Apandisit Neden Olur? Belirtileri Nelerdir?

apandisit

Apandis veya apendiks olarak bilinen organın iltihaplanmasına apandisit denir. Bebeklerde nadir görülen bu duruma en sık ergenlik döneminde ve yirmili yaşlarda rastlanır. Toplumda görülme sıklığı ortalama %7-10 arasında değişmektedir.

Apandis Nedir, Nerede Bulunur?

Apandis (apendiks) karnın sağ alt kadranında bulunan bir organdır. Kalın bağırsağın başlangıcı olan bölgeden (çekum) çıkan kör bir bağırsak yapısıdır.  Yani bir tarafı kalın bağırsağa açılırken diğer tarafı kapalıdır. Yaklaşık 8-10 cm uzunluğunda olan bu organ nadir olarak (karın organlarının ters yerleştiği kişilerde) sol alt kadranda da bulunabilir.

apandis nerede

Apandis (apendiks) ne işe yarar?

Apandisin görevi hala tartışmalı bir konudur. Genel olarak insanın beslenme alışkanlığı sonucunda, zamanla körelmiş bir organ olarak görülmektedir. Daha önce bir işlevi olmadığı söylenen bu organın, bağışıklık sisteminin bir parçası olduğu son yıllarda anlaşılmıştır.

Bazı hayvanlarda apandis aktif olarak sindirimde yer almaktadır. Örneğin zehirli okaliptus yaprağı ile beslenen koalalarda apandis oldukça uzun ve sindirimde görevli bir organdır.

Apandisit Neden Olur?

Daha doğru şekilde sormak gerekirse;  apandis (apendiks) adı verilen yapı neden iltihaplanır?

Tıkanıklık: Apandis ‘kör bağırsak’ olarak da adlandırılan içi boş bir organdır. Bir ucu kör sonlandığı için bağırsağa tek yolla bağlanmaktadır. Bu yolun çeşitli nedenlerle tıkanması sonucu apandis şişer, bakteriler ürer, iltihaplanır ve apandisit oluşur.  Tıkanıklığa neden olabilecek şeyler; meyve çekirdeği gibi sert cisimler, sertleşmiş barsak içeriği (fekalit), bazı barsak parazitleri ve mikroorganizmalardır.

Lenfoid hiperplazi: Crohn, ülseratif kolit gibi iltihabi bağırsak hastalıklarına bağlı lenf dokusunda büyüme gelişebilir. Bu da apandistte tıkanıklığa neden olabilir.

Travma: Nadir de olsa karın travmaları sonrası apandisitin gelişebileceği bildirilmiştir.

Tümörler: Apandiste tıkanıklık yaparak apandisite neden olabilirler.

Enfeksiyonlar

Ayrıca kolonoskopi işlemi sonrası nadir de olsa apandisit gelişebilir.

Apandisit Belirtileri Nelerdir?

  • Karın ağrısı:  Göbek çevresinde başlayıp zamanla sağ alt kadrana doğru kayan ve buraya yerleşen bir ağrı apandisit için tipiktir. Ancak bu tip ağrı her apandisitte görülmeyebilir. Genellikle ağrı hareketle, öksürmekle ve zıpalamakla şiddetlenir. Ağrı çoğunlukla süreklilik arz eder. Yani geçmeyen bir karakterdedir.
  • İştahsızlık sık görülür
  • Bulantı ve kusma: Bulantı ön plandadır.
  • Ateş
  • Bazen ishal veya kabızlık eşlik edebilir.
  • Bazı hastalarda idrarda yanma ve kanama eşlik edebilir. Bu belirti apandisite özgü değildir ancak apandisitte de görülebilir.
Gebelerde gebelik haftası ilerledikçe apandis (apendiks) de yukarı doğru itilir. Bundan dolayı hamile kadınlarda apandisit ağrısı daha yukarıda (sağ yan, orta veya üst kadrana doğru) hissedebilir.

Apandisitte genellikle ilerleyerek devam eden ve geçmeyen bir ağrı bulunur. Kramp tarzında arada vurup geçen ağrı pek beklenmez.

Apandisit Nasıl Anlaşılır ve Teşhisi Nasıl Konulur?

Apandisitin teşhisini koymada yukarıdaki belirtilerin olması oldukça önemlidir. Bu şikayetlerin yanında doktor muayenesi en az belirtiler kadar önem kazanmaktadır. Doktor muayenesinde apandisitten şüphelenirse bazı tetkikler istenebilir.

