni başlamasına rağmen çok hızlı ve fazla oluyorsa,
  • Kanamanız düşme gibi bir travma sonrası geliştiyse,
  • Kendinizi iyi hissetmiyorsanız, baş dönmesi, terleme, baygınlık gibi kanamaya eşlik eden şikayetiniz varsa,
  • Dik veya hafif öne eğik durmanıza rağmen kanamanız burunun önünden ziyade arkasına doğru oluyorsa,

Yukarıdaki durumlardan biri veya birkaçı varsa acil tıbbi müdahale gerekebilir, lütfen acil servise başvurunuz.

  • Burun kanamanız sık sık tekrarlıyorsa,
  • Yeni başladığınız bir ilaç sonrası başladıysa,
  • Vücutta morluklar eşlik ediyorsa,
  • İdrar kanamanız veya dışkıda kanamanız varsa,
  • Kanama bozukluğu yapabilecek bir durumunuz varsa, (Örn: kronik karaciğer, böbrek rahatsızlığı, kemoterapi öyküsü gibi…)
  • Bilindik bir kan hastalığınız varsa (lösemi, hemofili, diğer pıhtılaşma bozuklukları),

Yukarıdaki durumlar varsa lütfen bir kulak burun boğaz doktoruna başvurunuz.

Şiddetli ve uzun süren kanamalar tansiyon düşüklüğüne ve bayılmaya neden olabilir.

Burun Kanaması Tedavisi

Burun kanaması tedavisinde birden fazla seçenek vardır. Bu seçenekler basit tampondan cerrahi müdahaleye kadar değişir. Tedaviye basitten başlamalı ve daha girişimsel olanlar sona bırakılmalıdır. Burun kanamaları genellikle cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyulmadan durdurulur.

Burun kanamasında ön (anterior) veya arka (posterior) tampon uygulaması

Basit yöntemlerle kanaması durmayan kişiye ilk yapılan işlemdir. Ön tampon uygulaması çoğu kişide yeterli olurken, arkaya doğru olan kanamalarda  yetersiz kalır. Arkaya doğru olan kanamalarda ise arka tampon yapılmaktadır. Bu tamponlar genellikle 48 saat sonra çıkarılır.

Burun Damarlarını Yakma (koterizasyon)

Tampon uygulaması ile burun kanamaları genellikle durmaktadır. Çok az kişide tüm girişimlere rağmen kanama devam eder ve yakma (koterizasyon) işlemi yapılır. Bu işlemde kimyasal (gümüş sitrat) veya elektriksel yolla kanayan damar yakılır ve  kanama durdurulur.

Ayrıca durmayan kanamalarda kanayan damarın kapatılması (arteryel embolizasyon) veya başka cerrahi seçenekler bulunmaktadır.

Burun kanaması beyinden gelebilir mi?

Burun kanaması ciddi travmalar dışında beyinden gelemez. Durup dururken gelişen kanamaların yada ufak çarpmalar ile gelişen kanamaların beyin ile alakası yoktur.

Burun kanamasında kafayı arkaya verirsek beyne kan gider mi?

Burun kanamasında başı arkaya vermekle beyne kan dolmaz. Başı arkaya vermek kanın mideye en kötü ihtimalle akciğere gitmesine neden olur ve yapılmamalıdır.