Adenom Nedir? Tehlikeli Midir?

adenom nedir

Adenom, salgı bezi yapısındaki veya salgı bezlerinden gelişen iyi huylu (bening) epitelyal tümörlere verilen isimdir. İyi huylu tümörler oldukları için çevre dokuya yayılmaları veya diğer organlara sıçranmaları beklenmez.

İyi huylu bir tümörün adenom olarak isimlendirilebilmesi için şu özelliklerden birini taşıması gerekir.

  • Salgı bezinden gelişmiş olması : Böbrek üstü bezi adından da anlaşılacağı gibi bir salgı bezidir. Bu bezlerden gelişen iyi huylu tümörler, bu duruma örnektir.
  • Salgı bezi yapısında olması : Böbrekten gelişen (böbrek bir salgı bezi değildir) ancak salgı bezi yapısında olan tümörler de adenom olarak adlandırılır.

Adenom Tehlikeli Midir?

Adenomlar birer kanser değillerdir ve kanser gibi davranmazlar. Çevre dokuya veya başka organlara yayılmazlar. Adenomlar hakkında bilinmesi gerekenler;

  • Adenomlar yavaş bir şekilde büyüyebilirler. Kanserler gibi hızlı büyümeleri beklenmez.
  • Büyüyen adenomlar zamanla çevre dokuya bası yapabilir ve sorun oluşturabilirler. Örneğin hipofiz adenomu zamanla büyüyerek hipofiz bezine bası yapabilir. Bu da hipofiz bezinin hasarlanması neden olabilir. Safra kanalındaki bir adenom burada tıkanıklığa neden olarak sarılık yapabilir.
  • Adenomlar aşırı derecede hormon salgılayarak çeşitli hastalıklara ve hormon bozukluklarına neden olabilirler. Örneğin büyüme hormonu salgılayan hipofiz adenomu akromegali hastalığına neden olur. Tiroid bezindeki adenomlar aşırı miktarda tiroid hormonu salgılayarak hipertiroidiye neden olabilirler.
  • Bazı adenom türleri zamanla kanserleşebilirler. Örneğin kalın barsaktaki villöz adenomların, kötü huylu(malign) tümörlere dönüşme riski yüksektir. Bu adenomlar zamanla kolon kanserlerine (kolorektal karsinom) dönüşebilirler.

Adenom Neden Gelişir ve Çeşitleri Nelerdir?

Adenom, birçok faktörün etkileşimi sonucu meydana gelir.  Tüm iyi huylu tümölerin gelişmesini sağlayan nedenler adenomlar içinde geçerlidir. Kimyasal maddeler, radyasyon, ailesel geçiş , hormonlar ve bazı mikrobik ajanlar gelişimi etkileyen faktörlerden bazılarıdır.

En sık görülen adenomlar;

Hipofiz Adenomları: Hipofiz bezinde gelişen bu adenomların kanserleşmesi beklenmez. Büyüme hormonu, prolaktin, ACTH ve TSH gibi hormonlar salgılayarak çeşitli hastalıklara neden olabilirler. Bazen büyüyerek bası yapabilirler.

Tiroid Adenomu: Tiroid bezinde gelişen ve genellikle işlevsiz olan iyi huylu tümörlerlerdir. Bu adenomlardan bir kısmı yüksek miktarda tiroid hormonu salgılayabilir.

Kolon adenomları: Kalın barsakta görülen ve bazı tiplerinin kanserleşme riskini taşıdığı iyi huylu tümörlerdir.

Karaciğer (hepatik) adenomları: Genellikle doğum kontrol ilacı kullanan kadınlarda görülür.

Kortikal adenom: Böbrekte bulunan ve oldukça sık karşılaşılan adenomlardır. Kanserleşmeleri beklenmez.

Pleomorfik adeomlar: Tükürük bezlerinde özellikle de parotis bezinde görülür. Zamanla kansere dönüşebileceği için çıkarılmaları gerekir.

Mide adenomu: Adından da anlaşılacığı üzere midede görülürler. Özellikle büyük olanlarının (>2cm) kanserleşme riski daha fazladır.

Ailesel Adanomatoz Polipozis (FAP): Ailesel olarak geçen ve tüm kolonda çok sayıda(en az 100 adet) adenomun bulunduğu bir sendromdur. Bu poliplerin kanserleşme riski olduğundan kişinin kolonu ameliyatla alınır.

Paratiroid adenomu: Yüksek miktarda paratiroid hormonu salgılayarak kalsiyum yüksekliği yapabilen adenomlardır.

Görüldüğü gibi adenom, farklı organlarda görülebilen iyi huylu bir tümördür. Bazı tiplerinin kanserleşme olasılığı yüksek iken bazı türlerinin kanserleşmesi beklenmez. Kanserleşme riski yüksek adenomlar genellikle ameliyat ile alınır. Kanserleşme riski olmayan ve herhangi bir belirti vermeyen adenomlar ise genellikle tedavi edilmezler. Bazı adenomlar (prolaktinoma gibi) ilaçlar ile küçültülür ve tedavi edilir.

Yorum Yap