Hastalıklar

Apandisit Neden Olur? Belirtileri Nelerdir?

apandisit

Apandis veya apendiks olarak bilinen organın iltihaplanmasına apandisit denir. Bebeklerde nadir görülen bu duruma en sık ergenlik döneminde ve yirmili yaşlarda rastlanır. Toplumda görülme sıklığı ortalama %7-10 arasında değişmektedir.

Apandis Nedir ve Nerede Bulunur?

Apandis (apendiks) karnın sağ alt kadranında bulunan bir organdır. Kalın bağırsağın başlangıcı olan bölgeden (çekum) çıkan kör bir bağırsak yapısıdır.  Yani bir tarafı kalın bağırsağa açılırken diğer tarafı kapalıdır. Yaklaşık 8-10 cm uzunluğunda olan bu organ nadir olarak (karın organlarının ters yerleştiği kişilerde) sol alt kadranda da bulunabilir.

apandis nerede

Apandis (apendiks) ne işe yarar?

Apandisin görevi hala tartışmalı bir konudur. Genel olarak insanın beslenme alışkanlığı sonucunda, zamanla körelmiş bir organ olarak görülmektedir. Daha önce bir işlevi olmadığı söylenen bu organın, bağışıklık sisteminin bir parçası olduğu son yıllarda anlaşılmıştır.

Bazı hayvanlarda apandis aktif olarak sindirimde yer almaktadır. Örneğin zehirli okaliptus yaprağı ile beslenen koalalarda apandis oldukça uzun ve sindirimde görevli bir organdır.

Apandisit Neden Olur?

Daha doğru şekilde sormak gerekirse:  Apandis (apendiks) adı verilen yapı neden iltihaplanır?

Tıkanıklık: Apandis ‘kör bağırsak’ olarak da adlandırılan içi boş bir organdır. Bir ucu kör sonlandığı için bağırsağa tek yolla bağlanmaktadır. Bu yolun çeşitli nedenlerle tıkanması sonucu apandis şişer, bakteriler ürer, iltihaplanır ve apandisit oluşur.  Tıkanıklığa neden olabilecek şeyler; meyve çekirdeği gibi sert cisimler, sertleşmiş barsak içeriği (fekalit), bazı barsak parazitleri ve mikroorganizmalardır.

Lenfoid hiperplazi: Crohn, ülseratif kolit gibi iltihabi bağırsak hastalıklarına bağlı lenf dokusunda büyüme gelişebilir. Bu da apandistte tıkanıklığa neden olabilir.

Travma: Nadir de olsa karın travmaları sonrası apandisitin gelişebileceği bildirilmiştir.

Tümörler: Apandiste tıkanıklık yaparak iltihaplanmasına neden olabilirler.

Enfeksiyonlar: Ayrıca kolonoskopi işlemi sonrası nadir de olsa apandisit gelişebilir.

Apandisit Belirtileri Nelerdir?

  • Karın ağrısı:  Göbek çevresinde başlayıp zamanla sağ alta doğru kayan ve buraya yerleşen bir ağrı apandisit için tipiktir. Ancak bu tip ağrı her zaman görülmeyebilir. Genellikle ağrı hareketle, öksürmekle ve zıpalamakla şiddetlenir. Ağrı çoğunlukla süreklilik arz eder. Yani geçmeyen bir karakterdedir.
  • İştahsızlık sık görülür
  • Bulantı ve kusma: Bulantı ön plandadır.
  • Ateş
  • Bazen ishal veya kabızlık eşlik edebilir.
  • Bazı hastalarda idrarda yanma ve kanama eşlik edebilir. Bu belirti apandisite özgü değildir.

Gebelerde gebelik haftası ilerledikçe apandis (apendiks) de yukarı doğru itilir. Bundan dolayı hamile kadınlarda apandisit ağrısı daha yukarıda (karnın sağ yan, orta veya üst tarafına doğru) hissedebilir.

Ağrı genellikle ilerleyerek devam eder ve geçmez. Kramp tarzında arada vurup geçen ağrılar pek beklenmez.

Apandisit Nasıl Anlaşılır – Teşhis

Teşhis koymada yukarıdaki belirtilerin olması oldukça önemlidir. Bu şikayetlerin yanında doktor muayenesi en az belirtiler kadar önemlidir. Doktor muayenesinde de apandisitten şüphe edilirse bazı testler istenebilir.

