Akciğere Pıhtı Atması (Pulmuner Emboli) Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

akciğere pıhtı atması

Akciğere pıhtı atması (pulmuner emboli) genellikle bacak toplardamarlarında oluşan pıhtının, buradan koparak akciğer damarlarından birini veya birkaçını tıkaması sonucu oluşur.

Ölümlere neden olabileceği için hızlıca tespit edilmesi gerekir. Pıhtının oturduğu ve tıkadığı damarın büyüklüğüne göre şikayetler değişir.

Tüm dünyada kalp damar hastalıklarına bağlı ölümlerde kalp krizi ve inmeden sonra üçüncü sırada yer almaktadır. Bu da hastalığın ne kadar ciddi olduğunu göstermektedir.

Tümör hücreleri, hava kabarcıkları, yağ parçacıkları gibi nedenlerde akciğer damarlarında tıkanıklıklara neden olabilir. Biz bu yazımızda pıhtı nedeniyle gelişen tıkanıkları (tromboemboli) anlatacağız.

Akciğere Pıhtı Atması – Pulmuner Emboli Neden Olur?

Pıhtının ana kaynağı büyük oranda baldır ve bacak toplardamarlarıdır. Çeşitli nedenlerle kişinin baldır veya bacak toplardamarlarında pıhtı oluşur. Buradan kopan pıhtı parçası kalbe, oradan da akciğer damarlarına geçer.  Peki bacak damarlarında neden pıhtı oluşur?

Bacak damarlarında pıhtı oluşumunu kolaylaştıran bazı risk faktörleri vardır. Aşağıda sayacağımız nedenler hem bacaklarda pıhtı oluşumu (DVT) hem de akciğere pıhtı atması riskini arttırır.

  • Genetik pıhtılaşma bozuklukları: Bu hastalıklarda kişide genetik olarak pıhtılaşmaya yatkınlık vardır. Bu hastalıklardan en sık görülen faktör 5 leiden mutasyonudur.  Protein C eksikliği, protein s eksikliği, antitrombin eksikliği genetik olarak pıhtılaşmaya yatkınlık yaratan diğer hastalıklardır.
  • Kanserler: Özellikle bazı kanser tiplerinde (adenokanser) risk daha yüksektir.
  • Gebelik ve lohusalık: Bu dönemde hormonların etkisi ile pıhtılaşmaya yatkınlık görülür.
  • Varisler: Bacaklarda özellikle ciddi kan göllenmesine neden olan varisler.
  • Ameliyat sonrası: Büyük ameliyatlardan sonra akciğere pıhtı atma riski oluşur.
  • Yatağa bağımlılık: Kalça kırığı, kanser, felç gibi nedenlerle uzun süre yatağa bağımlı kalan kişilerde pıhtı atma riski daha yüksektir.
  • Hormon tedavisi: Doğum kontrol ilaçları ve östrojen hormonu kullananlar.
  • Kan hastalıkları: Alyuvar üretimini arttığı ve kan yüksekliğine neden olan polisitemia vera, trombosit yüksekliğine neden olan esansiyel trombositoz gibi… Ayrıca PNH (paroksismal nokturnal hemoglobinüri), trombotik trombositik purpura, DIC pıhtılaşmaya yatkınlık yaratan diğer hastalıklardır.
  • Obezite
  • İleri yaş
  • Sigara kullanımı
  • Lupus hastalığında da görülebilen antifosfolipid antikor sendromu
  • Hiperhomosisteinemi
  • Şeker hastalığı
  • Daha önce akciğere pıhtı atmış (pulmuner emboli) olması
  • Uzun süre hareketsiz seyahat (taşıtla uzun yol seyahati)
  • Behçet hastalığı, nefrotik sendrom

Bu faktörler, akciğere kesin pıhtı atacağı anlamına gelmez. Ancak bunların varlığında risk yükselir. Bazı hastalıklarda risk oldukça belirgin olduğundan önleyici tedavi başlanır.

Akciğere Pıhtı Atması Belirtileri

Belirtilerin şiddetini esas belirleyen tıkanan damarların büyüklüğü ve sayısıdır.

Görülebilecek belirtiler:

  • Nefes darlığı : Akciğere pıhtı atması durumunda en sık görülen belirtidir. Nefes darlığı genellikle aniden başlar ve gittikçe artar.
  • Göğüs ağrısı : Göğüsteki ağrı genellikle kalp krizinde görülenden farklıdır. Ağrı batıcı, saplayıcı, nefes almakla artan ve nefesini kesen karakterdedir.
  • Kan tükürme, öksürükle kan gelmesi
  • Öksürük (kan tükürme olmaksızın)
  • Baş dönmesi, bayılma, tansiyonda düşme
  • Hızlı nefes alıp verme
  • Çarpıntı
  • Hafif ateş
  • Yan ağrısı
  • Korku, endişe hali ve anksiyete görülebilir.

Bacak toplardamarlarındaki pıhtı bacakta şişliğe, ağrıya, kızarıklığa neden olabilir.

Akciğere pıhtılar, büyük damarları tıkayarak ani ölüme neden olabilir.