  • Kan Tahlilleri: Kan tahlillerinde lökosit adı verilen akyuvarların sayısı artar ve CRP yüksekliği görülebilir. Bu artışlar iltihabi bir durumun geliştiğini düşündürür. Apandisitte (apendiks iltihabı) genellikle bu değerlerin yükselir.
  • İdrar Tahlili: Apandisiti diğer hastalıklardan ayırt etmek için istenmektedir. Böbrek taşlarını ayırt etmek veya idrar yolları sorunlarını görebilmek için istenir. Apandisit olan birisinde hafif şekilde idrarda kanama görülebilir.
  • Röntgen: Bazı hastalıkların dışlanmasında yardımcı olabilir.
  • Ultrason (USG): Apandisitin tanısında kullanılan önemli bir görüntüleme yöntemidir. Şişmiş ve iltihaplanmış apendeksi direkt gösterebilir ve teşhis koydurabilir. Radyasyon yaymaması bir avantaj olsa da aşırı barsak gazı olanlarda ve apendiksin arka tarafa yerleştiği durumlarında yetersiz kalır.
  • Tomografi: Apandisitin tanısını koymada oldukça duyarlı bir yöntemdir. Genellikle damardan ilaç (kontrast madde) verilerek çekilmesi gerektiğinden radyasyon maruziyeti ve yan etki riski dezavantajıdır.
  • MR: Apandisitte rutin kullanılmaz ancak bazı durumlarda tanıda kullanılabilecek bir yöntemdir.

Yapılan tüm görüntülemelere (ultrason, tomografi gibi) normal çıksa bile düşük oranda kişide apandisit çıkabilir. Bundan dolayı doktor yüksek oranda şüphelenirse kişiyi yatırarak takip eder.

Apandisit Hangi Hastalıklar İle Karışabilir?

Şu hastalıklar da apandisite benzer yakınmalara neden olabilir;

  • Crohn hastalığı
  • Böbrek taşı düşürme
  • İdrar yolları iltihabı
  • Dış gebelik
  • Kadınlarda yumurtalık kistlerinin patlaması
  • Miyom
  • Karın içi abseler
  • Kas dokusundaki abseler ve kas içi kanamalar
  • Lenf bezi iltihabı
  • Kolon kanseri
  • Apandanjit
  • Divertikülit
  • FMF hastalığı (Ailevi Akdeniz Ateşi)
  • Barsakları besleyen damarlarda tıkanıklık olması (mezenter iskemi)

Apandisit Tedavisi

Kişinin ameliyat olmasında bir engel yoksa ameliyat edilir. İltihaplı olan apandis çıkarılır. Günümüzde kapalı ameliyatlar (laparaskopi) daha çok tercih edilir. Kapalı ameliyatlar daha uzun sürer ancak bu yöntemle kişiler daha hızlı iyileşir. Yani hastanede daha az kalır ve daha erken işe dönebilirler. Bazı durumlarda kapalı ameliyatlar açığa çevrilebilir.

Ameliyatsız tedavi mümkün mü?

Ameliyatsız, damardan antibiyotik ile apandisit tedavisi daha önce denenmiştir. Bu durumda apandisitin patlaması, abse oluşması, yapışıklık gelişmesi gibi komplikasyonlar gelişebilmektedir. Antibiyotik ile tedavi edilen kişilerin bir kısmında olay tekrarlamış ve ameliyat gerekmiştir. Tüm bu nedenlerden dolayı kişinin ameliyatına engel durum yoksa ameliyat edilir.

Kişiye hem ameliyat öncesi hem de ameliyat sonrası antibiyotik tedavisi verilmektedir.

Apandisitten korunmak mümkün mü?

Apendisitten korunmak için bilinen bir yöntem yoktur. Ancak risk azaltılabilir. Yapılan çalışmalarda lifli gıdalar ile beslenenlerde görülme oranının daha düşük olduğu bildirilmiştir.

Apandisitte Gelişebilecek İstenmeyen Durumlar (Komplikasyon)

Apandisite bağlı gelişebilecek istenmeyen durumlar şunlardır:

  • Apandisitin patlaması: Apandisitin patlaması durumunda iltihap karına yayılabilir ve durumu ağırlaştırabilir.
  • Karın zarının yaygın iltihabı gelişebilir. Kişideki ağrı bütün karna yayılır ve şiddetlenir.
  • Ameliyat yarasının enfeksiyon kapması
  • Barsakta yapışıklık gelişmesi
  • Apse oluşması
  • Kan zehirlenmesi (sepsis)
  • Ameliyat bölgesinde yarada açılma görülebilir. Erken dönemde ağır kaldıranlarda veya karın içi basıncı arttıracak herhangi bir harekette gelişebilir.
  • Plastrone apandisit: Apandisitin patlaması sonrası, çevre dokunun bu bölgeyi sararak sert bir kitle oluşturmasıdır. Bu durumda bir süre antibiyotik tedavisi verilir. Belli bir süre sonrasında kişi ameliyat edilir.

Apandisit geciktirildiği taktirde hayati risk oluşturan acil bir durumdur. Bundan dolayı şüpheniz varsa mutlaka doktora başvurmalısınız.

Yorum Yap