  • Kan Tahlilleri: Kan tahlillerinde lökosit adı verilen akyuvarların sayısı artar ve CRP yüksekliği görülebilir. Bu artışlar iltihabi bir durumun geliştiğini düşündürür. Apandisitte (apendiks iltihabı) genellikle bu değerlerin yükselir.
  • İdrar Tahlili: Diğer hastalıkları ayırt etmek için istenmektedir. Böbrek taşlarını ayırt etmek veya idrar yolları sorunlarını görebilmek için istenir. Apandisit olan birisinde hafif şekilde idrarda kanama görülebilir.
  • Röntgen: Bazı hastalıkların dışlanmasında yardımcı olabilir.
  • Ultrason (USG): Teşhiste kullanılan önemli bir görüntüleme yöntemidir. Şişmiş ve iltihaplanmış apendeksi direkt gösterebilir ve teşhis koydurabilir. Radyasyon yaymaması bir avantaj olsa da aşırı barsak gazı olanlarda ve apendiksin arka tarafa yerleştiği durumlarında yetersiz kalır.
  • Tomografi: Teşhis koymada oldukça duyarlı bir yöntemdir. Genellikle damardan ilaç (kontrast madde) verilerek çekilmesi gerektiğinden yan etki riski vardır.
  • MR: Rutin kullanılmaz ancak bazı durumlarda kullanılabilecek bir yöntemdir.

Yapılan tüm görüntülemelere (ultrason, tomografi gibi) normal çıksa bile düşük oranda kişide apandisit çıkabilir. Bundan dolayı doktor yüksek oranda şüphelenirse kişiyi yatırarak takip eder.

Hangi Hastalıklar İle Karışabilir?

Şu hastalıklar ile karışabilir:

  • Crohn hastalığı
  • Böbrek taşı düşürme
  • İdrar yolları iltihabı
  • Dış gebelik
  • Kadınlarda yumurtalık kistlerinin patlaması
  • Miyom
  • Karın içi abseler
  • Kas dokusundaki abseler ve kas içi kanamalar
  • Lenf bezi iltihabı
  • Kolon kanseri
  • Apandanjit
  • Divertikülit
  • FMF hastalığı (Ailevi Akdeniz Ateşi)
  • Barsakları besleyen damarlarda tıkanıklık olması (mezenter iskemi)

Apandisit Tedavisi

Kişinin ameliyat olmasında bir engel yoksa ameliyat edilir. İltihaplı olan apandis çıkarılır. Günümüzde kapalı ameliyatlar (laparaskopi) daha çok tercih edilir. Kapalı ameliyatlar daha uzun sürer ancak bu yöntemle kişiler daha hızlı iyileşir. Yani hastanede daha az kalır ve daha erken işe dönebilirler. Bazı durumlarda kapalı ameliyatlar açığa çevrilebilir.

Ameliyatsız tedavi mümkün mü?

Ameliyatsız, damardan antibiyotik ile tedavi daha önce denenmiştir. Bu durumda apandisitin patlaması, abse oluşması, yapışıklık gelişmesi gibi komplikasyonlar gelişebilmektedir. Antibiyotik ile tedavi edilen kişilerin bir kısmında olay tekrarlamış ve ameliyat gerekmiştir. Tüm bu nedenlerden dolayı kişinin ameliyatına engel durum yoksa ameliyat edilir.

Kişiye hem ameliyat öncesi hem de ameliyat sonrası antibiyotik tedavisi verilmektedir.

Apandisitten korunmak mümkün mü?

Korunmak için bilinen bir yöntem yoktur. Ancak risk azaltılabilir. Yapılan çalışmalarda lifli gıdalar ile beslenenlerde görülme oranının daha düşük olduğu bildirilmiştir.

Gelişebilecek İstenmeyen Durumlar (Komplikasyon)

  • Apandisitin patlaması: İltihap karına yayılabilir ve kişinin durumunu ağırlaştırabilir.
  • Karın zarının yaygın iltihabı gelişebilir. Kişideki ağrı bütün karna yayılır ve şiddetlenir.
  • Ameliyat yarasının enfeksiyon kapması
  • Barsakta yapışıklık gelişmesi
  • Apse oluşması
  • Kan zehirlenmesi (sepsis)
  • Ameliyat bölgesinde yarada açılma görülebilir. Erken dönemde ağır kaldıranlarda veya karın içi basıncı arttıracak herhangi bir harekette gelişebilir.
  • Plastrone apandisit: Apandisitin patlaması sonrası, çevre dokunun bu bölgeyi sararak sert bir kitle oluşturmasıdır. Bu durumda bir süre antibiyotik tedavisi verilir. Belli bir süre sonrasında kişi ameliyat edilir.

Bu hastalık geciktirildiği taktirde hayati risk oluşturan acil bir durumdur. Bundan dolayı şüpheniz varsa mutlaka doktora başvurmalısınız.

error: Kopyalamak yasak! İçeriği çalan hırsızlara karşı ufak bir önlem. Anlayışınız için teşekkürler.