Amilaz Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Neden Olur?

amilaz nedir

Amilaz, pankreas iltihabı (pankreatit) başta olmak üzere, pankreas hastalıklarının teşhisinde kullanılan bir labaratuvar değeridir.

Amilaz Nedir?

Amilaz sindirimde görevli bir enzimdir. Nişasta gibi kompleks karbonhidratları parçalayarak sindirmemizi sağlar. Esas olarak tükürük bezlerinde ve pankreasta bulunur. Bunun dışında ince barsak, karaciğer, yumurtalık, plasenta ve fallop tüpü gibi organların yapısında daha az miktarda bulunur.

Amilaz Normal Değerleri;

  • 0-30 gün     :   0-6    U/L
  • 31-182 gün  :   1-17   U/L
  • 183-365 gün:  6 – 44 U/L
  • 1-3 yaş          :  8-79   U/L
  • 4-17 yaş        :   21 – 110 U/L
  • 18 yaş ve üstü bireylerde  : 26 – 102 U/L

Amilaz Testi Neden Yapılır?

  • Pankreatit (pankreas iltihabı) tanısında ve takibinde
  • Karın içi iltihabi durumların incelenmesinde kullanılır.

Amilaz Yüksekliği Nedenleri

  • Pankreas iltihabı (pankreatit): Kuşak tarzı şiddetli karın ağrısı, bulantı ve kusmanın görüldüğü ciddi bir hastalıktır. Ağrı bazen o kadar şiddetlidir ki soğuk terleme ve ağrı şoku gelişebilir. Safra kanalı taşları başta olmak üzere birçok hastalığa bağlı gelişebilir.
  • İlaca bağlı: Doğum kontrol ilaçları, aspirin, kortikosteroidler, azatiyoprin, etanol, furasemid, metil dopa gibi…
  • Pankreas kanalında tıkanıklık yapan taş veya tümörler
  • Oddi sfinkter spazmı yapan ilaçlar. Bazı ilaçlar pankreas kanalının barsaklara açıldığı bölgede aşırı kasılma yaparak kısmi tıkanıklığa neden olurlar. Opiyatlar, kodein, kolinerjikler, klorotiyazid bu ilaç gruplarından bazılarıdır.
  • Safra yolu hastalıkları: Safra kesesi iltihabı, ana safra kanalı(koledok) tıkanıklıkları gibi…
  • Pankreas kisti, pankreas absesi
  • Ciddi karın travmaları sonrası (pankreas travması)
  • ERCP sonrası: ERCP bir teşhis ve tedavi yöntemidir. Ağızdan girilerek mide ve 12 parmak barsağına (duodenum) geçilir. Bu bölgede safra kanalına opak madde verilerek ana safra kanalı görüntülenir. Burada gelişen tıkanıklıklara müdahale edilir. Bu işlem sonrası pankreas iltihabı ve amilaz yüksekliği oldukça sık görülür.
  • Tükürük bezi hastalıkları: Kabakulak hastalığı, tükürük bezi iltihapları, tükürük bezinde tıkanıklık yapan taş veya tümörler, radyasyona bağlı gelişen tükürük kanallarında darlıklar…
  • Bazı kanserler: Özellikle pankreas, akciğer, kolon, yumurtalık, göğüs ve yemek borusu kanserlerinde yükselebilir.
  • Karın içi iltihabi durumlarda; apandisit ve peritonit gibi…
  • Aşırı alkol alımı veya alkol zehirlenmesinde
  • İlerlemiş mide ülserleri: Mide delinmesine neden olan veya pankreasa penetre olan ülserlerde
  • Yemek borusu yırtılmalarıda
  • İskemik barsak hastalıklarında yani barsak kanlanmasının bozulduğu hastalıklarda
  • Barsak tıkanıklıklarında
  • İleri evre böbrek yetmezliğinde
  • Kronik karaciğer hastalıklarında (siroz gibi)
  • Yanıklarda
  • Gebelikte, ektopik gebelik perforasyonlarında
  • Şeker komasında (Diyabetik ketoasidoz)
  • Dalak yırtılmalarında
  • Beyin kanamalarında (nedeni bilinmiyor)
  • Anoreksiya ve bulumia nervosa gibi yeme bozukluklarında amilaz yüksekliği görülebilir.

Makroamilazemi, amilazın proteinler ile birleşerek vücuttan atılamadığı ve yükseldiği bir durumdur.

Amilaz Düşüklüğü Nedenleri

  • İleri evre kronik pankreatit gibi  ileri derecede pankreas harabiyeti yapan durumlarda ve pankreas yetmezliğinde amilaz düşüklüğü görülebilir.
  • Kistik fibrozis: Dış salgı bezlerini etkileyen genetik bir hastalık.
  • Ağır karaciğer hasarlarında: Hepatit, zehirlernmeler, ağır yanıklar
  • Gebelik zehirlenmesinde
  • Alkol bağımlılığında
  • İlaçlara bağlı; sitrat, glukoz ve oksalat gibi.

Amilazın yükseldiği durumlarda, bu yüksekliğin dereceside önemlidir. Pankreas hastalıklarının teşhisinde lipaz isimli diğer bir tetkik ile birlikte değerlendirilir.

Yorum Yap