Teşhis

Akciğere pıhtı atması (pulmuner emboli) bazen hafif belirtiler ile seyredebileceği için diğer hastalıklarla karışabilir. Belirtileri ve risk faktörlerini olan kişilerde doktorun şüphesi üzerine şu tetkikler istenebilir:

  • D dimer testi : Akciğere pıhtı atması (pulmuner emboli) şüphesi olan kişide yapılan en değerli kan tetkikidir. Testin normal olması durumunda akciğerde pıhtı olmadığı düşünülür yani bu hastalıktan uzaklaşılır. Testin ciddi yüksek olması durumunda ise pıhtı olabileceği şüphesi ile ileri testlere geçilir.
  • Kan gazı testi: Genellikle bilekten veya kasıktan alınan atardamar kanı ile yapılan bir testtir. Bu test pulmuner emboliden şüphelenmeye neden olabilir.
  • Diğer kan tetkikleri: Kalp hastalıklarını dışlamak için troponin ve diğer rutin testler bakılabilir.
  • EKG: Kalp grafisi olarak bilinen bu test kalp hastalıklarını dışlamak için kullanılır. Ayrıca pıhtı atmasından (pulmuner emboli) şüphe etmeyi sağlayacak bazı değişiklikler de görülebilir.
  • Akciğer Grafisi (Röntgen): Akicğerdeki pıhtıyı göstermez ancak hem diğer hastalıkları dışlamak hem de pıhtıyı düşündürecek bulguları görmek için yapılır.
  • Ekokardiyografi: Kalp doktorlarının kalbi ultrason ile görüntülemesidir.
  • Ultrason: Bacaktaki pıhtıyı göstermek için kullanılabilir. Bacakta pıhtı olması durumunda şüphe artar. Akciğerdeki pıhtıyı göstermede kullanılmaz.
  • İlaçlı tomografi (BT Anjiografi): Akciğerdeki pıhtıyı göstermede en yaygın kullanılan testtir. Kesin teşhis için kullanılır. Damardan ilaç verilerek akciğerdeki damarlar incelenir ve pıhtı varsa tesbit edilir. Damardan ilaç (kontrast madde) verileceği için böbrek yetmezliği olanlarda yapılamayabilir.
  • Sintigrafi:  Ventilasyon-perfüzyon sintigrafisi olarak bilinen bu tetkik ilaçlı tomografi kadar hassas değilir. Böbrek yetmezliği veya ilaç alerjisi olupta ilaçlı tomografi çektiremeyen kişilerde kullanılır.

Akciğere Pıhtı Atması (Pulmuner Emboli) Tedavisi

Akciğere pıhtı atması şüphesi yüksek olan kişilerde teşhis kesinleşmeden tedavi başlanabilir. Tedavi hastalığın şiddetine göre değişir.

  • Hafif durumlarda: Pıhtının ufak damarları tıkadığı, kişinin tansiyonunu düşürmediği ve sağ kalp yetmezliğinin gelişmediği kişilerde sadece kan sulandırıcı tedavi verilir. Kan sulandırıcı olarak heparin, enoksaparin, deltaparin gibi ilaçlar kullanılır. İlaçlar damardan veya koldan iğne ile verilir.
  • Ağır durumlarda: Kişinin genel durumunun bozulduğu, tansiyonun ve kalp fonksiyonlarının etkilendiği durumlarda kan sulandırıcı ilaçlarla birlikte pıhtı eriticiler (streptokinaz, tPA gibi)  kullanılabilir. Pıhtı eriticiler ciddi kanamalara (beyin kanaması gibi) neden olabilirler. Bundan dolayı kanama riski taşıyan kişilerde kullanılmazlar.

Bu durum gebelik esnasında olursa tedavide yine kan sulandırıcılar kullanılır. Akciğere pıhtı atması (pulmuner emboli) tedavisinde vena kava filtreleri de kullanılabilir. Damardan girilerek ana toplardamarlara filtre konulur ve pıhtının akciğere gitmesi engellenir.

4 Yorum

  • İyi günler, arkadaşım epidüralli sezeryanla ikiz doğum yaptı bundan 4 gün sonra dr. Ciğere pıhtı attığını söyledi ve 5 gün yatarak tedavi 3 ay ayakta tedavi göreceğini söyledi. Burda sezeryan esnasında bir ihmalkarlık olabilir mi? Kendisi için endişeliyiz tedavilerle hasarsız iyileşir mi?

    • Bu istenmeyen bir durum (komplikasyon) ve ihmalkarlık olarak değerlendirilmez. Tıkanan damarın büyüklüğü durumun ciddiyetini ve hasarı değiştirir. Kimisinde pıhtı ufak damara atar ve hasarsız iyileşir. Değerlendirmeyi yapan doktor dışında yapılacak yorumlar eksik kalacaktır.

  • Iyi günler annem yuksek tansiyon seker hastasiydi. Bir ay once beyin sapina 2 cm pihti atmasi sonucu sol tarafi felcli. Iki gundur balgamli oksureğü var bu durum akcigere pihti atmasindan kaynakli olabilir mi? Akcigere pihti atma riski var midir? Annem 5 ay once de protein kacagindan vucudunda odem olusmus bu sekilde oksuregi olmustu onunla alakali olabilir mi?

    • Balgamlı öksürüklerde özellikle koyu renkli balgamı varsa akla ilk enfeksiyonlar gelir. Beyne pıhtı atmış olması, yatakta uzun süre hareketsiz yatması gibi faktörler akciğere pıhtı atma riskini arttırır. Yine protein kaçağı sonucu akciğerlerde sıvı birikimi ve öksürük gelişebilir. Ayrım muayene ve testlerle yapılabilir. Geçmiş olsun.

Yorum Yap