Beta 2 Mikroglobulin Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Neden Olur?

beta 2 mikroglobulin

Beta 2 mikroglobulin, bütün çekirdekli hücrelerin yüzeyinde bulunan bir proteindir. İdrar ve BOS (beyin omurilik sıvısı) başta olmak üzere  bütün vücut sıvılarda bulunur. Özellikle bazı kanserlerin teşhis ve takibinde önemli bir belirteçtir.

Çekirdekli hücrelerin zarında yer alan bu protein, düşük moleküler ağırlıkta olup böbrekten süzülür. Süzülen bu proteinin yaklaşık %99’u geri emilirken yalnızca %1’i idrarla atılır. Bu özelliğinden dolayı böbrek fonksiyon bozukluklarının (tübüler disfonksiyon) değerlendirilmesinde kullanılır.

Beta 2 mikroglobulin normal değerleri*;

  • Kan tahlilinde (serumda) Erkeklerde 0.60 – 2.28 mg/dL, kadınlarda 0.60 – 2.45 mg/dL
  • İdrarda 0 – 300 ug/L
  • Beyin omurilik sıvısında 2.4 mg/L

*Referans aralıkları laboratuvara göre farklılık gösterebilir.

Beta 2 mikroglobulin testi neden yapılır?

  • Multiple myelom hastalığının seyrini belirlemede (prognozda) ve evrelemesinde kullanılır.  Ayrıca bazı lösemi ve lenfoma (lenf kanseri) tiplerinde  de bu testin yüksekliği hastalığın seyri hakkında bilgi verir.
  • Böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmede (tübüler fonksiyonları) kullanılabilir.

Beta 2 Mikroglobulin Yüksekliği

Böbrek Yetmezliği ve Diyaliz: İleri evre (son dönem) böbrek yetmezliği olan kişilerde beta 2 mikroglobulin seviyeleri yükselir.  Diyalize giren kişilerin eklemlerinde, tendonlarda (lif) bu protein birikir ve çeşitli belirtilere neden olabilir. Buna diyaliz ilişkili amiloidoz denilmektedir. Bu duruma en güzel örnek, el bileğindeki liflerde birikim sonucu ortaya çıkan sinir sıkışmasıdır. Karpal tünel sendromu denilen bu durum elde uyuşukluk, karıncalanma ve el bileğinde ağrı şeklinde kendini gösterir.

Böbrek nakli olan kişilerde beta 2 mikroglobulin seviyeleri normaldir. Nakil edilen böbreğin vücut tarafından red edildiği (greft rejeksiyonu) durumlarda ise bu proteinin seviyeleri yükselir.

Böbrekte süzülen maddelerin geri emiliminin bozulduğu hastalıklarda (tübüler fonksiyon bozukluğu), idrardaki beta 2 mikroglobulin seviyesi yüselir.

HIV – AIDS: HIV bağışıklık sistemindeki hücrelere yerleşerek zaman içerisinde bağışıklık sistemini çökertmektedir.  Bunu temel olarak CD4+ T lenfositleri adı verilen savunma sistemi hücrelerinin sayısını azaltarak yapar. HIV enfekte kişilerde beta 2 mikroglobulin yüksekliği görülür. Bu yükseklik ne kadar fazla ise savunma hücrelerinin sayısı da o kadar düşmüştür. Yani AIDS ilerledikçe bu proteinin seviyesi de yükselir.

Kanserler: Bazı lenf kanserlerinde (hodgking lenfoma) , bazı lösemilerde (KLL) ve multiple myelom gibi plazma hücre kanserlerinde yükselir. Bu proteinin seviyesi hastalığın gidişatı (prognoz) hakkında bilgi verir. Yani kan seviyeleri ne kadar yüksekse hastalık o kadar ilerlemiştir. Ayrıca multiple myelom evrelemesinde de kullanılır.

Hepatoma (karaciğer kanseri türü), akciğer kanseri ve meme kanserinde de yükseklik görülebilir.

Nörolojik Hastalıklar: BOS (beyin omurilik sıvısı) seviyelerinin yükselmesi bazı hastalıklar için anlamlı olabilir. Lösemi veya lenf kanserinin beyin zarlarına yayıldığı durumlarda, behçet hastalığının beyni tuttuğu durumlarda, MS (multiple skleroz) hastalığında, sarkoidozda ve AIDS demas kompleksinde yükselir.

Beta 2 Mikroglobulin Yüksekliği Yapan Diğer Nedenler

  • Romatizmal hastalıklar (ankilozan spondilit)
  • Bazı antibiyotik zehirlenmeleri (aminoglikozid toksitesi)
  • Otoimmün hastalıklar
  • Crohn hastalığı
  • Hepatit
  • Hipertiroidizm
  • İltihabi durumlar
  • Civa zehirlenmesi ve diğer ağır metal zehirlenmeleri
  • Lupus hastalığı, damar iltihabı olarak bilinen vaskülitler
  • Bazı virüs enfeksiyonları (HIV,CMV gibi)
  • Özellikle böbrek nakli olan kişilerde organın reddedilmesi(greft rejeksiyonu) durumunda beta 2 mikroglobulin seviyeleri yükselir. Nakilli kişilerin takibinde bu testin yükselmesi anlamlı olabilir.

Azaldığı Durumlar

Böbrekten süzülen proteinlerin geri emilemediği hastalıklarda (tübüler fonksiyon bozuklukları) kandaki değer azalırken idrarda artış olur.

Beta 2 mikroglobulin tanı testinden daha çok bir takip testidir. Yani tek başına yüksek olması bir hastalığı göstermez. Ancak yukarıda da bahsettiğimiz kanserlerde bu proteinin yüksekliği hastalığın ne kadar ilerlediği ve gidişatı hakkında bilgi verir.

Referanslar

https://emedicine.medscape.com/article/2086864-overview#showall

Wallach’ın Tanıda Laboratuvar Testlerinin Yorumlanması 9.Baskı Sayfa:69

Yorum Yap